Xéc bùa bình an mùa xuân
Cũng như nhiều dân tộc khác, Tết là dịp để đồng bào Mường ôn lại những nghi lễ, phong tục truyền thống mà trong đó xéc bùa (sắc bùa) là một dấu ấn văn hóa đặc sắc. Tùy theo từng địa phương sẽ tổ chức thành một đội được gọi là phường, đó chính là “phường xéc bùa” hay “phường chúc” cũng là vậy. Ngày nay, dù ở nông thôn hay các thị trấn, thành phố, phường bùa vẫn được người Mường duy trì, có thể linh hoạt về tuổi tác, giới tính, có thể hạn chế về số chiêng nhưng không vì thế mà mất đi vẻ đẹp của phong tục độc đáo này.
Hát xéc bùa (có nơi gọi là sắc bùa, khoá rác). Nếu như với người kinh ở đồng bằng, phong tục hát xúc xắc xúc xẻ chỉ dành cho một đoàn trẻ con rồng rắn vừa lắc cái ống tre đựng tiền xu trong đêm trừ tịch với lời hát: “Xúc xắc xúc xẻ, nhà nào còn lửa, mở cửa cho chúng tôi, bước lên giường cao: có đôi rồng ấp, bước xuống giường thấp, có đôi rồng chầu, bước ra đằng sau, có nhà ngói lợp...”. Còn với người Mường, phường bùa là những người trưởng thành, hành trình của phường đi chúc năm mới cũng chính là hành trình diễn xướng các bài hát dân gian từ: Hát mở cổng, hát chúc mừng, hát xin lên nhà, hát đồng ý, hát cảm ơn… Câu hát đi theo từng bước chân, dẫn dắt phường bùa và câu hát cũng đem mùa xuân gõ cửa mọi nhà…
Phường bùa không đi tay không mà mang theo nhạc cụ dân gian duy nhất và cũng là linh khí của cộng đồng đó là chiêng Mường, loại không có núm và trọn bộ là 12 chiếc, với đủ cả chiêng chót, chiêng bồng, chiêng trầm… Phường bùa được dẫn dắt bởi một ông “trùm phường” tốt giọng, am hiểu âm nhạc, nghi lễ dân gian. Các cô gái đi sau mặc trang phục dân tộc Mường. Nếu là một bộ trang phục nguyên bản truyến thống, sẽ gồm: chiếc khăn trắng bít trốc thắt trên đầu, áo ngắn vừa chấm eo lưng; áo chùng, ngang đầu gối, yếm; váy; ngoài ra còn có vòng bạc, vòng cườm đeo cổ, đeo tay thì tênh và bộ xà tích bạc…
Phường bùa sẽ đến từng nhà, ông trùm phường đi trước, các thành viên theo sau, tiếng chiêng rộn rã dẫn đường, câu hát như gọi cửa, gỡ then đem đến niềm vui, sự may mắn đầu năm cho gia chủ. Theo nhiều nghệ nhân, lời hát cổ thường là: “Chúc cho ông trên đụn/ Bà trên nhà/ Hết năm cũ đã qua/ Bước sang năm mới/ Làm nên ăn, giàu có/ Cơm kho, lọ tiếng/ Con cái vương trưởng/Muốn gì được nấy...”. Đây là những lời ca thể hiện sự hồn nhiên, chân phác, mộc mạc của nhưng chứa đựng ước mơ, khát vọng no ấm, mong muốn cuộc sống bình yên.
Trước sự say đắm, hồ hởi của phường bùa, người chủ nhà bấy lâu chân lấm, tay bùn, bận bịu làm lụng nay mới có dịp bộc lộ tài đối đáp của mình cất lời hát đáp lại phường bùa và mời lên nhà thưởng thức hương vị rượu cần đầu xuân mới. Hát xéc bùa là dịp để những nghệ nhân tài hoa sáng tạo lời hát ứng tác mới mẻ trong không khí ngày xuân, là dịp để mọi người gửi đến nhau những mong ước tốt đẹp và may mắn.
Cứ thế, phường bùa với tiếng chiêng, câu hát bay bổng khắp các làng mường, đến từng ngõ nhỏ, mang theo niềm vui đến từng gia đình trong mùa xuân mới. Đây cũng là dịp để bản mường gắn kết, tôn vinh các giá trị nhân văn, góp phần giáo dục văn hóa, thẩm mỹ đến thế hệ trẻ.
Ngày nay, vào dịp năm mới hay mừng nhà mới, ngoài các cư dân bản địa còn có các khách du lịch du xuân, đón năm mới trên các vùng quê. Xéc bùa ngoài ý nghĩa văn hóa truyền thống cũng đã trở thành sản phẩm du lịch độc đáo. Các thành viên phường bùa vừa có cơ hội để đắm mình vào bản sắc dân tộc, lưu giữ nét đẹp văn hóa đồng thời họ cũng là các sứ giả du lịch, văn hóa, gửi đến du khách gần xa những thông điệp nghệ thuật sâu sắc và độc đáo…
Một mùa xuân mới lại đến, các phường bùa gần xa trên đất Mường lại khấp khởi chuẩn bị áo khăn, điều hát lời ca… để đem niềm vui đến cho mường mình. Vượt lên giá rét cuối đông, những nụ đào e ấp bung nở, vượt qua sự thách thức của thời gian, những phong tục, nghi thức truyền thống vẫn sống mãi trong lòng người bằng một con đường nghệ thuật đặc sắc như thế. Xéc bùa luôn mang tới những điều may mắn và bình an cho mùa xuân…
Các tin khác

Say lòng với những trải nghiệm nơi “Dạ tiệc Ánh trăng”

Quảng Ngãi nỗ lực xóa nhà tạm, nhà dột nát

Công bố quyết định đặc xá năm 2025

Khách Việt Nam đến Hàn Quốc xếp thứ hai Đông Nam Á

Nam Định trong lịch sử và các lần chia tách, sáp nhập

Ngành thuế đảm bảo hiệu năng, hiệu lực, phục vụ người nộp thuế sau sắp xếp

Nam Định tiếp tục đẩy mạnh sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị

TreeBank tổ chức “Ngày Trồng cây” năm 2025

Khai thác tiềm năng du lịch tâm linh

Năm cao điểm chống thất thu thuế TMĐT

Tích cực phòng chống dịch sởi và cúm

Vai trò của hợp tác xã trong tạo việc làm cho người lao động

Chi bộ Vụ Tổ chức cán bộ thăm khu di tích ATK Định Hoá

Ra mắt dịch vụ taxi chất lượng cao - Xanh SM Premium

Cá nhân nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên bị tạm hoãn xuất cảnh

Thời báo Ngân hàng tổ chức triển khai nhiệm vụ năm 2025

Các NHTM nhà nước cần thêm cơ chế đặc thù để thúc đẩy phát triển kinh tế nhanh, bền vững

Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Thời báo Ngân hàng từ ngày 1/3/2025

TCTD nước ngoài thành lập công đoàn cơ sở: Đảm bảo người lao động được thụ hưởng chính sách nhân văn ưu việt
Đa phương tiện
Videos Podcast Infographic Longform - Emagazine

Ngân hàng Nhà nước công bố quyết định thành lập Đảng bộ Ngân hàng Nhà nước và tổ chức bộ máy, nhân sự mới
TP. Hồ Chí Minh: Ngân hàng Nhà nước xếp thứ hạng cao về năng lực cạnh tranh địa phương
Hội nghị cán bộ, công chức Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Quảng Trị
Ninh Thuận nâng cao chất lượng tín dụng chính sách

Ra mắt dịch vụ taxi chất lượng cao - Xanh SM Premium

The Paris - Không gian sống thượng lưu đậm chất nghệ thuật cho gia chủ có gu

Nhà đầu tư đón sóng hạ tầng ở dự án giàu tiềm năng bậc nhất miền Bắc

Sun Group khởi công tổ hợp nghỉ dưỡng - giải trí - thương mại trị giá 13.000 tỷ đồng tại Phú Quốc
Dịch vụ ngân hàng hiện đại
Ebanking Vay đâu - gửi đâu Quản lý tài chính thông minh Ngân hàng bán lẻ Tư vấn Nhân sự

Say lòng với những trải nghiệm nơi “Dạ tiệc Ánh trăng”

Ưu điểm vượt trội của thẻ NCB Visa khiến người dùng yêu thích

Sở hữu ngôi nhà mơ ước dễ dàng với lãi suất ưu đãi chỉ từ 5,2%/năm từ VPBank

BIDV khai trương hoạt động trung tâm khách hàng cá nhân cao cấp

60 triệu chủ thẻ NAPAS có thể thay thế thẻ vé lên Metro Bến Thành - Suối Tiên

NCB đồng hành cùng doanh nghiệp xuất khẩu với giải pháp tài chính ưu việt
