Bảo hiểm xe máy là gì? Phân biệt bảo hiểm bắt buộc và tự nguyện

Nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa bảo hiểm xe máy bắt buộc và bảo hiểm tự nguyện

Bảo hiểm xe máy là gì?

Bảo hiểm xe máy là sản phẩm bảo hiểm dành cho các phương tiện là xe mô tô, xe gắn máy, nhằm chia sẻ rủi ro tài chính phát sinh khi xảy ra tai nạn giao thông. Tại Việt Nam, bảo hiểm xe máy hiện được chia thành hai nhóm chính với bản chất pháp lý và phạm vi bảo vệ hoàn toàn khác nhau: bảo hiểm trách nhiệm dân sự (TNDS) bắt buộc và bảo hiểm tự nguyện.

Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc xe máy

Bảo hiểm TNDS bắt buộc của chủ xe cơ giới là loại bảo hiểm mà mọi chủ xe máy, xe mô tô phải tham gia theo quy định của pháp luật. Theo khoản 1 Điều 56 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, người điều khiển xe khi tham gia giao thông phải mang theo giấy chứng nhận bảo hiểm bắt buộc TNDS còn hiệu lực.

Về bản chất, đây là công cụ bảo vệ cho bên thứ ba - tức người bị thiệt hại do lỗi của chủ xe, chứ không phải bồi thường cho chính chủ xe gây tai nạn. Theo Nghị định 67/2023/NĐ-CP, mức trách nhiệm bảo hiểm tối đa là 150 triệu đồng/người/vụ đối với thiệt hại về người và 50 triệu đồng/vụ đối với thiệt hại về tài sản.

Về mức phí, theo Phụ lục I ban hành kèm Nghị định 67/2023/NĐ-CP, phí bảo hiểm TNDS bắt buộc được Bộ Tài chính quy định thống nhất trên toàn quốc: xe dưới 50cc và xe máy điện là 60.500 đồng/năm, xe mô tô trên 50cc là 66.000 đồng/năm, đã bao gồm VAT. Đây là mức phí cố định, không phụ thuộc vào đơn vị bán.

Nếu không có hoặc không mang theo bảo hiểm bắt buộc còn hiệu lực, căn cứ điểm a, điểm b khoản 2 Điều 18 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, chủ xe có thể bị phạt từ 200.000 đến 300.000 đồng.

Bảo hiểm tự nguyện xe máy

Khác với bảo hiểm bắt buộc, bảo hiểm tự nguyện là sản phẩm mà chủ xe có thể lựa chọn mua thêm, không mang tính chất pháp lý bắt buộc. Loại bảo hiểm này thường được thiết kế để bồi thường cho chính chủ xe và người ngồi trên xe khi gặp tai nạn, hoặc bồi thường thiệt hại về tài sản như cháy nổ, mất trộm phương tiện.

Bảo hiểm tự nguyện bảo vệ trực tiếp cho chủ xe và tài sản, khác với bảo hiểm bắt buộc chỉ bồi thường cho bên thứ ba

Phạm vi trách nhiệm, đối tượng áp dụng và mức bồi thường của bảo hiểm tự nguyện phụ thuộc hoàn toàn vào hợp đồng được ký kết giữa người mua và doanh nghiệp bảo hiểm, do đó mức phí cũng đa dạng hơn nhiều so với mức phí cố định của bảo hiểm bắt buộc.

Ví sao dễ nhầm lẫn giữa hai loại bảo hiểm?

Trên thực tế, tình trạng nhầm lẫn phần lớn xuất phát từ việc một số điểm bán lẻ gộp chung phí bảo hiểm bắt buộc với phí bảo hiểm tự nguyện mà không giải thích rõ ràng cho người mua. Khi thấy mức phí cao hơn nhiều so với 60.500 - 66.000 đồng/năm theo quy định, người mua nên chủ động hỏi rõ khoản chênh lệch đó có phải là phí bảo hiểm tự nguyện đi kèm hay không, tránh trả tiền cho sản phẩm mình không thực sự có nhu cầu hoặc không hiểu rõ quyền lợi.

Việc phân biệt rạch ròi hai loại bảo hiểm cũng giúp người mua đưa ra quyết định tài chính hợp lý hơn: bảo hiểm bắt buộc là nghĩa vụ pháp lý cần có, trong khi bảo hiểm tự nguyện là lựa chọn bổ sung tùy theo nhu cầu bảo vệ tài sản và bản thân của từng người.

Nên mua bảo hiểm xe máy bắt buộc ở đâu để đảm bảo đúng quy định?

Để tránh nhầm lẫn giữa hai loại bảo hiểm cũng như đảm bảo nhận đúng giấy chứng nhận hợp lệ, người mua nên ưu tiên các kênh phân phối chính thức, được cấp phép rõ ràng. Hiện nay, bảo hiểm xe máy trên ứng dụng MoMo cho phép người dùng mua bảo hiểm TNDS bắt buộc từ các đối tác bảo hiểm được cấp phép như PVI, GIC, Cathay, Bảo Long, với mức phí niêm yết đúng theo quy định của Bộ Tài chính, không phát sinh thêm khoản phí không rõ ràng.

Sau khi thanh toán, giấy chứng nhận điện tử được lưu trực tiếp trên ứng dụng, giúp người dùng dễ dàng kiểm tra lại thông tin, tra cứu thời hạn bất cứ lúc nào mà không cần lo lắng về việc thất lạc giấy tờ bản cứng.

Hiểu rõ sự khác biệt giữa bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc và bảo hiểm tự nguyện xe máy không chỉ giúp người dân tuân thủ đúng quy định pháp luật, mà còn tránh được những khoản chi phí phát sinh không cần thiết do nhầm lẫn giữa hai sản phẩm.