Warren Buffett và bài học vượt thời gian: “Người khôn làm đầu, kẻ dại làm cuối”

Một trong những câu nói nổi tiếng và vẫn còn nguyên giá trị đến nay là: “Những gì người khôn ngoan làm lúc đầu, kẻ ngốc sẽ làm vào cuối cùng”. Câu nói này được trích trong tuyển tập The Essays of Warren Buffett: Lessons for Corporate America – tập hợp những lá thư thường niên mà Buffett gửi cổ đông của tập đoàn Berkshire Hathaway. Ẩn sau đó là lời cảnh tỉnh về thói quen đổ xô đầu tư vào những khoản sinh lời nóng khi giá đã đạt đỉnh – một sai lầm phổ biến trong mọi thời kỳ.

Warren Buffett đã từng nói “Những gì người khôn ngoan làm lúc đầu, kẻ ngốc sẽ làm vào cuối cùng”

Theo Buffett, người khôn ngoan là những người hiểu rõ giá trị thật của doanh nghiệp, đầu tư khi cổ phiếu bị định giá thấp và kiên nhẫn chờ đợi đến khi thị trường nhận ra tiềm năng. Ngược lại, những kẻ dại dột lại chỉ hành động khi thấy người khác đã kiếm được nhiều tiền, với mục tiêu thu lợi nhanh chóng nhưng thường đến quá muộn. Triết lý ấy cũng phản ánh hai cảm xúc chi phối thị trường: tham lam và sợ hãi – những yếu tố khiến nhà đầu tư dễ mắc sai lầm khi thiếu kỷ luật.

Lịch sử Phố Wall đã nhiều lần chứng minh nhận định của Buffett là đúng. Trong thời kỳ bong bóng Dotcom cuối thập niên 1990, khi Internet trở thành xu hướng toàn cầu, nhà đầu tư đổ xô vào mọi công ty gắn mác “công nghệ”, bất chấp nền tảng tài chính yếu kém. Đến khi bong bóng vỡ, hàng nghìn doanh nghiệp sụp đổ và nhà đầu tư trắng tay. Gần đây hơn, cơn sốt tiền điện tử cũng lặp lại kịch bản tương tự. Nhiều người mua vào chỉ vì sợ bỏ lỡ cơ hội, chứ không hiểu rõ giá trị thật của đồng tiền kỹ thuật số. Khi giá tăng mạnh, họ vội vàng mua; khi giá sụt giảm, lại hoảng loạn bán ra – và chính họ là những người chịu thiệt nặng nhất.

Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ và các nền tảng giao dịch trực tuyến, việc đầu tư trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Nhưng cũng chính điều đó khiến nhà đầu tư dễ bị cuốn vào các xu hướng nhất thời, đặc biệt là những lời chào mời “làm giàu nhanh” tràn ngập trên mạng xã hội. Buffett luôn nhắc nhở rằng, để đầu tư thành công, cần hiểu rõ thứ mình mua, tự nghiên cứu kỹ lưỡng và không để cảm xúc dẫn dắt.

“Những gì người khôn ngoan làm lúc đầu, kẻ ngu ngốc sẽ làm vào cuối cùng” – câu nói tưởng chừng đơn giản nhưng chứa đựng cả một triết lý đầu tư bền vững. Trong bối cảnh thị trường biến động không ngừng, bài học của Warren Buffett vẫn còn nguyên giá trị: hãy giữ lý trí, kiên nhẫn, và đầu tư vào giá trị thật thay vì chạy theo đám đông.