Tái cơ cấu, nâng sức cho quỹ tín dụng nhân dân ở Bắc Trung Bộ

Giữ dòng vốn gần dân, sát cơ sở

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã Trường Phú, tỉnh Quảng Trị được hình thành trên cơ sở sáp nhập ba đơn vị hành chính cũ. Trong không gian phát triển mới, QTDND Mai Thủy tiếp tục duy trì hoạt động với gần 1.800 thành viên, trở thành một trong những kênh cung ứng vốn trực tiếp cho người dân trên địa bàn.

Nguồn vốn của Quỹ không chỉ phục vụ sản xuất, kinh doanh mà còn hỗ trợ người dân phát triển dịch vụ, tạo việc làm, đi làm việc ở nước ngoài và xây dựng nông thôn mới… Theo ông Nguyễn Văn Bảy, Chủ tịch HĐQT QTDND Mai Thủy, điều quan trọng trong hoạt động của Quỹ là “hiểu dân, tin dân và đồng hành cùng dân”. Chính sự gần gũi với thành viên, am hiểu địa bàn và nhu cầu vốn đã giúp Quỹ phát huy lợi thế của một tổ chức tín dụng hoạt động ngay tại cơ sở.

Cũng tại Quảng Trị, QTDND Đại Trạch hiện có 5.606 thành viên, hoạt động tại trụ sở chính và 3 phòng giao dịch. Tổng nguồn vốn hoạt động của Quỹ đạt hơn 894 tỷ đồng, trong đó huy động tiền gửi hơn 809 tỷ đồng; dư nợ cho vay trên 514 tỷ đồng. Bà Nguyễn Thị Thúy Nga, Giám đốc QTDND Đại Trạch cho biết, đơn vị luôn bám sát các lĩnh vực, ngành nghề của địa phương để đầu tư tín dụng, đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn của thành viên. Qua đó, nguồn vốn góp phần phát triển sản xuất, mở rộng dịch vụ, ngành nghề, tạo việc làm, tăng thu nhập và hạn chế tín dụng phi chính thức ở khu vực nông thôn…

Trên địa bàn NHNN Chi nhánh Khu vực 8 quản lý hiện có 126 QTDND tại ba tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị, đứng thứ ba cả nước về số lượng QTDND.

Những lát cắt này phần nào cho thấy vai trò của hệ thống QTDND tại khu vực. Hiện, NHNN Chi nhánh Khu vực 8 đang quản lý 126 QTDND tại ba tỉnh, gồm Nghệ An 59 quỹ, Hà Tĩnh 32 quỹ và Quảng Trị 35 quỹ, đứng thứ ba cả nước về số lượng QTDND.

Trong bối cảnh cạnh tranh huy động vốn giữa các tổ chức tín dụng ngày càng lớn, hệ thống vẫn duy trì hoạt động tương đối ổn định. Đến ngày 31/7/2026, tổng nguồn vốn huy động của các QTDND đạt 26.932,9 tỷ đồng, cơ bản ổn định so với cuối năm 2025. Tổng dư nợ cho vay đạt 23.225,9 tỷ đồng, tăng 349,5 tỷ đồng, tương đương 1,53% so với đầu năm. Nợ xấu ở mức 130,4 tỷ đồng, chiếm 0,56% tổng dư nợ.

Đằng sau những con số này là lợi thế đặc thù của QTDND: hoạt động trên địa bàn tương đối hẹp, thành viên có sự gắn kết với cộng đồng, nhờ đó có điều kiện nắm bắt nhu cầu vốn và tình hình sản xuất, kinh doanh của người vay. Đây cũng là cơ sở để QTDND tiếp tục giữ vai trò kênh huy động và cung ứng vốn tại khu vực nông thôn…

Hệ thống QTCND ở khu vực Bắc Trung bộ ngày càng khảng định được vai trò của mình.

Tái cơ cấu để hệ thống an toàn hơn

Tuy nhiên, hoạt động của các quỹ ở khu vực cũng như cả nước đang đứng trước những yêu cầu mới. Việc sắp xếp đơn vị hành chính làm phát sinh tình trạng địa bàn hoạt động của một số QTDND chồng lấn, khoảng cách đến trung tâm hành chính mới xa hơn. Quá trình đồng bộ thông tin trên căn cước công dân, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và các hồ sơ liên quan cũng cần thời gian, phần nào ảnh hưởng tiến độ xử lý hồ sơ.

Trong khi đó, yêu cầu chuyển đổi số ngày càng cao nhưng việc thu hút nhân lực công nghệ thông tin tại địa bàn nông thôn còn khó khăn. Một số ít QTDND vẫn còn những khoản nợ xấu phát sinh từ giai đoạn trước, đặt ra yêu cầu tiếp tục củng cố năng lực quản trị, kiểm soát rủi ro và xử lý dứt điểm các tồn tại. Một trong những chuyển biến đáng chú ý thời gian qua là việc cơ cấu lại hệ thống QTDND được triển khai song song với xử lý nợ xấu và củng cố những quỹ gặp khó…

Mô hình vay vốn từ QTDND Nhượng Lĩnh đầu tư chăn nuôi ở xã Thiên Cầm (Hà Tĩnh)

Trước những khó khăn trên, bà Nguyễn Thị Thu Thu, Giám đốc NHNN Chi nhánh Khu vực 8 cho biết, đơn vị đã thiết lập cơ chế phối hợp với Ngân hàng Hợp tác xã và Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam thông qua Quy chế phối hợp số 212a/QCPH. Cơ chế này tạo nền tảng để các đơn vị chia sẻ thông tin, phối hợp quản lý, giám sát và hỗ trợ QTDND phù hợp với mô hình tổ chức, địa giới hành chính mới.

Song song đó, sự phối hợp cũng được mở rộng tới chính quyền và cơ quan chức năng tại cơ sở. Đường dây “nóng” kết nối với UBND, Công an cấp xã được công khai tại các điểm giao dịch QTDND nhằm kịp thời tiếp nhận, xử lý những vấn đề phát sinh. Các tổ công tác, ban chỉ đạo hỗ trợ thu hồi nợ xấu được thành lập tại một số địa bàn, cùng với sự phối hợp của Công an, Viện Kiểm sát, Tòa án và cơ quan thi hành án trong xử lý các vụ việc tồn đọng.

Ở chiều ngược lại, các QTDND cũng từng bước kiện toàn quản trị, điều hành và nâng cao chất lượng hoạt động của Ban kiểm soát; điều chỉnh lãi suất huy động, cho vay phù hợp; cập nhật thông tin địa giới hành chính nhằm hạn chế gián đoạn giải ngân; đồng thời đầu tư cơ sở vật chất, công nghệ và mở rộng sản phẩm, dịch vụ.

Các QTDND từng bước kiện toàn quản trị, điều hành và nâng chất lượng hoạt động của mình.

Những giải pháp này đã tạo chuyển biến tại một số quỹ từng gặp khó khăn. QTDND Nghi Hoa, (Nghệ An) đã được chấm dứt áp dụng can thiệp sớm sau khi khắc phục các nội dung theo phương án được phê duyệt. QTDND Đông Vĩnh, (Nghệ An) giảm nợ xấu từ 12,46 tỷ đồng xuống 2,74 tỷ đồng. Tại Hà Tĩnh, QTDND Hương Khê đã tổ chức Đại hội nhiệm kỳ 2025-2030, kiện toàn bộ máy quản trị và thu hồi hơn 3,2 tỷ đồng nợ xấu. Nhiều QTDND khác cũng hoàn thành đại hội nhiệm kỳ, củng cố bộ máy quản trị, điều hành và kiểm soát.

Kết quả này cho thấy cơ cấu lại QTDND không chỉ là xử lý những chỉ tiêu tài chính. Quan trọng hơn là từng bước khắc phục những hạn chế về quản trị, nhân sự, kiểm soát nội bộ và chất lượng tài sản, qua đó tạo nền tảng để các quỹ hoạt động an toàn, minh bạch và bền vững hơn.

Sau giai đoạn thực hiện phương án cơ cấu lại gắn với xử lý nợ xấu 2021-2025, hệ thống QTDND Khu vực 8 đang bước vào một chặng đường mới. Theo Quyết định số 1266/QĐ-NHNN ngày 11/6/2026, Đề án cơ cấu lại tổng thể hệ thống QTDND và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045 tiếp tục đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả và mức độ an toàn của hệ thống.

Hệ thống QTDND tại Bắc Trung bộ tiếp tục phát huy lợi thế gần dân, sát dân, đưa nguồn vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh và đời sống.

NHNN Chi nhánh Khu vực 8 cũng đã phổ biến nội dung Đề án tới các QTDND, đồng thời yêu cầu từng quỹ xây dựng phương án và lộ trình cơ cấu lại phù hợp với thực tế. Trọng tâm không chỉ là xử lý những tồn tại hiện hữu mà còn tăng khả năng phòng ngừa rủi ro từ sớm, từ xa thông qua giám sát, nâng cao hiệu quả Ban kiểm soát, chất lượng nhân sự và ứng dụng công nghệ.

Với một hệ thống gồm 126 QTDND và hàng chục nghìn tỷ đồng vốn đang được huy động, cho vay tại cơ sở, yêu cầu an toàn càng trở nên quan trọng. Những chuyển biến từ các quỹ từng gặp khó khăn cho thấy khi hoạt động cơ cấu lại đi cùng giám sát chặt chẽ và sự phối hợp của chính quyền, Ngân hàng Hợp tác xã, Bảo hiểm tiền gửi cùng các cơ quan chức năng, những điểm yếu có thể từng bước được xử lý.

Đó cũng là nền tảng để hệ thống QTDND tại Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị tiếp tục phát huy lợi thế gần dân, sát dân, đưa nguồn vốn đến sản xuất, kinh doanh và đời sống; đồng thời nâng cao sức chống chịu, hoạt động an toàn và bền vững hơn trong giai đoạn phát triển mới như hiện nay.