Tăng lãi suất, kinh tế Mỹ có tích cực hơn?

Có thể tác động xấu đến tăng trưởng

“Việc tăng lãi suất sẽ tạo ra một rủi ro đáng kể đối với sự phục hồi tăng trưởng của kinh tế Mỹ. Có thể bà Janet Yellen biết những vấn đề mà tôi không biết và có thể bà ấy nhìn thấy những dấu hiệu của lạm phát mà tôi không thấy, nhưng tôi thực sự không hiểu tại sao vấn đề tăng lãi suất lại quan trọng đến vậy khi mà có quá ít lý do phải quan ngại" – ông Maskin nói.

Thị trường đang kỳ vọng Fed sẽ tăng lãi suất vào cuộc họp tuần tới

Phát biểu tại Câu lạc bộ kinh tế ở Washington DC ngày 2/12 và trong buổi điều trần trước Hạ viện Mỹ ngày 3/12, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Janet Yellen cho biết, nền kinh tế Mỹ đang “vận hành tốt” với các số liệu kinh tế, thị trường lao động đến nay phù hợp với kỳ vọng của Fed.

Tuy mục tiêu lạm phát 2% Fed không đạt được trong suốt hơn 3 năm qua, nhưng các báo cáo việc làm thì liên tục có những cải thiện và các nhà quản lý tin rằng, giá cả có thể nhanh chóng tăng ngay cả khi họ nâng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2006.

Do đó, quyết định tăng lãi suất vào kỳ họp của Ủy ban Thị trường mở (FOMC) vào 2 ngày 15-16/12 tới là một “khả năng khả thi”. Bà Yellen cũng cho rằng, nếu trì hoãn việc bình thường hóa CSTT quá lâu, sẽ đến lúc phải thắt chặt một cách đột ngột và có thể làm cho các thị trường tài chính bị xáo trộn.

Trước đó, Fed đã quyết định không tăng lãi suất trong tháng 9/2015 – thời điểm mà thị trường đã kỳ vọng Fed sẽ tăng. Lý do Fed đưa ra là vì "tăng trưởng kinh tế và tài chính toàn cầu gần đây có thể ngăn trở hoạt động kinh tế và có khả năng gây áp lực giảm hơn nữa đối với lạm phát trong tương lai gần".

Tuy nhiên, lý do này đã hoàn toàn “biến mất” trong các tuyên bố của Fed đưa ra vào tháng 10 vừa qua. Dù tính đến tháng 10, lạm phát mới chỉ tăng 0,2% nhưng khảo sát triển vọng NĐT mới đây của Bloomberg thì xác suất Fed sẽ tăng lãi suất vào tuần tới là 80%.

Điều đó cho thấy, gần như phần đa thị trường đang kỳ vọng lãi suất sẽ tăng trong kỳ họp tới. Bởi thế, các quan điểm như của Eric Maskin nghi ngại về những tác động tiêu cực đối với tăng trưởng kinh tế Mỹ từ việc tăng lãi suất xem ra chỉ là thiểu số.

Và gia tăng bất bình đẳng

Ông Eric Maskin cũng cho rằng, động thái tăng lãi suất nếu xảy ra cũng khiến làm gia tăng sự bất bình đẳng giữa những người có tiền tiết kiệm và những người không có. Đây cũng là một vấn đề đã được Hạ viện đặt ra với bà Yellen tại buổi điều trần của Hạ viện ngày 3/12, khi có nhiều ý kiến cho rằng sự bất bình đẳng về thu nhập đang ở một "xu hướng rất đáng lo ngại".

“Tôi lo lắng rằng tăng lãi suất sẽ khiến sự bất bình đẳng gia tăng, chứ không phải là cách để giảm bớt đi” – ông Maskin nhận định. Lý giải cho vấn đề này, Maskin cho rằng, hầu hết mọi người không có tiền tiết kiệm nhiều mà chủ yếu chỉ dựa vào thu nhập từ lương của họ.

Khi tăng lãi suất, DN thu được ít lợi nhuận hơn nên tất yếu sẽ khiến cho người lao động hưởng lương bị ảnh hưởng. “Do đó, tăng lãi suất có thể có lợi cho những người tiết kiệm, các NĐT nhưng đồng thời lại làm tổn thương người sống chỉ dựa vào thu nhập tiền lương” – Maskin chỉ ra.

Maskin năm ngoái là một trong số 75 nhà kinh tế đã ủng hộ việc tăng mức lương tối thiểu cho người lao động Mỹ. Một báo cáo vào tháng trước của Morgan Stanley cho biết, Mỹ là nền kinh tế phát triển không đồng đều nhất trong số những quốc gia đã phát triển – trừ những nền kinh tế ở miền nam châu Âu hiện vẫn đang trong công cuộc đấu tranh với những tác động sau cuộc khủng hoảng nợ của khu vực châu Âu vừa qua.

Một báo báo của NHTW châu Âu (ECB) công bố vào tháng 7/2015 cũng đưa ra kết luận rằng, 1% hộ gia đình giàu có ở Mỹ đã nắm giữ tới 37% của cải ở quốc gia này.

Riêng đối với các quốc gia đang phát triển, nhiều dự báo cho rằng Fed tăng lãi suất sẽ khiến dòng vốn bị rút ra mạnh khỏi các thị trường này và thực tế điều này đã diễn ra thời gian qua. Tuy nhiên, theo ông Maskin, ngay cả khi Fed tăng lãi suất thực sự vào tuần tới thì tác động của quyết định này đến các nền kinh tế đang phát triển sẽ không còn quá lớn.

“Tăng lãi suất sẽ có ảnh hưởng khủng khiếp đối với các thị trường mới nổi? Không, tôi không nghĩ như vậy bởi các thị trường này đã có rất nhiều thời gian để chuẩn bị cho điều này" - Maskin khẳng định.