Xóa bỏ độc quyền của EVN, áp giá điện theo giờ và gỡ vướng chính sách điện mặt trời mái nhà

Ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương)

Nguồn vốn hỗ trợ điện mặt trời mái nhà vẫn đang chờ thu xếp

Trả lời câu hỏi của phóng viên về tiến độ ban hành chính sách hỗ trợ từ ngân sách nhà nước và nguồn vốn vay đối với việc người dân lắp đặt điện mặt trời mái nhà, ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết: Bộ Công Thương đã xây dựng dự thảo quyết định về cơ chế chính sách khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà, trong đó đề xuất hỗ trợ một phần vốn đầu tư từ ngân sách trung ương, địa phương và cung cấp các khoản vay ưu đãi cho hộ dân.

Tuy nhiên, trong quá trình lấy ý kiến, Bộ Tài chính phản hồi rằng hiện nay ngân sách nhà nước chưa thể bố trí được nguồn tiền cho việc này. Cùng với đó, Ngân hàng Nhà nước cũng đang cân nhắc việc sẽ giao cho ngân hàng thương mại hay ngân hàng chính sách xã hội thực hiện hỗ trợ các khoản vay. Do các vướng mắc về nguồn lực này, đến nay quyết định trên vẫn chưa được chính thức ban hành,. Dù vậy, ông Hùng cũng thông tin thêm một tín hiệu tích cực là vào ngày 4/7 vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định 243 (sửa đổi một số điều của Nghị định 78), trong đó đã đưa ra một số cơ chế chính sách mới nhằm kích thích và tháo gỡ một phần cho việc phát triển điện mặt trời mái nhà.

Về nguyên nhân khiến hóa đơn tiền điện sinh hoạt trong tháng 6 có sự bất thường, tăng vọt và các khuyến cáo dành cho người tiêu dùng, ông Bùi Quốc Hùng cho rằng: Việc hóa đơn tiền điện sinh hoạt tăng cao chủ yếu rơi vào những ngày nắng nóng cực đoan do nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát tăng đột biến.

Đặc biệt, nhóm khách hàng sinh hoạt hiện nay đang được áp dụng tính tiền theo biểu giá lũy tiến bậc thang. Khi thời tiết nắng nóng, người dân sử dụng nhiều hệ thống làm lạnh, máy điều hòa nhiệt độ khiến sản lượng điện tiêu thụ tăng vọt, rơi vào các bậc thang tiêu thụ cao (như bậc 5) với đơn giá đắt đỏ. Do đó, việc hóa đơn tiền điện tăng sốc là điều khó tránh khỏi. Để giảm thiểu chi phí, Bộ Công Thương khuyến cáo người dân cần cố gắng hạn chế sử dụng điện rơi vào những khung giá cao và các bậc thang tiêu thụ lớn.

Dịch chuyển giờ cao điểm và lộ trình áp giá điện sinh hoạt theo thời gian

Trả lời câu hỏi của phóng viên về đánh giá tác động của đề xuất áp dụng biểu giá điện theo khung giờ cao điểm/thấp điểm đối với thói quen sử dụng và chi phí sinh hoạt của các hộ gia đình, ông Bùi Quốc Hùng cho biết: Sự gia tăng mạnh mẽ của nguồn năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời vào ban ngày đã làm "san phẳng" khung giờ cao điểm trưa, do đó hệ thống điện hiện nay đã chuyển dịch và chủ yếu tập trung vào giờ cao điểm tối.

Nhận thấy nhóm khách hàng sinh hoạt có công suất tiêu thụ điện rất lớn (chỉ đứng sau khối công nghiệp), dự thảo sửa đổi Luật Điện lực đã đưa vào đề xuất áp dụng biểu giá theo giờ cho đối tượng này. Chính sách này hướng tới các hộ có công suất sử dụng lớn, khuyến khích họ dịch chuyển việc sử dụng các thiết bị tiêu thụ nhiều điện năng sang giờ thấp điểm ban đêm để được hưởng giá rẻ, giúp tránh huy động tối đa hệ thống vào giờ cao điểm. Tuy nhiên, để thực thi, ngành điện bắt buộc phải thay đổi cơ sở hạ tầng, cụ thể là thay thế các công tơ đo lũy tiến hiện tại bằng hệ thống công tơ điện tử có khả năng đo đếm theo ba thời điểm khác nhau. Hiện tại, đây mới là đề xuất đưa vào cơ chế chính sách, thời điểm áp dụng chính thức sẽ chỉ được quyết định sau khi có những tính toán, đánh giá tác động kỹ lưỡng đến toàn xã hội.

Từng bước xóa bỏ thế độc quyền mua bán điện của EVN

Trả lời câu hỏi của phóng viên về những khó khăn phát sinh và giải pháp khi từng bước xóa bỏ mô hình một người mua điện duy nhất của EVN thông qua việc chuyển tiếp các hợp đồng hiện hữu, ông Bùi Quốc Hùng, cho rằng, việc tiến tới xóa bỏ mô hình một người mua điện là bước đi tất yếu, tuân thủ đúng lộ trình chuyển từ thị trường phát điện cạnh tranh sang thị trường bán buôn điện cạnh tranh chính thức,.

Hiện tại, khâu mua bán điện vẫn đang tập trung chủ yếu vào Công ty Mua bán điện trực thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và một số tổng công ty điện lực. Tuy nhiên, theo lộ trình sắp tới, thị trường sẽ có sự tham gia của rất nhiều công ty mua bán điện khác nhau. Các đơn vị này có thể thuộc Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản (TKV), hoặc thậm chí là các doanh nghiệp tư nhân có đủ năng lực và điều kiện tham gia bán buôn điện cạnh tranh. Khi thị trường bán buôn cạnh tranh được vận hành chính thức, thế độc quyền mua bán điện của EVN sẽ bị xóa bỏ hoàn toàn, tạo lập môi trường kinh doanh năng lượng công bằng và minh bạch.