Tháo điểm nghẽn chính sách nhà ở xã hội: Hà Nội cam kết minh bạch và liên thông

Các diễn giả trả lời, đối thoại với người dân tìm cách tháo gỡ khó khăn xung quanh thủ tục thuê, mua nhà ở xã hội hiện nay.

Tháo điểm nghẽn để chính sách đi vào cuộc sống

Tại hội nghị đối thoại “Từ thủ tục liên thông đến an cư” do Trung tâm Phục vụ hành chính công TP. Hà Nội tổ chức ngày 3/12, ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội nhấn mạnh, được “an cư lạc nghiệp” là quyền chính đáng của mọi người dân Thủ đô. Nhưng theo ông Trang, con đường để người dân chạm đến cơ hội sở hữu nhà ở xã hội (NOXH) vẫn còn chông gai vì thủ tục rườm rà, trách nhiệm chứng minh quá nhiều, dữ liệu thiếu liên thông và quy trình giải quyết đôi khi “mỗi nơi một kiểu”.

“Hệ thống vẫn nặng về tiền kiểm, tạo gánh nặng giấy tờ lên vai người dân thay vì đơn giản hóa quy trình theo hướng quản lý hiện đại. Chính điều này khiến việc tiếp cận chính sách nhà ở trở thành hành trình dài và tốn kém, thậm chí có người bỏ cuộc giữa chừng vì mệt mỏi giấy tờ”, ông Trang đánh giá.

Những năm qua, Hà Nội đã nỗ lực hoàn thiện chính sách và đẩy mạnh triển khai nhà ở xã hội. Tính đến nay, cả nước ghi nhận 696 dự án NOXH đang triển khai, trong đó Hà Nội tiếp tục đứng đầu cả nước về tiến độ và số lượng dự án khởi công mới. Riêng trong năm nay, Hà Nội đã khởi công 4 dự án NOXH và 4 dự án nhà ở dành cho lực lượng vũ trang. Dù vậy, theo đánh giá của cơ quan quản lý, nhiều rào cản liên quan đến hồ sơ, thủ tục xét duyệt và quy trình vay vốn vẫn tồn tại, đòi hỏi cần được xử lý quyết liệt để chính sách có thể đi vào đời sống hiệu quả và nhân văn hơn.

Không chỉ nêu vấn đề, hội nghị được tổ chức theo hình thức đối thoại mở, nơi người dân trực tiếp nêu những trải nghiệm thực tế, từ việc xin giấy xác nhận điều kiện về nhà ở, quá trình nộp hồ sơ, cho đến câu chuyện bốc thăm phân căn hộ. Sự có mặt của đại diện các sở ngành và chủ đầu tư giúp mỗi thắc mắc được giải đáp ngay tại chỗ, đảm bảo tính minh bạch và khách quan.

Một trong những vấn đề được người dân đặc biệt quan tâm là thời hạn, cách nộp và quy trình xử lý giấy xác nhận điều kiện nhà ở. Đây là giấy tờ bắt buộc, nhưng không phải ai cũng biết giấy chỉ có hiệu lực 6 tháng, dẫn đến trường hợp nhiều người làm quá sớm và phải xin lại từ đầu, ảnh hưởng tiến độ hồ sơ. Sự thiếu thông tin, quy trình chưa thống nhất và việc người dân phải tự tìm hiểu khiến hành trình tiếp cận NOXH trở nên nặng nề hơn cần thiết.

Hà Nội tiếp tục là địa phương đi đầu về phát triển NOXH, với tiến độ mạnh mẽ và số lượng dự án khởi công trong năm nay

Hướng tới quy trình liên thông, tạo thuận lợi lâu dài cho người dân

Giải đáp các thắc mắc về thủ tục mua nhà ở xã hội, bà Phạm Thị Hồng Hải, Giám đốc Chi nhánh số 6 Trung tâm Phục vụ hành chính công TP. Hà Nội, cho biết giấy xác nhận điều kiện về nhà ở là một trong những giấy tờ quan trọng nhất trong bộ hồ sơ nộp cho chủ đầu tư. Thời gian qua, các chi nhánh của trung tâm, đặc biệt tại địa bàn có dự án mở bán, đã tiếp nhận lượng hồ sơ rất lớn liên quan đến thủ tục này.

Bà Hải đặc biệt lưu ý rằng giấy xác nhận điều kiện nhà ở theo Thông tư 32 chỉ có hiệu lực trong vòng 6 tháng. Nghĩa là người dân cần tính toán thời điểm nộp hồ sơ cho phù hợp, tránh làm quá sớm khiến giấy hết hạn và phải xin lại. Bà Hải cũng thông tin rằng người dân cần chuẩn bị hai biểu mẫu quan trọng gồm Mẫu số 14 theo Nghị định 151 và Mẫu số 02 theo Thông tư 05/2024 của Bộ Xây dựng.

Về cách nộp hồ sơ, Trung tâm Phục vụ hành chính công khuyến khích người dân nộp trực tuyến. Khi nộp trên môi trường số, công dân được miễn hoàn toàn phí cung cấp thông tin dữ liệu đất đai theo Nghị quyết 06/2020 của HĐND TP. Hà Nội. Việc nộp online còn cho phép công dân theo dõi toàn bộ tiến trình xử lý và nhận kết quả qua hình thức điện tử hoặc bản giấy mà không phát sinh thêm chi phí.

Bà Hải nhấn mạnh, việc nộp trực tuyến giúp tiết kiệm thời gian, không làm gián đoạn công việc và tránh tình trạng phải đi lại nhiều lần.

Liên quan đến dự án Rice City Long Châu, nơi có nhiều loại diện tích căn hộ khác nhau, từ 30m² đến 77m². Một người dân nêu ý kiến rằng họ đã đăng ký nguyện vọng về diện tích nhưng khi bốc thăm, chủ đầu tư lại tổ chức bốc số ngẫu nhiên cho toàn bộ hồ sơ, dẫn đến tình trạng người độc thân có thể trúng căn lớn trong khi gia đình 4–5 người nhận căn nhỏ.

Giải đáp vấn đề này, ông Lê Quang Huy, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP BIC Việt Nam, cho biết trước khi bốc thăm, chủ đầu tư đã khảo sát nhu cầu thực tế và nhận thấy chỉ hơn 2% người dân có nhu cầu căn hộ diện tích nhỏ nhất, trong khi số căn loại này lại nhiều. Ngược lại, nhu cầu về căn lớn rất cao nhưng nguồn cung hạn chế. Nếu chia ra từng nhóm diện tích để bốc thăm, quá trình sẽ không đảm bảo công bằng vì nhu cầu và nguồn cung không tương xứng. Do vậy, chủ đầu tư buộc phải tổ chức bốc thăm ngẫu nhiên nhằm đảm bảo mỗi hồ sơ hợp lệ đều có cơ hội như nhau.

Một câu hỏi khác liên quan đến việc xin đổi căn hộ sau bốc thăm. Ông Huy cho biết trường hợp đổi căn chỉ có thể xem xét nếu có căn còn trống do khách hàng bỏ cọc hoặc không nhận căn. Tuy nhiên, số lượng căn lớn rất hạn chế và hiện chưa có cơ sở pháp lý đầy đủ để cho phép đổi căn theo nhu cầu cá nhân. Khi có hướng dẫn mới từ cơ quan chức năng, chủ đầu tư sẽ thông báo để người dân nắm rõ.

Về vấn đề ưu tiên người khuyết tật, ông Huy giải thích rằng theo quy định hiện hành, trong 12 nhóm đối tượng xét mua NOXH không có nhóm riêng “người khuyết tật”. Tuy nhiên, yếu tố giới tính nữ và tình trạng khuyết tật sẽ được ưu tiên khi các hồ sơ có điều kiện ngang nhau trong cùng một nhóm đối tượng.

Đại diện Sở Xây dựng Hà Nội, ông Trần Huy Thành, Phó Trưởng phòng Phát triển đô thị, cũng nhận được nhiều câu hỏi về việc tình trạng hôn nhân, thu nhập hoặc sở hữu nhà ở thay đổi sau khi nộp hồ sơ có phải cập nhật lại hay không. Ông Thành cho biết theo Nghị định 100, việc xét điều kiện chỉ thực hiện tại thời điểm nộp hồ sơ ban đầu. Khi hoàn tất nghĩa vụ tài chính, cơ quan chức năng sẽ giải quyết theo đúng quy định. Ông cũng khẳng định hai anh em ruột cùng hộ khẩu, nếu đều đủ điều kiện, đều có quyền đăng ký mua NOXH tại cùng một dự án.

Đáng chú ý, đối với thông tin người dân cung cấp trên các nền tảng mạng xã hội, xuất hiện nhiều thông tin về việc mua bán "suất ngoại giao", "suất nội bộ" với chi phí cao, Thượng tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Trưởng phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an thành phố Hà Nội) khẳng định, đây là các hành vi lừa đảo, vi phạm pháp luật. Công an thành phố Hà Nội khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác, chỉ nộp hồ sơ qua các kênh chính thức của cơ quan nhà nước và chủ đầu tư.

Ông Cù Ngọc Trang cho biết, gần 120 phút đối thoại chưa đủ để giải đáp toàn bộ vấn đề, nhưng là bước quan trọng để thành phố nhìn nhận đúng vướng mắc và tiếp tục cải cách. Trong thời gian tới, Trung tâm Phục vụ hành chính công TP. Hà Nội sẽ duy trì chuyên đề NOXH và thí điểm cộng đồng phản ánh trên nền tảng IHanoi, nơi mọi vấn đề liên quan sẽ được tiếp nhận, phân loại và chuyển xử lý theo thời gian thực.

Ông Trang nhấn mạnh, thành phố cam kết cải cách mạnh mẽ hơn nữa để quy trình thật sự liên thông, minh bạch. Mục tiêu là người dân chỉ phải nộp hồ sơ một lần duy nhất, mọi xác minh sẽ do các sở ngành chia sẻ dữ liệu và phối hợp xử lý. Người dân cũng có thể theo dõi toàn bộ tiến trình trực tuyến, giảm thiểu tối đa thời gian, chi phí và áp lực giấy tờ.

“Hội nghị này không chỉ giải tỏa những khúc mắc xoay quanh thủ tục và quy trình mua nhà ở xã hội, mà còn tăng tính trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý và chủ đầu tư. Khi hiểu rõ, chuẩn bị đúng và nộp hồ sơ chuẩn xác, người dân sẽ rút ngắn được thời gian xử lý và hạn chế tối đa sai sót. Đây là bước đi quan trọng trong hành trình Hà Nội hướng tới chính quyền phục vụ, cải cách hành chính thực chất và đảm bảo an sinh xã hội bền vững cho người dân Thủ đô”, ông Trang khẳng định.