“Cởi trói” thể chế để định hình dòng vốn thế hệ mới

Thể chế đi trước, dòng vốn theo sau

Sáng 30/6, tại TP. Đà Nẵng, Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance phối hợp với Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Đà Nẵng (VIFC-DN) và Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) tổ chức hội thảo “VIFC-DN: Kiến tạo thể chế - Định hình dòng vốn thế hệ mới”.

Hội thảo tập trung thảo luận những vấn đề then chốt trong quá trình xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng, từ thiết kế thể chế, phát triển các sản phẩm tài chính đặc thù đến xây dựng hệ sinh thái fintech, blockchain, tài sản số, quản lý gia sản, tài chính thương mại, tín chỉ carbon và đào tạo nguồn nhân lực… Bởi vậy, hội thảo được kỳ vọng là diễn đàn đối thoại chính sách quan trọng, góp phần hoàn thiện cơ chế vận hành, tạo nền tảng để Đà Nẵng trở thành điểm đến của dòng vốn chất lượng cao trong tương lai gần.

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam cho rằng, bản chất của một trung tâm tài chính quốc tế không nằm ở các tòa nhà cao tầng, mà nằm ở chất lượng thể chế, khả năng kết nối dòng vốn và sức hấp dẫn của môi trường đầu tư. “Thể chế chính là đường băng; khi đường băng đủ dài, đủ an toàn và đủ khác biệt, dòng vốn quốc tế sẽ tự tìm đến”, TS. Lê Minh Nghĩa nhấn mạnh.

Hội thảo “VIFC-DN: Kiến tạo thể chế - Định hình dòng vốn thế hệ mới”.

Theo TS. Lê Minh Nghĩa, lịch sử phát triển của các trung tâm tài chính lớn trên thế giới cho thấy, Singapore, Dubai hay Luxembourg… không tạo dựng vị thế chỉ nhờ vị trí địa lý thuận lợi hay nguồn vốn dồi dào. Điểm chung, của các trung tâm này là thể chế đi trước, dòng vốn theo sau. Thể chế ở đây không chỉ là hệ thống pháp luật, mà còn là sự minh bạch trong quản trị, cơ chế giải quyết tranh chấp đáng tin cậy, môi trường pháp lý linh hoạt để đón nhận các mô hình kinh doanh mới…

Cùng quan điểm, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nhận định, Trung tâm Tài chính quốc tế là cơ hội để chúng ta bước vào một “cuộc chơi khác thường”. Nơi cạnh tranh không còn chỉ dựa trên các lợi thế truyền thống mà bằng thể chế, năng lực đổi mới và sự khác biệt. Việt Nam hoàn toàn có đủ “độ lớn” để tham gia vào thị trường tài chính thế giới, nhưng điều quan trọng là phải dám lựa chọn cách tiếp cận mới.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, bài toán cốt lõi của VIFC không nằm ở quy mô công trình hay những dự án đầu tư lớn, mà nằm ở thể chế. VIFC không phải là một tòa nhà, mà phải là một hệ sinh thái hoàn chỉnh, vận hành trên nền tảng thể chế hiện đại, tiệm cận chuẩn mực quốc tế. “Nếu không tạo ra được một thể chế mới thì rất khó tạo ra một trung tâm tài chính quốc tế đúng nghĩa”.

Hội thảo tập trung thảo luận những vấn đề then chốt trong quá trình xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Đà Nẵng.

Ở góc độ chính sách, TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho biết, Quốc hội đã thông qua mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số cho giai đoạn 2026-2030. Đây là mục tiêu đầy tham vọng trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, đồng thời đặt ra yêu cầu rất lớn về huy động nguồn lực cho nền kinh tế. Trong bối cảnh dư địa của các kênh huy động vốn truyền thống ngày càng hạn chế, việc hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ là câu chuyện xây dựng một thiết chế tài chính mới, mà còn là giải pháp quan trọng nhằm tạo lập các kênh dẫn vốn mới cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Đức Hiển, từ chủ trương đến vận hành hiệu quả vẫn còn một chặng đường dài. Sau khi Quốc hội ban hành các nghị quyết liên quan, nhiệm vụ quan trọng nhất là tiếp tục hoàn thiện thể chế để các cơ chế đặc thù thực sự đi vào cuộc sống. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các trung tâm tài chính trong khu vực, Việt Nam cần sớm xác định những sản phẩm tài chính chủ lực để tạo lợi thế cạnh tranh, bởi nếu chỉ phát triển các sản phẩm tài chính truyền thống thì rất khó thu hút dòng vốn quốc tế.

Lợi thế cạnh tranh của Đà Nẵng không nằm ở cuộc đua ưu đãi mà ở khả năng xây dựng thể chế minh bạch, để thu hút dòng vốn và các mô hình tài chính mới.

Đà Nẵng “đi trước, đi ngay”

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu xây dựng các trung tâm tài chính mang tầm khu vực và quốc tế, TP. Đà Nẵng được kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng tài chính mới, kết nối dòng vốn toàn cầu với nền kinh tế Việt Nam và khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 và bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt từ 10% trở lên, đòi hỏi sự bứt phá mạnh mẽ về thể chế và nguồn lực. Riêng với Đà Nẵng, Chính phủ yêu cầu thành phố phấn đấu tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên trong năm 2026. Đây là áp lực lớn, nhưng cũng là cơ hội để thành phố tăng tốc xây dựng các động lực phát triển mới.

Chiến lược tài chính đến năm 2030 vừa được điều chỉnh đã xác định Trung tâm Tài chính quốc tế và Khu thương mại tự do là công cụ then chốt để Đà Nẵng thu hút dòng vốn đầu tư, các quỹ đầu tư quốc tế, phát triển thị trường tín chỉ carbon và các sản phẩm tài chính hiện đại. Nói cách khác, VIFC-DN không chỉ là dự án chiến lược trọng điểm của Đà Nẵng, mà còn là một “mắt xích” trong mục tiêu phát triển của cả nước.

Phát triển các sản phẩm chủ lực tại VIFC-DN nhằm thu hút vốn phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Ông Trần Chí Cường, Phó chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng khẳng định, Đà Nẵng định hướng phát triển VIFC-DN theo mô hình trung tâm tài chính hiện đại, chủ động “đi trước, đi ngay” vào các phân khúc tài chính mới. Thành phố đặt mục tiêu thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp, các quỹ đầu tư quốc tế, phát triển đa dạng các nhà đầu tư tổ chức, đồng thời thúc đẩy những lĩnh vực mới như giao dịch tín chỉ carbon quốc tế, mã hóa tài sản thực và các sản phẩm, dịch vụ tài chính hiện đại theo thông lệ quốc tế.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Kevin Bruce Iwanaga, Trưởng ban Chiến lược và Tổng hợp - Cơ quan điều hành VIFC-DN cho rằng, VIFC-DN không đơn thuần là việc hình thành thêm một trung tâm tài chính hay một nền tảng quản lý mới. Mục tiêu của VIFC-DN là xây dựng một cửa ngõ tài chính hiện đại, kết nối dòng vốn toàn cầu với nền kinh tế thực của Việt Nam. Qua đó, dòng vốn sẽ được định hướng vào các lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị như hạ tầng, doanh nghiệp, thương mại, phát triển xanh, công nghệ, nông nghiệp, logistics, năng lượng và tăng trưởng kinh tế vùng.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho hạ tầng, chuyển đổi năng lượng và phát triển xanh… là rất lớn, Việt Nam cần những cơ chế tài chính mới bên cạnh kênh tín dụng ngân hàng truyền thống.

Từ góc nhìn chuyên gia, PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng, với tinh thần “đi trước, đi ngay”, Đà Nẵng có thể tiên phong ở các lĩnh vực mới như tài chính xanh và sản phẩm tài chính thế hệ mới. Là người đi sau, thành phố càng cần tạo ra sự khác biệt để có cơ hội vượt lên. Tuy nhiên, trở ngại lớn hiện nay không chỉ là năng lực mà còn là tâm lý e ngại đổi mới. Nếu không có cơ chế bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, rất khó tạo ra đột phá...

Có thể nói, xây dựng một trung tâm tài chính quốc tế là công việc của nhiều thế hệ. Nhưng, những quyết định thể chế trong giai đoạn đầu sẽ định hình quỹ đạo phát triển lâu dài. Với Đà Nẵng, cơ hội đã mở ra, song để biến cơ hội thành động lực tăng trưởng thực sự, điều quan trọng nhất vẫn là kiến tạo được một thể chế đủ mở, đủ minh bạch, đủ an toàn và đặc biệt đủ khác biệt để dòng vốn thế hệ mới tìm đến, ở lại và tạo giá trị cho nền kinh tế.