Chỉ số kinh tế:
Ngày 17/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.652 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.884 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Chất lượng tăng trưởng: Những thách thức cần hóa giải

Đỗ Lê
Đỗ Lê  - 
Tăng trưởng kinh tế vẫn mang nặng tính chất dựa vào gia công với tốc độ tăng trưởng dựa trên giá trị tăng thêm của một ngành lớn hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng GDP. 
aa
Chất lượng tăng trưởng: Những thách thức cần hóa giải Kinh tế Việt Nam: Sự trở lại với quỹ đạo tăng trưởng
Chất lượng tăng trưởng: Những thách thức cần hóa giải Đổi mới mô hình tăng trưởng: Giải pháp đột phá
Chất lượng tăng trưởng: Những thách thức cần hóa giải Khi tăng trưởng ít dựa vào vốn

Công nghiệp gia công, nông nghiệp cũng gia công

Giai đoạn 2011 – 2015, nền kinh tế Việt Nam sau những thời điểm khó khăn nhất đã cho thấy những phục hồi rõ nét. Nhưng dù tiếp tục thu được nhiều thành quả lớn trong những năm qua nhưng nền kinh tế tiếp tục đối mặt với những thách thức lớn, đặc biệt trong cải thiện chất lượng tăng trưởng.

Tăng trưởng kinh tế vẫn mang nặng tính chất dựa vào gia công với tốc độ tăng trưởng dựa trên giá trị tăng thêm của một ngành (GO) lớn hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng GDP.

Theo GS-TS. Ngô Thắng Lợi, Đại học Kinh tế quốc dân, tốc độ tăng trưởng GO lớn hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng GDP phản ánh một nền kinh tế tăng trưởng “nhờ vào gia công”, chủ yếu dựa trên lợi thế về lao động rẻ. Nếu ví nền kinh tế như “một dòng sông chảy” thì tốc độ tăng trưởng GO lớn hơn GDP đã phản ánh một hiện tượng đang không bình thường trong nền kinh tế. Theo đó, “thượng nguồn” đang bị “khô” còn “hạ nguồn” thì lại “ngập úng”.

Đáng quan ngại hơn, xu hướng “kinh tế gia công” không chỉ ở ngành công nghiệp mà còn lan sang cả nông nghiệp. Bởi sản xuất nông nghiệp của Việt Nam đang ngày càng có xu hướng “gia công” khi phải nhập khẩu từ phân bón, thuốc trừ sâu tới giống cây trồng, vật nuôi…

Chất lượng tăng trưởng: Những thách thức cần hóa giải
Tăng trưởng kinh tế dựa vào gia công không bền vững

Bên cạnh đó, cấu trúc tăng trưởng theo ngành còn bất hợp lý khi đóng góp của ngành nông nghiệp và dịch vụ vào tăng trưởng có xu hướng giảm đáng kể. Còn ngành công nghiệp đạt tốc độ tăng trưởng cao và đóng góp lớn trong GDP nhưng đóng góp chính vẫn là các ngành sản phẩm mang tính gia công như lắp ráp điện tử; điện thoại di động.... Trong khi các ngành chế biến từ nguyên liệu trong nước lại nằm trong nhóm tốc độ tăng trưởng trung bình và thấp.

Xét theo khu vực kinh tế, đóng góp vào tăng trưởng chủ yếu là khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, trong khi đó khu vực trong nước, nhất là khu vực tư nhân tốc độ tăng trưởng thấp. Đáng nói hơn là phần lớn hàng hóa nhập khẩu của khu vực FDI là nguyên vật liệu phụ tùng linh kiện và lại được lắp ráp tại các DN FDI và xuất khẩu ra nước ngoài. Do đó, sự tăng trưởng có được thực tế đem lại rất ít nguồn lợi cho Việt Nam.

Đồng thời, cấu trúc đầu vào của tăng trưởng vẫn mang nặng tính chất tăng trưởng theo chiều rộng và tăng trưởng nhờ vào vốn và lao động. Đóng góp của năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng dù có tăng lên trong năm 2015 nhưng nếu xét cả giai đoạn 2011-2015 thì vẫn rất thấp (chỉ 23%), kém xa so với mục tiêu đặt ra trong kế hoạch 5 năm 2011-2015 là phải đạt 30-32%.

Sự đóng góp thấp của yếu tố TFP không chỉ làm kìm hãm tốc độ tăng trưởng kinh tế về mặt lượng mà còn là nguyên nhân chính gây cản trở hiệu quả của tăng trưởng kinh tế. Ngoài ra, hiệu quả đạt được các chỉ tiêu tăng trưởng còn thấp. Thể hiện ở năng suất lao động và hiệu quả sử dụng vốn dù đã có những cải thiện song chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra.

Bảo đảm nguồn lực để nâng cao chất lượng

Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về các văn kiện Đại hội XII của Đảng do Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng trình bày tại Đại hội XII của Đảng ngày 21/1/2016 nêu rõ thời gian tới, cần tiếp tục đẩy mạnh quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế này theo hướng kết hợp có hiệu quả phát triển chiều rộng với chiều sâu, chú trọng phát triển chiều sâu, nâng cao chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh trên cơ sở nâng cao năng suất lao động, ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ, đổi mới và sáng tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát huy lợi thế so sánh và chủ động hội nhập quốc tế.

Chất lượng tăng trưởng: Những thách thức cần hóa giải
Tốc độ tăng trưởng GO và GDP năm 2015

Để tiếp tục đạt được tốc độ tăng trưởng cao gắn với nâng cao chất lượng tăng trưởng, các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục thực hiện chuyển đổi mô hình tăng trưởng thích ứng với những điều kiện của giai đoạn 2016-2020. Mô hình đó cần hướng đến tăng trưởng bền vững, hiệu quả, dựa trên khai thác và sử dụng tốt nhất các lợi thế cạnh tranh quốc tế, bằng các yếu tố tăng trưởng theo chiều sâu, vận hành theo cơ chế kinh tế thị trường hoàn chỉnh, trong một môi trường thể chế có tính trách nhiệm và minh bạch cao.

“Chúng ta không có lựa chọn nào khác khi Việt Nam đã chính thức đặt chân vào Cộng đồng kinh tế ASEAN và thời hiệu có hiệu lực của các hiệp định thương mại tự do như TPP, Việt Nam - EU… không còn xa. Cho nên ngay từ đầu năm 2016 phải bắt tay ngay vào những chủ đề này kết hợp với triển khai nhiệm vụ theo tinh thần của Văn kiện Đại hội XII của Đảng” GS-TS. Trần Minh Đạo, Đại học Kinh tế quốc dân phát biểu.

Còn theo GS-TS. Ngô Thắng Lợi, cần tăng cường chính sách đối với khu vực kinh tế tư nhân nhằm tạo điều kiện cho khu vực này trở thành động lực tăng trưởng thực sự của nền kinh tế. Đồng thời cần đổi mới hơn nữa các hoạt động quản lý nhà nước về kinh tế để thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển.

Bên cạnh đó, cần bảo đảm các nguồn lực thực hiện nâng cao chất lượng tăng trưởng. Trong đó về vốn đầu tư, cần đảm bảo tính bền vững trong huy động vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng, giữ mức tổng vốn đầu tư toàn xã hội chỉ chiếm khoảng 1/3 GDP và tỷ trọng của đầu tư nhà nước (đầu tư công) không vượt quá 1/3 tổng vốn đầu tư toàn xã hội.

Đồng thời, cần có các chính sách đột phá phát triển công nghệ thông qua con đường chuyển giao công nghệ và nghiên cứu triển khai trong nước. Đặc biệt đối với chuyển giao công nghệ, cần có chiến lược thu hút FDI theo hướng nâng cao chất lượng của dòng vốn, coi đây là mấu chốt quan trọng nhất để thực hiện có hiệu quả chuyển giao công nghệ. Song hành với đó, cần kiên quyết với định hướng thu hút FDI nhằm vào các nhà đầu tư tiềm năng, các tập đoàn xuyên quốc gia nắm giữ công nghệ cao, công nghệ nguồn.

Một yếu tố không kém phần quan trọng khác là phải bảo đảm nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo đó, Nhà nước, các địa phương và từng DN cần có chính sách đầu tư phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, như các giải pháp để giữ chân nhân tài, làm tốt công tác quy hoạch, xây dựng và phát triển nguồn nhân lực, ngành hàng chiến lược mà mình có lợi thế. Đồng thời cần đào tạo, nâng cao trình độ và tay nghề đội ngũ nhân lực, đề ra các mục tiêu và phương thức hướng hoạt động của DN phù hợp với các đòi hỏi của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.

Đỗ Lê

Tin liên quan

Tin khác

Cụm công nghiệp An Phụ: Đón làn sóng đầu tư, mở rộng không gian sản xuất tại Hải Phòng

Cụm công nghiệp An Phụ: Đón làn sóng đầu tư, mở rộng không gian sản xuất tại Hải Phòng

Với hạ tầng đồng bộ, diện tích linh hoạt, Cụm công nghiệp An Phụ hướng tới thu hút doanh nghiệp nhỏ và vừa, thúc đẩy liên kết chuỗi cung ứng.
Kiểm soát lạm phát trước những áp lực cuối năm

Kiểm soát lạm phát trước những áp lực cuối năm

CPI bình quân 10 tháng năm 2026 tăng 4,57% so với cùng kỳ, cho thấy áp lực lạm phát vẫn hiện hữu trong bối cảnh giá năng lượng, nguyên vật liệu và nhu cầu tiêu dùng cuối năm tiềm ẩn nhiều biến động. Yêu cầu đặt ra là phát huy hiệu quả các chính sách hỗ trợ, đồng thời chủ động ứng phó với những rủi ro lạm phát trong và ngoài nước.
Phố Wall lao dốc, cổ phiếu công nghệ chịu áp lực bán mạnh

Phố Wall lao dốc, cổ phiếu công nghệ chịu áp lực bán mạnh

Thị trường chứng khoán Mỹ khép lại phiên giao dịch đầu tuần (16/11) trong sắc đỏ áp đảo, khi nhóm cổ phiếu công nghệ, đặc biệt là các doanh nghiệp bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI), tiếp tục chịu sức ép bán tháo. Những lo ngại liên quan đến biến động nhân sự cấp cao tại Nvidia, triển vọng ngành AI và khả năng điều chỉnh chính sách tiền tệ đã khiến nhà đầu tư gia tăng tâm lý phòng thủ.
Đề xuất quy định mới về kinh doanh casino

Đề xuất quy định mới về kinh doanh casino

Bộ Tài chính đang dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 102/2017/TT-BTC hướng dẫn một số điều về kinh doanh casino.
Điện gió ngoài khơi: Động lực

Điện gió ngoài khơi: Động lực 'kép' cho năng lượng và các ngành công nghiệp mới

Với tiềm năng kỹ thuật ước tính khoảng 600.000 MW, phát triển điện gió ngoài khơi không chỉ tạo thêm nguồn điện sạch, còn mở ra cơ hội hình thành các ngành công nghiệp mới.
Việt Nam -  Chile: Từ tiềm năng đến hợp tác thực chất

Việt Nam - Chile: Từ tiềm năng đến hợp tác thực chất

Xuất khẩu của Việt Nam sang Chile tăng 23% trong 10 tháng năm 2026, cho thấy những chuyển động đáng chú ý tại thị trường Nam Mỹ này. Từ các cuộc kết nối trực tiếp với nhà nhập khẩu đến lợi thế của những hiệp định thương mại tự do, cơ hội đang mở thêm cho hàng Việt. Tuy nhiên, để tiếp cận hệ thống phân phối, doanh nghiệp còn phải đáp ứng những yêu cầu về chất lượng, chi phí và năng lực cung ứng.
Cơ sở dữ liệu đường bộ là nền tảng để đổi mới phương thức quản lý, khai thác và bảo trì

Cơ sở dữ liệu đường bộ là nền tảng để đổi mới phương thức quản lý, khai thác và bảo trì

Trước yêu cầu phát triển hạ tầng, ngành Xây dựng đặt khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực nâng cao hiệu quả.
Festival OCOP Việt Nam 2026: Mở rộng thị trường, nâng tầm thương hiệu sản phẩm Việt

Festival OCOP Việt Nam 2026: Mở rộng thị trường, nâng tầm thương hiệu sản phẩm Việt

Festival OCOP Việt Nam 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 3 đến 6/12 tại TP. Hồ Chí Minh, với khoảng 350 gian hàng, tạo cơ hội để các chủ thể OCOP quảng bá sản phẩm, kết nối hệ thống phân phối, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị thương hiệu.
Bất động sản TP.HCM: Đã đến lúc chuyển sang tạo giá trị thực

Bất động sản TP.HCM: Đã đến lúc chuyển sang tạo giá trị thực

Doanh thu bất động sản TP.HCM tiếp tục tăng, nhưng sức mua suy yếu, đặt ra yêu cầu tái phân bổ dòng vốn vào những sản phẩm tạo giá trị thực.
Thị trường condotel: Đã đến lúc chuyển từ bán sản phẩm sang phát triển điểm đến

Thị trường condotel: Đã đến lúc chuyển từ bán sản phẩm sang phát triển điểm đến

Thị trường condotel đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển, lấy hiệu quả khai thác, chất lượng vận hành và sức hấp dẫn điểm đến làm nền tảng tăng trưởng bền vững.