Bức tranh lợi nhuận quý II: Tăng trưởng hạ nhiệt, bệ phóng đổi ngôi

Điểm nổi bật nhất của mùa báo cáo quý II năm nay là nhóm dầu khí, điện và dược phẩm đang nổi lên là những ngành dẫn dắt

Mùa công bố báo cáo tài chính quý II/2026 đang bước vào giai đoạn tăng tốc, mang đến cho giới đầu tư cái nhìn chân thực hơn về "sức khỏe" của các doanh nghiệp niêm yết trong bối cảnh vĩ mô biến động. Các số liệu mới nhất cho thấy, sự phục hồi của nền kinh tế đang diễn ra, song hành trình tìm lại ánh hào quang tăng trưởng cao vẫn còn đối mặt với muôn vàn thách thức.

Theo số liệu thống kê tính đến ngày 27/7/2026, thị trường chứng khoán Việt Nam đã ghi nhận 574 trên tổng số 1.638 doanh nghiệp và ngân hàng niêm yết (tương ứng khoảng 31,8% giá trị vốn hóa toàn thị trường) công bố báo cáo tài chính hoặc ước tính sơ bộ kết quả kinh doanh quý II. Khúc dạo đầu của mùa báo cáo mang đến một tin vui xen lẫn chút thận trọng là: Tổng lợi nhuận sau thuế của nhóm doanh nghiệp này tiếp tục duy trì đà tăng trưởng với mức 23,5% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, nếu phân tích sâu hơn vào chuỗi dữ liệu lịch sử, con số 23,5% lại là mức tăng trưởng thấp nhất trong vòng bốn quý gần đây. Điều này phát đi một tín hiệu khá rõ ràng, tốc độ cải thiện lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết đang có dấu hiệu chững lại và hiệu ứng nền thấp của năm ngoái đã bắt đầu phai nhạt.

Giữa bức tranh tăng trưởng đang dần hạ nhiệt, khối doanh nghiệp phi tài chính vươn lên trở thành động lực chính, gánh vác sứ mệnh dẫn dắt thị trường. Thống kê cho thấy, lợi nhuận sau thuế của khối này đã bật tăng mạnh mẽ tới 35,2% so với cùng kỳ.

Đi sâu vào từng nhóm ngành, những cái tên gắn liền với năng lượng và tính phòng thủ cao như Dầu khí, Điện (đặc biệt là nhiệt điện) và Dược phẩm đang tỏa sáng rực rỡ nhất trong mùa báo cáo quý II năm nay. Nhu cầu năng lượng tăng cao trong mùa cao điểm, cùng với các hợp đồng dài hạn ổn định, đã giúp nhóm nhiệt điện và dầu khí ghi nhận biên lợi nhuận cải thiện rất tích cực.

Đối với hai trụ cột có quy mô vốn hóa và lợi nhuận lớn nhất thị trường là Ngân hàng và Bất động sản, dữ liệu hiện tại vẫn chưa đủ để phác họa một bức tranh toàn cảnh do tiến độ công bố thông tin vẫn còn khá "nhỏ giọt".

Về phía ngành ngân hàng, mới có 13/28 nhà băng (đại diện 38,4% vốn hóa ngành) hé lộ kết quả kinh doanh. Tổng lợi nhuận sau thuế của nhóm này tăng 13,1% so với cùng kỳ, tuy nhiên lại thấp hơn mức tăng 16,6% của quý I/2026. Trong nhóm đã công bố, VPBank nổi lên như một điểm sáng hiếm hoi khi xuất sắc duy trì quy mô lợi nhuận khổng lồ, đồng thời đạt mức tăng trưởng ấn tượng 35,6%.

Đáng chú ý, các mức tăng trưởng tính bằng lần chủ yếu gọi tên nhóm ngân hàng quy mô nhỏ như BVB (tăng 2.099%), VBB (181,6%), NVB (61,8%) và ABB. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng mức tăng đột biến này phần lớn xuất phát từ nền lợi nhuận rất thấp của cùng kỳ năm trước, thay vì sự đột phá lớn trong hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Một trong những nỗi thất vọng lớn nhất của quý II đến từ nhóm doanh nghiệp được kỳ vọng hưởng lợi từ đầu tư công. Mặc dù giải ngân vốn đầu tư công được xác định là bệ phóng tăng trưởng kinh tế của năm 2026, song tác động "thẩm thấu" xuống lợi nhuận doanh nghiệp lại khá mờ nhạt. Hàng loạt doanh nghiệp xây dựng như CTR, ICN, SBM, L14 và SII đều báo cáo lợi nhuận tăng chậm hoặc suy giảm.

Sự phân hóa cũng bao trùm nhóm vật liệu xây dựng. Trong khi đá xây dựng (VLB, NNC) tăng trưởng tích cực, thì HMR lại đi lùi. Ngành gạch (VIT, GMX, TTC, MCC) hưởng lợi nhờ nền thấp, trong khi xi măng (HT1, CLH) chật vật duy trì đà tăng trưởng do nền so sánh cao.

Ở mặt trận nội địa, sức mua yếu ớt tiếp tục là rào cản lớn. Ngành bia, điển hình là "ông lớn" SAB, chỉ nhích nhẹ 4,5% lợi nhuận sau thuế. Các doanh nghiệp đầu ngành thực phẩm, sữa như Vinamilk (VNM) hay Masan Consumer (MCH) cũng chứng kiến tốc độ tăng trưởng chậm lại rõ rệt so với các quý trước.

Không khả quan hơn, nhóm xuất khẩu đang đối mặt với nhiều sóng gió từ thị trường quốc tế. Lợi nhuận của các doanh nghiệp thủy sản đã chính thức đảo chiều suy giảm, trong khi ngành dệt may chật vật trước xu hướng đơn hàng phục hồi chậm.

Nhìn chung, mùa báo cáo quý II/2026 phát đi thông điệp về một chu kỳ phục hồi mang tính phân hóa sâu sắc. Động lực tăng trưởng đang chuyển dịch, đòi hỏi nhà đầu tư cần có chiến lược chắt lọc khắt khe hơn, tập trung vào những nhóm ngành giữ được đà tăng trưởng thực chất và những doanh nghiệp sở hữu lợi thế cạnh tranh bền vững trong bối cảnh vĩ mô còn nhiều biến số.