Công nghệ tài chính thúc đẩy nền kinh tế số

Mới đây, tại Hội nghị Cấp cao Vương quốc Anh - Việt Nam, ông Martin Kent CMG, Cao ủy Thương mại Anh tại châu Á - Thái Bình Dương, dẫn đầu đoàn đại biểu gồm 9 doanh nghiệp công nghệ tài chính (fintech) đến Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tìm kiếm cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực tài chính số, tài sản số, an ninh mạng và phát triển trung tâm tài chính.

Theo ông Martin Kent, Việt Nam là một trong những nền kinh tế số năng động nhất Đông Nam Á và ngày càng trở thành đối tác quan trọng của Vương quốc Anh. Kim ngạch thương mại song phương hiện đạt 10 tỷ bảng Anh và hai bên còn nhiều dư địa để mở rộng hợp tác, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ và tài chính.

Cơ quan Quản lý Tài chính Vương quốc Anh (FCA) đánh giá công nghệ và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính có thể đóng góp vào mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, trong đó có việc phát triển các trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Những lĩnh vực như AI, tài sản số và token hóa, ngân hàng mở, tài chính mở, thanh toán số và an ninh mạng được kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới.

Thực tế, công nghệ đang thay đổi cách thức huy động và luân chuyển vốn, phương thức vận hành của doanh nghiệp cũng như cách người dân tiếp cận dịch vụ tài chính. Theo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), Việt Nam hiện là một trong những thị trường tài chính số phát triển nhanh tại Đông Nam Á. Chuyển đổi số không còn dừng ở thanh toán điện tử hay số hóa dịch vụ, mà đang tác động trực tiếp đến mô hình quản trị, vận hành và tương tác với khách hàng.

Dữ liệu của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho thấy hơn 95% tổ chức tín dụng đã triển khai hoặc đang xây dựng chiến lược chuyển đổi số. Đáng chú ý, gần 80% giao dịch tài chính tại Việt Nam hiện được thực hiện qua các nền tảng số. AI, ngân hàng mở, điện toán đám mây và quản trị dữ liệu thông minh cũng trở thành những ưu tiên chiến lược của nhiều tổ chức tài chính.

Trong quá trình này, fintech ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái tài chính. Sự kết nối giữa ngân hàng truyền thống và doanh nghiệp công nghệ giúp mở rộng các sản phẩm, dịch vụ tài chính linh hoạt với chi phí thấp hơn, đồng thời tăng khả năng tiếp cận của người dân và doanh nghiệp.

Ông Đỗ Quang Vinh, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng giám đốc SHB nhận định, AI là một trong những công nghệ có khả năng tạo tác động sâu rộng đến nhiều lĩnh vực của nền kinh tế, từ sản xuất, logistics, y tế, giáo dục đến tài chính - ngân hàng. Trong đó, ngân hàng đang là một trong những lĩnh vực đi đầu về ứng dụng công nghệ số và AI.

Ở khâu tương tác với khách hàng, chatbot và voicebot giúp mở rộng khả năng phục vụ, rút ngắn thời gian phản hồi và cải thiện trải nghiệm giao dịch. Trong hoạt động nội bộ, AI có thể tự động hóa quy trình, hỗ trợ xét duyệt tín dụng, phân tích dữ liệu, đánh giá rủi ro và phát hiện các giao dịch bất thường.

Tuy nhiên, theo ông Vinh, đích đến của ứng dụng công nghệ không đơn thuần là xây dựng hệ thống vận hành nhanh hơn. “Mục tiêu cuối cùng là tạo ra những trải nghiệm thuận tiện hơn cho khách hàng và giúp họ tiếp cận các dịch vụ tài chính một cách linh hoạt, hiệu quả”, ông Vinh nhấn mạnh.

Xu hướng này đang thúc đẩy ngành Ngân hàng chuyển từ “số hóa dịch vụ” sang mô hình “ngân hàng thông minh”, trong đó dữ liệu trở thành tài sản cốt lõi và các dịch vụ được kết nối thành một hệ sinh thái trên môi trường số. Khi đó, khả năng khai thác dữ liệu, cá nhân hóa sản phẩm và quản trị rủi ro trở thành những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của các tổ chức tài chính.

Việt Nam cũng đã xây dựng nhiều nền tảng quan trọng như hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng, mạng lưới thanh toán QR và cơ sở dữ liệu dân cư kết nối rộng khắp. Việc mở rộng thanh toán xuyên biên giới với các quốc gia ASEAN được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ thương mại điện tử, du lịch và dòng chảy tài chính trong khu vực.

Bên cạnh AI, những công nghệ như blockchain, stablecoin và tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương cũng có khả năng tạo ra những thay đổi đáng kể đối với thanh toán xuyên biên giới và hệ sinh thái tài chính trong tương lai. Tuy nhiên, tốc độ đổi mới càng nhanh càng đặt ra yêu cầu cao về quản trị dữ liệu, an ninh mạng và bảo vệ người sử dụng.

Vì vậy, cùng với đầu tư công nghệ, xây dựng niềm tin số và nâng cao hiểu biết tài chính của người dân được xem là điều kiện quan trọng để phát triển bền vững. Người sử dụng không chỉ cần các dịch vụ nhanh và thuận tiện, mà còn phải có khả năng nhận diện hành vi lừa đảo, bảo vệ dữ liệu cá nhân và thực hiện giao dịch an toàn.

Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho kinh tế số, đồng thời đầu tư mạnh vào hạ tầng thanh toán, dữ liệu và định danh điện tử. Trong bối cảnh đó, bài toán đặt ra không phải là chạy theo công nghệ bằng mọi giá mà là cân bằng giữa đổi mới và kiểm soát rủi ro. Khi công nghệ được đặt trên nền tảng an toàn, minh bạch và niềm tin, tài chính số sẽ không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng mà còn trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy nền kinh tế số Việt Nam phát triển.