Nhiều tuyến xe buýt ngưng hoạt động vì quá lỗ

Cho đến ngày 15/10, có tới 9/13 HTX, DN xe buýt tại TP.HCM cắt giảm hàng loạt chuyến trên nhiều tuyến xe buýt được trợ giá do lâm vào cảnh nợ nần phát sinh vượt quá khả năng chi trả. Nguyên nhân được đại diện nhiều DN cho rằng, do Trung tâm Quản lý giao thông công cộng (Sở GT-VT TP.HCM) chậm giải ngân tiền trợ giá của thành phố. Theo đó, năm 2018, thành phố trợ giá cho xe buýt 1.000 tỷ đồng nhưng đến thời điểm này, mới giải ngân được 447 tỷ. Điều này khiến nhiều DN xe buýt trên địa bàn thành phố rơi vào cảnh rất khó khăn.

Thành phố cần sớm ban hành bộ định mức đơn giá chi phí vận hành xe buýt

Theo ông Nguyễn Văn Triệu, Chủ nhiệm HTX Vận tải 19/5, tuyến buýt số 33 của HTX này có lưu lượng bình quân đạt 59,5 khách/chuyến, giờ cao điểm khoảng 90 hành khách/chuyến. Doanh thu bán vé một năm khoảng 27,4 tỷ đồng. Tuy nhiên, riêng chi phí duy trì hoạt động tuyến chưa tính khấu hao đã khoảng 42,7 tỷ đồng/năm, tức HTX lỗ 15,3 tỷ đồng.

Còn trường hợp của HTX Đông Nam thì từ đầu năm đến nay, dù Trung tâm Quản lý giao thông công cộng thành phố đã chuyển hơn 16,6 tỷ đồng tiền tạm ứng trợ giá nhưng HTX mới chỉ chi 50% số tiền trên phục vụ trợ giá cho các tuyến. Số tiền còn lại, tạm ứng cho việc đầu tư xe theo Đề án 1680; trả nợ góp và lãi vay cho các tuyến đầu tư theo đề án trên; một phần kinh phí dùng để chi hoạt động thường xuyên của đơn vị. Rất nhiều xã viên cho biết, để duy trì hoạt động của phương tiện, phải đi vay tiền bên ngoài với lãi suất cao. Bởi từ đầu năm đến nay, xã viên chỉ được ứng tiền trợ giá 8 triệu đồng/tháng/xe, trong khi những năm trước được thanh toán đầy đủ khoảng 30 triệu đồng/xe/tháng. Nếu tình trạng chậm cấp tiền trợ giá kéo dài, phương tiện sẽ buộc phải ngưng hoạt động.

Bà Tống Thị Thu Thanh, Phó giám đốc HTX Vận tải Quyết Thắng cho biết 2 năm nay, mức trợ giá quá thấp, trong khi các DN phải đầu tư phương tiện mới theo chủ trương của thành phố với đơn giá hiện nay cao gấp 3 lần năm 2002. Đây cũng là nguyên nhân khiến các đơn vị gặp nhiều khó khăn và không thể ký hợp đồng với Trung tâm, dẫn đến tình trạng đến nay đã 9 tháng vẫn chưa nhận đủ tiền trợ giá. Theo bà Thanh, thành phố cần sớm ban hành bộ định mức đơn giá chi phí vận hành xe buýt, đảm bảo tính đúng, tính đủ các chi phí liên quan cho từng loại xe. Đồng thời, giải quyết ổn thỏa việc chi trả tiền hỗ trợ lãi vay đầu tư xe mới theo Đề án 1680 nhằm tháo gỡ khó khăn cho DN.

Lý giải cho những vấn đề trên, Giám đốc Trung tâm Quản lý giao thông công cộng Trần Chí Trung cho rằng, việc cấp trợ giá xe buýt, Sở GT-VT giao Trung tâm thực hiện đúng quy định. Bên cạnh đó, nguyên nhân của việc chậm giải ngân tiền trợ giá là do Trung tâm và các HTX chưa ký được hợp đồng. Các DN và HTX cho rằng đơn giá chi phí thấp hơn nhiều so với thực tế. Trung tâm đã vận dụng tối đa để tạm ứng cho các DN, HTX. Hiện tại, để giải quyết những khó khăn trên, trước mắt Trung tâm đã ứng 100% kinh phí 6 tháng đầu năm cho 5 DN đã ký hợp đồng. Tạm ứng kinh phí cho 8 DN chưa ký hợp đồng để duy trì các hoạt động.

Đồng quan điểm này, ông Bùi Xuân Cường, Giám đốc Sở GT-VT TP.HCM cho biết, Sở không chậm giải ngân mà do hợp đồng chưa đàm phán được với các HTX, thời gian đàm phán kéo dài. Những khó khăn như chi phí nhiên liệu tăng, khấu hao xe mới… cần được tính toán lại, trên cơ sở đó mới đàm phán và có thể giải ngân được. Ông Cường cho biết thêm, trợ giá xe buýt trong 3 năm gần đây có xu hướng giảm. Mỗi năm kinh phí trợ giá có khoảng 1.000 tỷ với yêu cầu phải mở thêm các luồng tuyến mới, đổi mới phương tiện để giữ và tăng khách đi xe buýt. Mục tiêu đặt ra là đến năm 2020, sản lượng hành khách công cộng đạt 15% (hiện nay là 9,6%) nhu cầu đi lại của người dân thành phố. Để đạt được mục tiêu này, phải mở được ít nhất là 80 tuyến/năm để đến cuối năm 2020, số tuyến tăng từ 200 - 220 tuyến so với hiện nay; đoàn phương tiện cũng tăng lên khoảng 5.600 xe.

Hiện tại, Sở GT-VT cũng đã trình UBND TP.HCM bổ sung dự toán chi phí ngân sách trợ giá xe buýt 2018 và đã được đồng ý về chủ trương. Tuy nhiên, Ủy ban yêu cầu Sở Tài chính chủ trì làm việc với các sở, ngành liên quan để rà soát đơn giá đầu tư xe buýt mới, việc giao khoán sản lượng, đảm bảo tính đúng, tính đủ cho các DN và trong tháng 10 sẽ thống nhất để trình UBND TP.HCM.