Kinh doanh nhượng quyền đua nhau gọi vốn

Trong vòng khoảng 3-4 năm trở lại đây hoạt động kinh doanh nhượng quyền nở rộ tại Việt Nam. Bằng hình thức nhượng quyền, nhiều thương hiệu nổi tiếng thế giới đã không ngừng mở rộng quy mô trên cả nước. Một số thương hiệu nội địa của Việt Nam cũng đã bắt đầu áp dụng chiến lược nhượng quyền. Tuy nhiên, vấn đề quản trị chất lượng vẫn đang là thách thức lớn đối với các thương hiệu nội mỗi khi thực hiện “gả con” đến các thị trường quốc tế.

Chưa có nhiều thương hiệu Việt được nhượng quyền tại nước ngoài

Đầu tư vào chuỗi cửa hàng sôi động

Sau 20 năm có mặt tại Việt Nam, mới đây chuỗi cửa hàng thức ăn nhanh đến từ Philippines - Jollibee đã công bố tìm kiếm đối tác nhượng quyền tại Việt Nam. Theo tin từ Jollibee, chi phí để nhượng quyền một cửa hàng Jollibee tại Việt Nam là từ 4,5-5 tỷ đồng. Và trong số 120 hồ sơ đăng ký, DN này mới chỉ tìm thấy một hồ sơ phù hợp để tiến hành nhượng quyền thương mại.

Bên cạnh Jollibee, dù đến Việt Nam trễ hơn nhưng 2 thương hiệu lớn nhất nhì thế giới là McDonald’s và Subway cũng bắt đầu chiến dịch nhượng quyền. Cả hai “gã khổng lồ” này đều kỳ vọng kế hoạch mở 50-100 cửa hàng tại Việt Nam trong năm tới, dù chi phí nhượng quyền của các thương hiệu này là cực lớn.

Ở lĩnh vực đồ uống và mỹ phẩm một số thương hiệu lớn của Hàn Quốc như: Coffee Bay, Yadllie Chicken hay Coreana… cũng đã bắt đầu tìm đối tác nhượng quyền tại Việt Nam. Trong khi đó, một số chuỗi nhà hàng khác như Gloria Jean’s Coffee, Domino’s Pizza đã triển khai nhượng quyền sớm hơn và đang bắt đầu bành trướng quy mô ở nhiều địa phương trên cả nước.

Trong khi các thương hiệu nổi tiếng ở nước ngoài chọn cách mở rộng thông qua mô hình nhượng quyền thì thời gian gần đây một số thương hiệu ẩm thực trong nước đã tìm thấy hướng đi riêng qua việc nhận đầu tư từ nước ngoài để mở rộng hệ thống.

Đầu năm 2013, chuỗi nhà hàng Golden Gate của CTCP TM-DV Cổng Vàng nhận được khoản đầu tư 35 triệu USD từ NH Standard Chatered. Với số vốn lớn này, Golden Gate nhanh chóng nâng mức doanh thu từ 500 tỷ đồng (2013) lên gấp 2,5 lần vào năm 2014, đạt con số 1.250 tỷ đồng. Từ quy mô 90 cửa hàng, thương hiệu này mở rộng lên mức 130 trong năm nay và dự kiến tăng lên 400 cửa hàng vào năm 2018.

Ở TP.HCM với một khoản đầu tư lớn từ tỷ phú người Mỹ - Mark Mobius, các thương hiệu: Món Huế, Phở Hùng và Cơm Express thuộc sở hữu của Tập đoàn Huy Việt Nam bắt đầu chiến dịch mở thêm nhiều cửa hàng mới. Và chỉ sau ít tháng nhận vốn đầu tư, Huy Việt Nam đã mở rộng quy mô từ 70 lên 100 nhà hàng trên địa bàn TP.HCM.

Trong khi đó tại Hà Nội, một thương hiệu khác là The KAfe cũng kêu gọi thành công 5,5 triệu USD vốn mới từ Tập đoàn Cassia Invesments. Khoản đầu tư này sẽ giúp cho The KAfe mở rộng chuỗi cửa hàng của mình trên địa bàn cả nước lên mức 26 cửa hàng vào cuối năm 2015.

Khó nhượng quyền ra nước ngoài

Cách thức kêu gọi vốn ngoại đầu tư để mở rộng hệ thống như cách làm của Golden Gate, Huy Việt Nam và The KAfe như vừa kể trên mặc dù là một hướng đi mới giúp cho nhiều DN Việt Nam thành công trong việc mở rộng hệ thống kinh doanh của mình. Tuy nhiên, nó cũng chứng tỏ rằng đến thời điểm hiện nay vẫn chưa có nhiều DN Việt tự xây dựng thành công thương hiệu của mình và đủ sức dẫn dắt sản phẩm Việt vào các thị trường khu vực và trên thế giới.

Nhìn nhận thực tế cho thấy, mặc dù hiện nay tại Việt Nam đã có một số thương hiệu được nhượng quyền thành công ở thị trường nước ngoài. Tuy nhiên, do nội lực của các thương hiệu chưa đủ mạnh nên bên chuyển nhượng hầu như chưa dám cam kết với các nhà đầu tư về khả năng sinh lời và thời điểm hòa vốn. Trong khi đó, đa số các nhà đầu tư khi tính toán kinh doanh bằng hình thức nhượng quyền đều phải bỏ ra nguồn vốn ban đầu khá lớn. Nếu thương hiệu không đủ mạnh và có sức hấp dẫn cao thì rất khó để vay vốn từ các NHTM.

Theo phân tích của các chuyên gia, sở dĩ các DN Việt sở hữu các thương hiệu lớn e dè trong việc cam kết với nhà đầu tư về hiệu quả kinh doanh là vì bản thân các DN này chưa xây dựng tốt được hệ thống quản trị chất lượng.

Lấy ví dụ từ một thương hiệu đã được nhượng quyền khá thành công ở một vài thị trường nước ngoài là cà phê Trung Nguyên có thể thấy rõ điều này. Bởi ngay khi tiến hành nhượng quyền ở thị trường nội địa, cà phê Trung Nguyên đã không chú trọng đến sự đồng bộ của chuỗi cửa hàng mang chung thương hiệu.

Thời điểm năm 2002, Trung Nguyên có khoảng 300 quán cà phê trên cả nước. Tuy nhiên, ông chủ thương hiệu này dường như chỉ bán cái tên thương hiệu. Các quán cà phê chỉ đơn giản mua cà phê do Trung Nguyên cung cấp chứ không hề có sự ràng buộc về chi tiết kinh doanh như: cách trang trí nội thất, quy mô quán, thực đơn, sổ sách...

Chỉ ít năm gần đây Trung Nguyên mới bắt đầu đồng bộ chất lượng chuỗi nhượng quyền với sự ra đời của chuỗi cửa hàng cà phê Trung Nguyên khá bài bản. Tuy nhiên, trên thị trường vẫn còn hàng trăm quán cũ của Trung Nguyên. Việc cải thiện hình ảnh sao cho thống nhất sẽ là một thách thức lớn cả về tài chính lẫn nguồn nhân lực.

Như vậy, có thể thấy rằng trong bối cảnh hoạt động kinh doanh theo hình thức nhượng quyền nở rộ, hiện các DN Việt Nam vẫn đang còn yếu về vốn, bề dày thương hiệu và kinh nghiệm. Hướng kêu gọi đầu tư từ các tập đoàn đa quốc gia trước mắt đang là hướng được nhiều DN Việt lựa chọn khi muốn phát triển hệ thống của mình.

Tuy nhiên, nếu bản thân các DN Việt Nam tự chú trọng hơn đến việc đồng bộ hóa chất lượng chuỗi cửa hàng của mình thì chắc chắn sẽ có nhiều thương hiệu sản phẩm Việt do chính những người sáng lập được nhượng quyền ra thị trường quốc tế mà không phải “nhờ cậy” đến các tập đoàn nước ngoài.

Và tất nhiên, bù lại cho nỗ lực ấy, cái giá của mỗi hợp đồng chuyển nhượng sẽ tăng lên gấp bội. Quyền lực của nhà chuyển nhượng mạnh mẽ hơn sẽ khiến nhiều DN đủ sức cạnh tranh với các tập đoàn nước ngoài ở thị trường nhượng quyền thương mại.