Biến nợ xấu thành nguồn lực cho phát triển

Nhiệm vụ cấp thiết trong bối cảnh hiện nay

Phát biểu khai mạc toạ đàm TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, toạ đàm được tổ chức trong bối cảnh Đại hội Đảng lần thứ XIV vừa diễn ra thành công tốt đẹp. Đại hội đã đề ra những định hướng chiến lược quan trọng cho đất nước trong thời kỳ mới, với định hướng mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đây là nhiệm vụ trọng tâm, đòi hỏi sự vào cuộc của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân, cùng các bộ, ngành và địa phương.

TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phát biểu khai mạc Toạ đàm

Theo ông Hùng, trong tiến trình đó, ngành Ngân hàng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Bên cạnh nhiệm vụ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, ngành Ngân hàng còn phải hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đảm bảo ổn định sản xuất kinh doanh và tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp phát triển. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, nợ xấu tiếp tục là vấn đề lớn, đòi hỏi phải được xử lý một cách hiệu quả, bền vững.

Chia sẻ cụ thể hơn, TS. Nguyễn Quốc Hùng cho biết, theo đánh giá của Chính phủ, Nghị quyết 42/2017/QH14 đã phát huy hiệu quả to lớn, hỗ trợ ngành Ngân hàng xử lý nợ xấu trong thời gian qua. Tuy nhiên, sau khi Nghị quyết 42/2017/QH14 hết hiệu lực, chúng ta phải đối mặt với nhiều khó khăn do tác động của đại dịch Covid-19, khủng hoảng kinh tế cũng như những biến động địa chính trị khiến kinh tế toàn cầu gặp nhiều thách thức. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Trong bối cảnh đó, nợ xấu, nợ xấu tiềm ẩn và các rủi ro luôn hiện hữu, tác động trực tiếp đến hoạt động của các TCTD.

TS. Nguyễn Quốc Hùng dẫn số liệu sơ bộ cho thấy, tỷ lệ nợ xấu nội bảng và nợ xấu tiềm ẩn hiện ở mức khoảng trên 2,8%. Nếu nguồn lực này được khai thác và đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh, hiệu quả kinh tế mang lại sẽ vô cùng to lớn. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí cho các TCTD, mà còn đưa dòng vốn trở lại lưu thông, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Toàn cảnh Toạ đàm

"Chính vì vậy, việc xử lý và thu hồi nợ xấu là nhiệm vụ cấp thiết. Toạ đàm hôm nay được tổ chức nhằm đánh giá thực trạng nợ xấu, phân tích những khó khăn, vướng mắc về pháp lý và đề xuất các giải pháp phù hợp trong bối cảnh mới", TS. Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh.

TS. Nguyễn Quốc Hùng thẳng thắn nhìn nhận, với thực trạng nợ xấu hiện nay, nếu không có giải pháp quyết liệt và sự hỗ trợ tích cực từ các cấp, các ngành, thì bản thân ngành Ngân hàng không thể đơn phương xử lý. Điều này sẽ trở thành gánh nặng lớn đối với hệ thống ngân hàng, làm gia tăng chi phí, hạn chế khả năng giảm lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp, đồng thời làm ách tắc dòng vốn, ảnh hưởng đến mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Đồng quan điểm, ông Đặng Đình Thích, quyền Tổng giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) cho biết, nợ xấu của hệ thống các TCTD đang phải đối mặt với nhiều áp lực gia tăng. Mặc dù tỷ lệ nợ xấu nội bảng vẫn đang được kiểm soát trong giới hạn cho phép, nhưng nếu nhìn một cách toàn diện, có thể thấy rõ một số xu hướng đáng lưu ý như nợ xấu tiềm ẩn và các khoản nợ đã được cơ cấu lại vẫn còn lớn, phản ánh những khó khăn chưa được xử lý triệt để của khu vực doanh nghiệp.

Nhóm nợ có mức độ rủi ro cao vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể, trong khi nợ cần chú ý - vốn được coi là “vùng đệm cảnh báo sớm” có xu hướng gia tăng. Ngoài ra, rủi ro nợ xấu có tính chất tập trung theo ngành, lĩnh vực, đặc biệt là bất động sản, xây dựng, xuất khẩu và các ngành phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế. Một phần nợ xấu chưa được phản ánh đầy đủ, trong bối cảnh thị trường tài sản biến động, thanh khoản chưa cải thiện rõ nét và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế còn hạn chế.

Những yếu tố này cho thấy một thực tế quan trọng, nợ xấu hiện nay không chỉ là vấn đề của quá khứ, mà còn là rủi ro đang tích tụ cho tương lai. Nếu không có giải pháp xử lý đồng bộ, kịp thời và đủ mạnh, nợ xấu hoàn toàn có thể quay trở lại theo chu kỳ mới, tạo áp lực lớn lên hệ thống ngân hàng và nền kinh tế.

Bước ngoặt mới trong xử lý nợ xấu

Theo lãnh đạo VAMC, trong thời gian qua, VAMC tiếp tục giữ vai trò là công cụ đặc thù của Nhà nước trong hỗ trợ xử lý nợ xấu và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính – ngân hàng. Đáng chú ý, trong những năm gần đây, VAMC đã có sự chuyển dịch rõ rệt trong phương thức hoạt động, từ mô hình mua nợ mang tính kỹ thuật sang tiếp cận theo cơ chế thị trường, gắn xử lý nợ với xử lý tài sản bảo đảm, cơ cấu lại khách hàng vay và từng bước kết nối với các nhà đầu tư.

Điều này phản ánh một sự thay đổi quan trọng về vai trò, từ xử lý nợ mang tính “làm sạch bảng cân đối” sang tham gia tích cực hơn vào quá trình phân bổ lại nguồn lực của nền kinh tế. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cũng cho thấy hoạt động xử lý nợ xấu nói chung và của VAMC nói riêng vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, vướng mắc mang tính hệ thống.

Ông Đặng Đình Thích, quyền Tổng giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) trao đổi tại Toạ đàm

Trước hết, khuôn khổ pháp lý cho xử lý nợ xấu chưa thực sự hoàn thiện và đồng bộ. Vướng mắc trong xử lý tài sản bảo đảm, đặc biệt là bất động sản, vẫn là điểm nghẽn lớn. Ngoài ra, cơ chế tố tụng và thi hành án còn kéo dài. Thị trường mua bán nợ chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Cuối cùng là sự thiếu đồng bộ giữa các hệ thống pháp luật liên quan tiếp tục là rào cản trong quá trình xử lý nợ. Những vấn đề này cho thấy rằng, để nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu, không thể chỉ dựa vào nỗ lực của riêng VAMC hay các tổ chức tín dụng, mà cần một cách tiếp cận tổng thể, đồng bộ từ chính sách đến thực thi.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đã đặt ra một cách tiếp cận mới, toàn diện và có tính chiến lược đối với công tác xử lý nợ xấu. Điểm cốt lõi của Nghị quyết là đặt xử lý nợ xấu trong mối quan hệ với việc khơi thông, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực của nền kinh tế, thay vì chỉ xem đây là một nhiệm vụ kỹ thuật của ngành Ngân hàng.

Đối với VAMC, Nghị quyết số 79-NQ/TW đặt ra những yêu cầu rất rõ ràng và mang tính định hướng dài hạn. Nâng tầm vai trò của VAMC từ một tổ chức xử lý nợ thành công cụ nòng cốt của Nhà nước trong khơi thông nguồn lực tài chính. Đồng thời, đổi mới mạnh mẽ cơ chế hoạt động theo hướng thị trường; phát triển thị trường mua bán nợ, với VAMC đóng vai trò trung tâm; nâng cao năng lực toàn diện của VAMC.

“Có thể nói, Nghị quyết số 79-NQ/TW đã đặt ra một yêu cầu mang tính bước ngoặt, chuyển từ tư duy “xử lý nợ xấu” sang “quản lý và khai thác nguồn lực từ nợ xấu”, ông Thích nhấn mạnh. Trong thời gian tới, lãnh đạo VAMC cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế và khuôn khổ pháp lý; đẩy mạnh hoạt động mua, bán và xử lý nợ theo giá thị trường; mở rộng phạm vi hoạt động theo hướng chuyên nghiệp hóa đồng thời phát triển thị trường mua bán nợ, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản trị.

Tại Tọa đàm, các đại biểu thống nhất đánh giá rằng công tác xử lý nợ xấu thời gian qua đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần quan trọng ổn định hệ thống tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, áp lực nợ xấu tiếp tục gia tăng do những khó khăn của doanh nghiệp, thị trường bất động sản và các biến động kinh tế trong nước, quốc tế.

Nhiều đại biểu nhấn mạnh sự cần thiết phải tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, tăng cường phối hợp liên ngành, nâng cao tính minh bạch dữ liệu thị trường và thu hút thêm nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Đặc biệt, Tọa đàm thống nhất cho rằng cần tiếp tục nâng cao vai trò của VAMC như một thiết chế quan trọng trong hệ sinh thái xử lý nợ xấu. Đồng thời phát triển thị trường mua bán nợ theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả và tiệm cận thông lệ quốc tế.