Chỉ số kinh tế:
Ngày 20/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.659 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.891 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Xuất khẩu tôm tăng trưởng tích cực, nhưng giá thành cao đang bào mòn lợi thế

Hà Sơn
Hà Sơn  - 
Giá thành tôm Việt Nam khoảng 4,25 USD/kg, cao hơn nhiều đối thủ. Chuyển sang kinh tế tuần hoàn là hướng đi để giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh.
aa
Xuất khẩu tôm 2026: Từ cú hích thuế Mỹ đến cuộc đua giữ thị phần Trung Quốc Ngành tôm nỗ lực để giữ nhịp xuất khẩu Trung Quốc vẫn là thị trường chủ lực để xuất khẩu tôm Việt Nam tăng trưởng
Tôm Việt Nam nếu không chuyển sang kinh tế tuần hoàn, khó giữ lợi thế    ảnh: minh họa
Tôm Việt Nam nếu không chuyển sang kinh tế tuần hoàn sẽ khó giữ lợi thế - Ảnh minh họa

Tăng trưởng đi cùng sức ép chi phí

Bước sang năm 2026, xuất khẩu tôm tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Chỉ trong 8 tháng đầu năm, khối lượng xuất khẩu đã mang về 3,3 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, phía sau con số tăng trưởng là sức ép ngày càng lớn lên toàn bộ chuỗi cung ứng.

Tại nhiều thị trường, câu chuyện cạnh tranh không còn dừng ở chất lượng hay giá bán. Nhà nhập khẩu ngày càng quan tâm đến truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon, trách nhiệm môi trường và tính bền vững của toàn bộ chuỗi giá trị. Ngành tôm vì thế phải điều chỉnh chiến lược, từ tổ chức sản xuất, kiểm soát chi phí đến xây dựng mô hình nuôi đáp ứng chuẩn mực mới.

Ông Vũ Đức Đam Quang, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, ngành tôm không chỉ đóng góp lớn cho xuất khẩu mà còn là ngành sản xuất quan trọng, tạo sinh kế cho đông đảo người dân, nhất là tại ĐBSCL.

Theo ông Quang, những yêu cầu mới từ thị trường quốc tế đang đặt ra đòi hỏi ngành tôm phải đổi mới mô hình sản xuất, sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, giảm phát thải và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Đây là câu chuyện của toàn bộ chuỗi, từ con giống, vùng nuôi, thức ăn, năng lượng đến chế biến và phân phối.

Trong bức tranh đó, bài toán cấp thiết nhất vẫn là giá thành. Bà Phùng Thị Kim Thu, chuyên gia thị trường thuộc Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, chỉ ra một thực tế đáng lo ngại về năng lực cạnh tranh cốt lõi: Giá thành sản xuất tôm nguyên liệu của Việt Nam hiện neo ở mức rất cao, dao động khoảng 4,25 USD mỗi kg.

Đây là bất lợi lớn khi đặt cạnh các đối thủ trên thị trường quốc tế. Ecuador, một trong những quốc gia có ngành tôm phát triển mạnh, có giá thành sản xuất chỉ khoảng 2,4 USD mỗi kg. Khoảng cách chi phí khiến doanh nghiệp Việt Nam chịu sức ép lớn về giá.

Chênh lệch này bắt nguồn từ sản xuất phân tán, chất lượng con giống chưa đồng bộ, nguồn nguyên liệu thiếu ổn định, cùng chi phí thức ăn và năng lượng cao. Nếu không xử lý, biên lợi nhuận và sức cạnh tranh dài hạn sẽ chịu áp lực.

Kinh tế tuần hoàn phải tạo ra giá trị thực

Trong bối cảnh đó, kinh tế tuần hoàn được xem là một hướng đi giúp ngành tôm giải bài toán kép: vừa giảm áp lực lên hệ sinh thái, vừa nâng hiệu quả kinh tế. Để mô hình này thành lợi thế cạnh tranh, ngành tôm cần tránh cách làm xây dựng mô hình rồi mới tìm thị trường.

Chuỗi giá trị nên bắt đầu từ nhu cầu của người mua. Trước hết phải xác định sản phẩm, tiêu chí đầu ra và yêu cầu của từng thị trường; từ đó mới tổ chức vùng nuôi, thiết kế chuỗi, lựa chọn công nghệ và phương án đầu tư phù hợp. Cách tiếp cận này giúp các bên nhìn thấy lợi ích và giảm nguy cơ đầu tư lệch nhu cầu.

Người nuôi cần nhìn thấy lợi ích kinh tế đủ rõ để thay đổi phương thức sản xuất. Doanh nghiệp cần nguồn nguyên liệu ổn định và đầu ra chắc chắn. Người mua cần sản phẩm đáp ứng đúng yêu cầu. Trong khi đó, tổ chức tài chính chỉ có thể tham gia khi mô hình chứng minh được tính khả thi, khả năng quản trị rủi ro và triển vọng tạo dòng tiền.

Điều đó cũng cho thấy không có một “sản phẩm tôm tuần hoàn” chung cho tất cả thị trường. Giá trị của kinh tế tuần hoàn chỉ thực sự được chuyển hóa thành lợi thế khi gắn đúng sản phẩm, đúng yêu cầu và đúng nhóm khách hàng. Một mô hình phù hợp với thị trường này chưa chắc tạo ra giá trị tương tự ở thị trường khác.

“Tuần hoàn” không đồng nghĩa với việc sản phẩm đương nhiên được thị trường trả giá cao hơn. Tôm trước hết vẫn phải ngon, tiện, an toàn, phù hợp nhu cầu và có mức giá được chấp nhận. Các yếu tố môi trường và trách nhiệm xã hội chỉ tạo thêm giá trị khi có bằng chứng đáng tin cậy và gắn với hiệu quả thực tế của chuỗi.

Giá trị từ mô hình tuần hoàn có thể đến từ nhiều hướng: giảm chi phí sản xuất, giảm rủi ro, nâng tỷ lệ thành công trong nuôi, ổn định nguồn cung, giữ chân khách hàng, mở rộng thị trường, tạo dữ liệu đáng tin cậy và hình thành dòng doanh thu mới từ phụ phẩm.

Yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, dấu chân carbon và tính bền vững đang làm thay đổi cách ngành tôm cạnh tranh. Doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào lợi thế sản lượng hay giá bán, mà phải chứng minh được chất lượng, tính minh bạch và trách nhiệm của toàn bộ chuỗi.

Vì vậy, chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn cần được nhìn nhận như một bài toán kinh doanh, thay vì chỉ là nhiệm vụ môi trường. Khi được thiết kế dựa trên nhu cầu thị trường và gắn với lợi ích của từng mắt xích, tuần hoàn có thể giúp ngành tôm giảm chi phí, kiểm soát rủi ro, nâng chất lượng nguồn cung và tạo thêm giá trị từ những nguồn lực trước đây bị bỏ phí.

Đây cũng là điều kiện để tăng trưởng xuất khẩu tôm không chỉ dựa trên quy mô, mà tiến tới chất lượng và hiệu quả. Cần đầu tư đồng bộ vào dữ liệu, công nghệ và liên kết vùng nuôi. Khi đó, kinh tế tuần hoàn mới thực sự trở thành công cụ nâng hiệu quả sản xuất, gia tăng giá trị và củng cố sức cạnh tranh dài hạn của tôm Việt Nam.

Hà Sơn

Tin liên quan

Tin khác

Người Việt đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy tài sản vì chờ có nhiều tiền

Người Việt đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy tài sản vì chờ có nhiều tiền

Quản lý tài sản thường được xem là chuyện của người giàu, trong khi nhiều người trẻ chờ lương cao, trả hết nợ mới nghĩ đến tiết kiệm. Theo ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc Phân tích Ngành, Công ty CP Chứng khoán Kafi, chính thói quen quản lý tiền từ sớm mới tạo nền tảng tích lũy tài sản. Với người Việt, bắt đầu bằng khoản nhỏ, đều đặn có thể quan trọng hơn việc chờ một cơ hội đầu tư sinh lời cao.
AI bước vào vận hành, doanh nghiệp phải thay đổi cuộc chơi

AI bước vào vận hành, doanh nghiệp phải thay đổi cuộc chơi

AI đang vượt khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân tự chủ, buộc doanh nghiệp tái cấu trúc chiến lược, vận hành và quản trị niềm tin.
Động lực nào dẫn dắt đà tăng trưởng của FPT trong năm 2027

Động lực nào dẫn dắt đà tăng trưởng của FPT trong năm 2027

Với tỷ lệ lấp đầy các cụm nhà máy AI đạt tới 95%, Tập đoàn FPT đang dồn lực chuyển dịch mô hình kinh doanh, kỳ vọng nhóm dịch vụ AI-first chiếm tối thiểu 40% doanh thu công nghệ thông tin nước ngoài vào năm 2027.
Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Từ một nhà máy sản xuất tủ lạnh thua lỗ, Haier vươn lên thành thương hiệu toàn cầu nhờ kiên trì nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường thông qua mua bán, sáp nhập. Toyota thành công nhờ thấu hiểu khách hàng, liên tục cải tiến sản phẩm, trong khi Samsung tạo bước ngoặt bằng đầu tư dài hạn vào công nghệ. Những kinh nghiệm này đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp Việt Nam về nâng cao năng lực sản xuất, quản trị, phát triển thương hiệu và lựa chọn chiến lược quốc tế hóa phù hợp, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước về thông tin thị trường, tài chính và kết nối đối tác.
‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

Quy mô thương mại Việt Nam đã vượt mốc 1.000 tỷ USD, tạo bệ phóng vững chắc để doanh nghiệp nội chủ động chuyển đổi xanh, chinh phục các thị trường khó tính và khẳng định thương hiệu vươn tầm quốc tế.
Ngành gỗ Việt trước thời hạn EUDR: Đầu tư để giữ lợi thế xuất khẩu

Ngành gỗ Việt trước thời hạn EUDR: Đầu tư để giữ lợi thế xuất khẩu

Từ ngày 30/12/2026, Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) bắt đầu được áp dụng đối với các doanh nghiệp vừa và lớn. Trong khi ưu đãi thuế quan từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) tiếp tục tạo thuận lợi cho xuất khẩu, yêu cầu minh bạch nguồn gốc nguyên liệu và những thay đổi trong nhu cầu thị trường quốc tế đang đặt ngành gỗ Việt Nam trước áp lực điều chỉnh chiến lược đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì đơn hàng.
Chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp thuế hỗ trợ doanh nghiệp ‘hồi sinh’

Chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp thuế hỗ trợ doanh nghiệp ‘hồi sinh’

Phần lớn người nộp thuế mong muốn khôi phục kinh doanh hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định của pháp luật, nhưng vướng hồ sơ và nghĩa vụ tài chính tích lũy nhiều năm, tiền chậm nộp tiếp tục tăng. Vì vậy, chính sách đặc thù tại dự thảo Nghị quyết là cần thiết, đúng thẩm quyền, thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm gánh nặng thủ tục và chi phí tuân thủ về thuế, qua đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi.
Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt Nam đã có mặt tại 172 quốc gia và vùng lãnh thổ, nhưng kết quả xuất khẩu giữa các nhóm sản phẩm không đồng đều. Từ câu chuyện doanh nghiệp phải mua bao bì nước ngoài đến những yêu cầu kỹ thuật của người mua, cơ hội mở rộng thị phần phụ thuộc vào khả năng chuyển năng lực sản xuất thành đơn hàng.
TP. Hồ Chí Minh cần thêm gần 50.000 lao động dịp cận Tết

TP. Hồ Chí Minh cần thêm gần 50.000 lao động dịp cận Tết

Thị trường lao động TP. Hồ Chí Minh đã lấy lại đà tăng trưởng ổn định, cơ bản khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân lực cục bộ trên diện rộng. Tuy nhiên, dịp cuối năm 2026 và cận Tết Nguyên đán 2027, doanh nghiệp vẫn cần tuyển thêm khoảng 45.000-50.000 lao động để đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh.
EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là cà phê, gỗ và cao su. Không chỉ dừng ở truy xuất nguồn gốc, quy định này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu minh bạch, có khả năng kiểm chứng xuyên suốt chuỗi cung ứng. Đây cũng là cơ hội để hàng Việt nâng cấp năng lực sản xuất, củng cố vị thế tại các thị trường tiêu chuẩn cao.