Đặc sản Việt cần một “đường ray” dài để đi xa

Khai mạc Lễ hội “Tự hào đặc sản Việt” 2026 tại Đại siêu thị GO! Thăng Long (Hà Nội)

Ngày 19/8/2026, tại Đại siêu thị GO! Thăng Long (Hà Nội), Central Retail Việt Nam khai mạc Lễ hội “Tự hào đặc sản Việt” 2026, chào mừng Quốc khánh 2/9. Sự kiện năm nay giới thiệu hơn 200 sản phẩm đặc sản, sản phẩm OCOP và hàng hóa tiêu biểu đến từ nhiều vùng miền trên cả nước.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đánh giá cao việc Central Retail tổ chức chương trình trên phạm vi toàn quốc, qua đó đưa thêm nhiều sản phẩm Việt đến gần người tiêu dùng.

Theo ông Tuấn, lễ hội không chỉ góp phần kích cầu tiêu dùng, mà còn lan tỏa niềm tự hào về văn hóa, con người, sản vật và năng lực sản xuất của Việt Nam. Quan trọng hơn, đây là bước triển khai cụ thể Chương trình hợp tác giai đoạn 2026-2028 giữa Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Cục Xúc tiến thương mại thuộc Bộ Công Thương với Central Group và Central Retail.

“Mục tiêu của Chương trình hợp tác không chỉ là tổ chức thêm các tuần hàng hoặc lễ hội. Mục tiêu cao hơn là hình thành một cơ chế hợp tác dài hạn, giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận bền vững hệ thống phân phối hiện đại; nâng cao chất lượng và năng lực cung ứng; xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường; đồng thời từng bước tham gia mạng lưới phân phối của Central Retail tại Thái Lan và các thị trường quốc tế”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Từ lễ hội đến chuỗi giá trị

Để hợp tác đi vào chiều sâu, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn đề nghị tập trung sáu nhóm nhiệm vụ, trước hết là xây dựng kế hoạch hành động chung, xác định rõ đầu mối, tiến độ, kết quả và lượng hóa hiệu quả bằng số doanh nghiệp, sản phẩm được hỗ trợ, giá trị mua hàng, số sản phẩm kết nối xuất khẩu.

Central Retail cần xây dựng chương trình phát triển nhà cung cấp Việt Nam, công khai yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, bao bì, truy xuất nguồn gốc, logistics và điều kiện thương mại. Các chương trình “khám sức khỏe sản phẩm” sẽ giúp doanh nghiệp, HTX nhận diện điểm thiếu để hoàn thiện tiêu chuẩn.

Đồng thời, cần chuyển từ tuần lễ ngắn hạn sang không gian thường xuyên dành cho đặc sản Việt, gắn sản phẩm với nguồn gốc, địa phương và văn hóa; chia sẻ thông tin thị trường để thúc đẩy sản xuất theo nhu cầu.

Đặc biệt, cần xây dựng lộ trình đưa đặc sản Việt ra quốc tế, kết nối với hệ thống phân phối tại Thái Lan và các thị trường Central Group hiện diện, đồng thời mở rộng chuỗi liên kết tới vùng dân tộc thiểu số, miền núi, từ vùng nguyên liệu, hợp đồng tiêu thụ đến truy xuất nguồn gốc và kế hoạch mua hàng ổn định.

“Một sản phẩm Việt Nam thực sự thành công không phải chỉ vì được trưng bày trong một lễ hội, mà vì sau lễ hội, sản phẩm đó tiếp tục được người tiêu dùng lựa chọn, được hệ thống phân phối đặt hàng và có khả năng đi xa hơn trên thị trường quốc tế”, ông Tuấn nói.

Theo ông Jose Mestre, Giám đốc Trung tâm Đào tạo Ngành hàng thực phẩm Central Retail Việt Nam, “Tự hào Đặc sản Việt” bước sang mùa thứ ba, tiếp tục được tổ chức nhân dịp Quốc khánh 2/9. Lễ hội năm nay giới thiệu hơn 200 sản phẩm đặc sản và sản phẩm OCOP tại hệ thống GO!, Tops Market và mini go! trên toàn quốc, từ ngày 19/8 đến 9/9/2026.

Không chỉ có hoạt động mua sắm, chương trình còn mang đến các trải nghiệm ẩm thực, văn hóa, giúp người tiêu dùng khám phá sự phong phú của sản phẩm Việt và những giá trị đặc trưng của từng vùng miền.

Ông Jose Mestre kỳ vọng chương trình sẽ góp phần quảng bá sản phẩm Việt, nâng cao sự hiện diện của đặc sản vùng miền trong hệ thống bán lẻ hiện đại, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp, nhà cung cấp tiếp tục đầu tư, nâng cao chất lượng và mở rộng sản xuất.

Nhưng câu chuyện đáng chú ý hơn nằm ở những sản phẩm đang tìm được “đường ray” để đi xa sau lễ hội.

Tại sự kiện, Central Retail Việt Nam ký kết hợp tác chiến lược với nhà cung cấp Cường Thịnh, đưa các sản phẩm đặc sản cá sạch Sông Đà vào hệ thống GO!. Đây là ví dụ cho thấy khi nhà bán lẻ và nhà sản xuất cùng xây dựng thị trường, một sản phẩm địa phương có thể từng bước chuyển từ quy mô nhỏ sang chuỗi phân phối hiện đại.

Theo ông Phạm Văn Thịnh, Giám đốc Công ty cá sông Đà Cường Thịnh Fish, doanh nghiệp từng phụ thuộc nhiều vào thương lái và chợ đầu mối, nơi sản phẩm dễ bị đánh đồng về chất lượng. Đến nay, doanh nghiệp đã xây dựng mạng lưới phân phối vào nhà hàng, chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch và siêu thị, mở ra hướng đi mới cho thương hiệu cá Sông Đà – Hòa Bình.

Doanh nghiệp hiện đã mở rộng lên 240 lồng cá với nhiều loại cá, sản lượng thu hoạch trung bình 700 - 800 mỗi năm.

Hơn 200 sản phẩm đặc sản, sản phẩm OCOP được giới thiệu tại Lễ hội “Tự hào đặc sản Việt” 2026

“Chúng tôi tự hào là đối tác của Big C, nay là GO!, từ năm 2017 đến nay. Chúng tôi mong muốn các sản phẩm đặc sản cá Sông Đà đến với người tiêu dùng nhiều hơn, không chỉ là cá phổ thông mà còn có cá ngạnh sông, cá dầm xanh…”, ông Thịnh chia sẻ.

Theo ông, việc ký kết lần này tạo cơ sở để doanh nghiệp tự tin đầu tư mở rộng sản xuất, đáp ứng nhu cầu mua sắm tăng cao vào dịp lễ, Tết cuối năm và tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.

Khi bán lẻ trở thành “đầu kéo” nông nghiệp

Câu chuyện của Hợp tác xã Rau sạch Yên Dũng lại cho thấy một khía cạnh khác của liên kết với hệ thống bán lẻ hiện đại: thay đổi cách người nông dân tổ chức sản xuất.

Bà Trần Thị Thu Trang, đại diện HTX cho rằng, để tạo ra sản phẩm đạt tiêu chuẩn thị trường là một hành trình dài, bắt đầu từ đất, nguồn nước, giống, kỹ thuật canh tác, chăm sóc, thu hoạch cho đến sơ chế, đóng gói, vận chuyển và truy xuất nguồn gốc.

Nhưng theo bà Trang, sản xuất được sản phẩm tốt mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại là tìm được thị trường ổn định và đối tác có thể đồng hành lâu dài.

Đây cũng là giá trị mà HTX nhận được trong quá trình hợp tác với Central Retail, GO! và Tops Market, đặc biệt thông qua mô hình Farm to Fork (F2F). Mô hình này giúp rút ngắn chuỗi cung ứng, đưa sản phẩm từ vùng sản xuất tới hệ thống bán lẻ trực tiếp và hiệu quả hơn.

Để đáp ứng yêu cầu của hệ thống bán lẻ lớn, HTX phải liên tục hoàn thiện vùng trồng, giống, quy trình chăm sóc, kiểm soát vật tư đầu vào, thu hoạch, sơ chế, đóng gói và truy xuất nguồn gốc. Những tiêu chuẩn nghiêm ngặt này đồng thời tạo động lực để HTX chuyên nghiệp hóa sản xuất và quản lý chất lượng.

Quan trọng hơn, những đơn hàng ổn định giúp HTX chủ động kế hoạch sản xuất, tổ chức lao động và đầu tư vùng nguyên liệu. Trong bối cảnh “được mùa mất giá” vẫn là nỗi lo lớn của nông nghiệp, đầu ra ổn định có ý nghĩa không kém năng suất.

“Chúng tôi hoàn toàn yên tâm sản xuất, chỉ cần sản xuất ra những sản phẩm tốt, đạt chất lượng, mà không còn phải lo lắng về đầu ra”, bà Trang nói.

Thời gian tới, HTX Rau sạch Yên Dũng dự kiến mở rộng danh mục F2F, phát triển nhãn hàng riêng, đẩy mạnh sơ chế, chế biến, cải tiến bao bì và kéo dài thời gian bảo quản. Xa hơn, HTX hướng tới nền nông nghiệp xanh, minh bạch, bền vững thông qua sử dụng hiệu quả nguồn lực, tái sử dụng phụ phẩm, phát triển sản xuất tuần hoàn và giảm phát thải.

Giá trị của một lễ hội đặc sản không nằm ở số lượng sản phẩm trưng bày, mà ở khả năng đưa hàng Việt từ quảng bá sang xây dựng thị trường. Khi hệ thống bán lẻ trở thành cầu nối giữa vùng nguyên liệu, doanh nghiệp và người tiêu dùng, đặc sản địa phương có cơ hội mở rộng quy mô, nâng chuẩn chất lượng và hình thành chuỗi giá trị bền vững.

Với hơn 200 sản phẩm đặc sản, OCOP tại Lễ hội “Tự hào Đặc sản Việt” 2026, kỳ vọng lớn hơn là giúp sản phẩm không chỉ bán tốt trong mùa lễ hội, mà còn duy trì sức mua lâu dài, từng bước vươn ra thị trường quốc tế.