Thị trường tài sản mã hóa: Thêm nguồn vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Mã hóa tài sản thực có thể tạo thêm cơ hội tiếp cận nguồn lực tài chính cho doanh nghiệp

Mã hóa tài sản thực tạo nguồn vốn mới

Khó khăn lớn nhất của phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa nhiều năm qua vẫn là khả năng tiếp cận vốn. Trong khi tín dụng ngân hàng tiếp tục là nguồn vốn chủ yếu thì việc phát hành cổ phiếu hoặc trái phiếu lại đòi hỏi doanh nghiệp phải đáp ứng hàng loạt tiêu chuẩn về quy mô, năng lực tài chính và quản trị. Chính vì vậy, dư địa huy động vốn của nhiều doanh nghiệp vẫn khá hạn chế.

Trong bối cảnh đó, sự hình thành thị trường tài sản mã hóa được nhìn nhận như một hướng đi mới. Khác với cách hiểu phổ biến trước đây khi tài sản mã hóa chủ yếu gắn với hoạt động đầu tư của cá nhân, mô hình đang được xây dựng tại Việt Nam hướng nhiều hơn tới chức năng huy động vốn cho doanh nghiệp thông qua việc số hóa các tài sản có giá trị.

Theo thông báo của Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, năm doanh nghiệp đã được chấp thuận thực hiện các bước chuẩn bị về cơ sở vật chất để tiến tới vận hành thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa. Các doanh nghiệp này đều đã xây dựng phương án đầu tư hệ thống công nghệ và đáp ứng yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng theo quy định. Đây là bước triển khai đầu tiên của Nghị quyết số 05/2025 của Chính phủ về thí điểm thị trường tài sản mã hóa.

Điểm cốt lõi của mô hình này là cơ chế mã hóa tài sản thực (Real World Asset - RWA). Theo đó, quyền sở hữu đối với nhiều loại tài sản như bất động sản, trái phiếu, vàng, tín chỉ carbon hoặc các mặt hàng nông sản có thể được chuyển đổi thành các token trên nền tảng blockchain. Mỗi token đại diện cho một phần quyền sở hữu tài sản và có thể được giao dịch trên thị trường.

Ông Chris Chill, Cố vấn cao cấp Công ty cổ phần sàn giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng cho rằng, việc mã hóa tài sản thực giúp doanh nghiệp hình thành thêm một kênh huy động vốn ngoài tín dụng truyền thống. Khi quyền sở hữu tài sản được chia nhỏ thành nhiều phần để giao dịch, doanh nghiệp có thể tiếp cận nhiều nhà đầu tư hơn, đồng thời giảm áp lực phụ thuộc vào hạn mức tín dụng ngân hàng.

Theo ông, đây là mô hình đặc biệt phù hợp với doanh nghiệp vừa và nhỏ - nhóm doanh nghiệp thường gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn trung và dài hạn.

Ở góc độ dài hạn hơn, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam nhận định, quá trình số hóa nền kinh tế sẽ làm thay đổi cấu trúc tài sản của doanh nghiệp. Trong tương lai, bảng cân đối kế toán không chỉ phản ánh tài sản hữu hình mà còn ghi nhận tài sản số và tài sản mã hóa. Cùng với đó, các hình thức góp vốn, cho vay hoặc huy động vốn bằng tài sản số cũng sẽ từng bước xuất hiện, tạo thêm công cụ tài chính mới cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo cũng như khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Mở cửa thị trường nhưng không hạ chuẩn quản lý

Dù mở ra một hướng huy động vốn mới, thị trường tài sản mã hóa không được xây dựng theo hướng tự do hóa mà được triển khai từng bước với yêu cầu quản lý rất chặt chẽ.

Theo các cơ quan quản lý, mục tiêu của giai đoạn thí điểm không chỉ nhằm tạo thêm kênh huy động vốn trong nước mà còn hướng tới việc kết nối với dòng vốn đầu tư quốc tế trên cơ sở minh bạch và tuân thủ pháp luật.

Ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, trên cơ sở Nghị quyết số 05/2025 của Chính phủ, cơ quan quản lý đang xây dựng cơ chế cho phép doanh nghiệp Việt Nam phát hành tài sản mã hóa được bảo chứng bằng tài sản thực để chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài.

Nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là một kênh bổ sung nhằm thu hút dòng vốn quốc tế vào nền kinh tế. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh đây mới chỉ là giai đoạn thí điểm. Toàn bộ hoạt động phát hành và giao dịch sẽ được theo dõi, giám sát chặt chẽ để làm cơ sở hoàn thiện khung pháp lý trong thời gian tới.

Việc phát triển thị trường tài sản mã hóa cũng đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác quản trị rủi ro. Đây là lĩnh vực mới, có tốc độ phát triển nhanh, tiềm năng lớn nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ về gian lận, rửa tiền, thao túng thị trường hoặc các hành vi vi phạm pháp luật nếu thiếu cơ chế giám sát phù hợp.

Quan điểm xuyên suốt của Việt Nam là không bỏ lỡ cơ hội từ kinh tế số và công nghệ blockchain, nhưng cũng không đánh đổi sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia. Vì vậy, quá trình xây dựng thị trường luôn được đặt trong yêu cầu phát triển đi đôi với quản lý rủi ro.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Tài chính đang phối hợp với Bộ Công an và NHNN xây dựng cơ chế giám sát liên ngành đối với toàn bộ hoạt động của thị trường tài sản mã hóa. Trọng tâm là thiết lập hệ thống trao đổi thông tin, phối hợp kiểm tra, giám sát và phòng ngừa các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình vận hành.

Việc nhiều cơ quan cùng tham gia quản lý ngay từ giai đoạn đầu được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành một thị trường hoạt động minh bạch, bảo đảm an toàn cho nhà đầu tư và phù hợp với yêu cầu quản lý tài chính quốc gia.

Vì vậy, việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa vì vậy không chỉ đơn thuần là thử nghiệm một sản phẩm tài chính mới, mà còn phản ánh cách tiếp cận chủ động của Việt Nam trước xu hướng phát triển của kinh tế số toàn cầu. Nếu hành lang pháp lý tiếp tục được hoàn thiện đồng bộ, cơ chế mã hóa tài sản thực có thể trở thành một cấu phần mới của thị trường vốn, bổ sung nguồn lực tài chính cho doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời tạo thêm điều kiện để thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế vào nền kinh tế trong những năm tới.