Không vội hứng khởi quá đà với tăng trưởng

Mặc dù khởi động chậm chạp từ đầu năm song cho tới cuối năm 2017 cỗ xe kinh tế đã bứt tốc với kết quả chung cuộc là tăng trưởng GDP 6,81%, thể hiện nỗ lực rất lớn của cả nền kinh tế. Tuy nhiên, theo TS.Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cần đánh giá kết quả này một cách bình tĩnh và không nên coi đây là một kỳ tích.

“Không thể phủ nhận thành tích tăng trưởng năm 2017, song phải nói chính xác rằng chúng ta đã đạt được kết quả ngoài dự kiến. Tuy nhiên vấn đề đáng quan tâm là khía cạnh chất lượng tăng trưởng”, ông Thiên lưu ý.

TS.Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam

Theo ông Thiên, nền kinh tế đã xác lập được động thái tăng trưởng mới, tuy chưa làm thay đổi được nền tảng căn bản. Trong các động thái này, có yếu tố là cưỡng bức thay đổi, có yếu tố là chủ động, cương quyết thay đổi.

“Ví dụ cơ cấu tăng trưởng nghiêng về ngành công nghiệp chế biến chế tạo, dịch chuyển sang hướng tốt, nhưng ở đây là do bản thân nền kinh tế cũng đã hết cái để khai thác, nó tận cùng cưỡng bức và phải thay đổi chứ không phải do chủ động”, ông Thiên giải thích.

Bên cạnh sự dịch chuyển cơ cấu tăng trưởng theo ngành, từ khai thác tài nguyên sang công nghiệp chế biến chế tạo, du lịch – dịch vụ, ông Thiên cho biết chất lượng tăng trưởng còn thay đổi một cách chủ động, thể hiện ở yếu tố thể chế. Theo đó, đã xây dựng Nhà nước kiến tạo, Chính phủ hành động vì DN, cắt giảm thủ tục, cơ chế trói buộc, nỗ lực giảm chi phí, tạo niềm tin và hứng khởi. Bên cạnh đó là vai trò kinh tế tư nhân nổi bật lên, thể hiện ở vốn tư nhân “bù đắp” tăng trưởng khi vốn Nhà nước khó khăn; xu thế khởi nghiệp, đổi mới, sáng tạo; nông nghiệp công nghệ cao…

Cũng nhấn mạnh đừng quá hứng khởi với kết quả tăng trưởng năm vừa qua, TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cảnh báo: “Không nên lạc quan tếu”.

Ông Thành nêu quan điểm, động lực cho tăng trưởng tập trung ở 4 yếu tố thì 2 trong số đó mang tính xu thế, nằm trong chu kỳ tích cực của thế giới. Đó là năm 2017 kinh tế thế giới chyển sang thời kỳ tích cực một cách rõ ràng hơn rất nhiều mà Việt Nam là nền kinh tế mở nên được hưởng lợi từ xu thế này. Yếu tố thứ 2 là bản thân kinh tế Việt Nam cũng bước vào giai đoạn phục hồi tích cực hơn.

Yếu tố thứ 3, theo ông Thành là có một số đột biến trong sản xuất, xuất khẩu thuộc một số lĩnh vực như điện thoại, điện tử hay sắt thép, mà đằng sau đó là sự đóng góp của các nhà đầu tư nước ngoài như Samsung, Formosa.

Yếu tố thứ 4 là nỗ lực cải cách, đặc biệt là cải thiện môi trường kinh doanh của Chính phủ được thế giới ghi nhận, cộng đồng DN trong nước cảm nhận.

Với 4 động lực tăng trưởng như vậy, TS.Võ Trí Thành nhấn mạnh, đây là giai đoạn phục hồi rõ hơn chứ chưa thể nói là giai đoạn tăng trưởng bền vững có tính lâu dài.

“Sự phục hồi rõ nét hơn thể hiện ở việc cả 3 năm qua tăng trưởng đều đạt trên 6%. Nhưng sự phục hồi ấy, với một đất nước như thế này thì chưa đáng vỗ tay”, ông Thành quả quyết. Bởi theo ông, Việt Nam đến năm 2035 muốn bằng Malaysia bây giờ thì phải tăng trưởng 7-7,5%/năm.

Dự báo về tình hình kinh tế năm 2018, chuyên gia kinh tế, TS.Lê Xuân Nghĩa cho rằng năm 2018 vẫn duy trì được sự ổn định và có thể cải thiện các mục tiêu dài hạn. Với tăng trưởng kinh tế, theo ông Nghĩa chu kỳ tăng trưởng ngắn hạn sẽ kết thúc trong quý III/2018 và sau quý III sẽ vào chu kỳ giảm tăng trưởng ngắn hạn. Tuy nhiên chu kỳ dài hạn thì đến năm 2019 cũng sẽ giảm dần, không có đột phá, chỉ ở mức trên 6% kéo dài từ năm 2019 trở đi.

Ông Nghĩa bổ sung thêm, phần lớn các nước đạt thu nhập bình quân đầu người 2.000 USD sau đó tốc độ tăng trưởng đều đi xuống, duy chỉ có Hàn Quốc và Trung Quốc là ngoại lệ, duy trì được tốc độ tăng trưởng cao vào khoảng 7 năm.

“Việt Nam đã cán mốc GDP bình quân đầu người 2.000 USD vào năm 2014, tới hết năm 2017 đã duy trì được tốc độ tăng trưởng cao trên 6% trong 4 năm, tới hết năm 2018 là 5 năm và tôi nghĩ rồi nó cũng đi theo quy luật này của thế giới, chứ không thể đi theo cái gì siêu việt của nhân loại, ngoại trừ chúng ta có thay đổi ghê gớm, đột phá lớn về công nghệ, GDP tiềm năng, chất lượng nhân lực… mới thay đổi được tăng trưởng GDP tiềm năng dài hạn cao hơn”, TS. Lê Xuân Nghĩa khẳng định.

Cùng với đó, ông dự báo GDP năm 2018 chỉ tăng trên 6%, phù hợp với tính toán của các chuyên gia quốc tế, lạm phát ở mức 4%, lãi suất ổn định, giảm nhẹ, tỷ giá ổn định. Bên cạnh đó, kiểm soát tín dụng với bất động sản sẽ như năm 2017, không siết vào nhưng cũng không nới lỏng làm bùng nổ.