Số hóa củng cố vị thế Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Các thị trường nổi bật về nguồn cung ứng, sản xuất/vận hành và xuất khẩu. Nguồn: Báo cáo Future of Trade 2026.

Theo báo cáo Future of Trade 2026 (Tương lai Thương mại 2026) của Standard Chartered, Việt Nam đang củng cố vị thế là một thị trường cung ứng và sản xuất trọng yếu khi các doanh nghiệp tiếp tục tinh chỉnh chuỗi cung ứng, đồng thời tăng đầu tư vào năng lực số để ứng phó với môi trường bất định kéo dài.

Báo cáo cho biết Việt Nam đạt mức 11% ở hoạt động tìm nguồn cung ứng và 12% đối với hoạt động sản xuất. Đáng chú ý, Việt Nam đã cải thiện thứ hạng so với năm ngoái, nhờ chi phí lao động cạnh tranh, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài mạnh mẽ và các cải cách chính sách có trọng tâm. Những yếu tố này đang giúp Việt Nam nổi lên như một mắt xích then chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Dựa trên khảo sát với 2.100 lãnh đạo cấp cao tại 27 thị trường, báo cáo cho thấy xu hướng chuyển dịch từ tái cấu trúc theo địa lý sang tinh chỉnh chiến lược và năng lực chuỗi cung ứng. Mặc dù hơn 9 trong 10 doanh nghiệp dự kiến điều chỉnh chuỗi cung ứng trong ba đến năm năm tới, khoảng 60% không có kế hoạch gia nhập hoặc rút khỏi thị trường ở các hoạt động tìm nguồn cung ứng, sản xuất và xuất khẩu.

Điều này đặc biệt phù hợp với Việt Nam và khu vực ASEAN nói chung, nơi các doanh nghiệp đang tập trung tăng cường chiến lược nhà cung cấp, quản trị hàng tồn kho, khả năng quan sát và dự báo. Báo cáo cho thấy quản trị hàng tồn kho ngày càng được doanh nghiệp chú trọng, với mức độ ưu tiên tại ASEAN tăng 8,4 điểm phần trăm. Đồng thời, 86% doanh nghiệp tại ASEAN ghi nhận lợi ích có thể đo lường được từ ít nhất một năng lực số; 86% cho biết số hóa giúp cải thiện quá trình ra quyết định nhờ tăng cường khả năng quan sát và dự báo, tỷ lệ cao nhất toàn cầu.

Hành trình số hóa của doanh nghiệp tại các khu vực trên thế giới. Nguồn: Báo cáo Future of Trade 2026.

Số hóa có thể mở khóa thêm 2,8 nghìn tỷ USD thương mại toàn cầu

Một trọng tâm lớn của báo cáo năm nay là vai trò của số hóa trong việc giúp doanh nghiệp thích nghi với môi trường thương mại ngày càng phức tạp. Theo kịch bản “Đẩy nhanh Số hóa” do Standard Chartered và Oxford Economics xây dựng, việc giảm rào cản thương mại, tăng đầu tư công nghệ và đẩy nhanh ứng dụng trí tuệ nhân tạo có thể giúp thương mại toàn cầu năm 2031 cao hơn 6,9% so với kịch bản cơ sở, tương đương khoảng 2,8 nghìn tỷ USD.

Đây là mức tăng ròng của thương mại toàn cầu trong riêng năm 2031 so với kịch bản cơ sở, chứ không phải mức tăng tích lũy trong giai đoạn 2027-2031. Tác động của số hóa được giả định tích lũy dần từ năm 2027 và đạt đầy đủ vào năm 2031.

Thương mại dịch vụ được kỳ vọng hưởng lợi rõ nét hơn. Trong kịch bản “Đẩy nhanh Số hóa”, thương mại dịch vụ có thể cao hơn 11,4% so với kịch bản cơ sở vào năm 2031, gần gấp đôi mức tăng dự kiến 5,9% của thương mại hàng hóa. Động lực đến từ luồng dữ liệu được cải thiện, thanh toán số, các hệ thống có khả năng tương tác và quy trình tuân thủ tinh gọn giúp giảm rào cản xuyên biên giới.

Có bốn trong năm doanh nghiệp được khảo sát cho biết đã ghi nhận lợi ích từ đầu tư vào năng lực số, trong khi 83% cho rằng các công cụ số giúp họ phản ứng nhanh hơn trước gián đoạn chuỗi cung ứng. AI cũng đang nổi lên như một động lực quan trọng, khi 56% doanh nghiệp đánh giá công nghệ này có mức độ liên quan cao hoặc mang tính chuyển đổi đối với quá trình số hóa thương mại.

Ông Roberto Hoornweg, Tổng Giám đốc, Khối Ngân hàng Doanh nghiệp và Đầu tư, Standard Chartered, nhận định: “Khi các doanh nghiệp giảm tập trung vào việc tái định hình chuỗi cung ứng và chú trọng hơn đến nâng cao khả năng chống chịu, khả năng quan sát và tính linh hoạt, đầu tư vào năng lực số đang trở thành nguồn lợi thế cạnh tranh then chốt. Bằng cách kết hợp các công cụ số, thông tin chuyên sâu hỗ trợ bởi AI và tích hợp chặt chẽ hơn chức năng ngân quỹ với chuỗi cung ứng, khách hàng có thể đưa ra quyết định nhanh hơn, ứng phó hiệu quả hơn với gián đoạn, đồng thời nâng cao mức độ sẵn sàng, tính linh hoạt và khả năng duy trì hoạt động liên tục.”

Báo cáo cũng cho thấy chức năng ngân quỹ đang có vai trò chiến lược hơn. Trong ba đến năm năm tới, 37% doanh nghiệp có kế hoạch tích hợp chặt chẽ hơn chức năng ngân quỹ với chuỗi cung ứng; tỷ lệ tương tự dự kiến điều chỉnh chiến lược ngân quỹ.

Quản trị rủi ro tiền tệ hiện là ưu tiên trong chiến lược ngân quỹ của 57% doanh nghiệp, trong khi hơn một phần ba dự báo mức độ rủi ro tỷ giá sẽ tăng. Trong bối cảnh đó, 82% doanh nghiệp cho biết các công cụ số cải thiện khả năng quan sát và dự báo đối với cả chuỗi cung ứng và dòng tài chính; 74% nhận định các công cụ ngân quỹ số nâng cao khả năng chống chịu trong quản lý tiền mặt, thanh khoản và rủi ro tỷ giá khi thị trường bất định.

Những kết quả này cho thấy, khi môi trường thương mại ngày càng bất định, số hóa đang chuyển từ một công cụ nâng hiệu quả thành một năng lực quan trọng để doanh nghiệp củng cố sức chống chịu của chuỗi cung ứng và hoạt động tài chính.