Đắk Lắk phát triển vùng cà phê bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu

Theo chương trình hợp tác giữa UBND tỉnh Đắk Lắk và Tổ chức Stichting IDH (Hà Lan) giai đoạn 2026-2030, hai bên hướng đến hình thành vùng nguyên liệu cà phê bền vững quy mô khoảng 75.000ha tại các xã, phường trọng điểm. Chương trình được triển khai theo phương thức tiếp cận cảnh quan và vùng sản xuất, gắn trách nhiệm của chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân.

Sự phối hợp giữa các bên đã góp phần thúc đẩy sản xuất bền vững, tăng cường năng lực cho người sản xuất, phát triển liên kết chuỗi giá trị, sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên (Ảnh: PV).

Các giải pháp trọng tâm tập trung vào bảo tồn, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất và nước; áp dụng phương thức canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu; nâng cao năng lực sản xuất và thúc đẩy liên kết chuỗi.

Cùng đó, tỉnh Đắk Lắk sẽ chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng, hệ thống truy xuất nguồn gốc, đáp ứng Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) và yêu cầu minh bạch của các thị trường xuất khẩu.

Đây là những yêu cầu ngày càng cấp thiết đối với ngành cà phê Đắk Lắk. Khi các thị trường lớn đặt ra tiêu chuẩn cao hơn về môi trường, nguồn gốc sản phẩm và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng, việc chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng bền vững sẽ góp phần giữ vững thị trường, nâng cao chất lượng và giá trị hạt cà phê.

Theo ông Huỳnh Tiến Dũng, Giám đốc Quốc gia IDH Việt Nam, trong giai đoạn 2026-2030, tổ chức sẽ ưu tiên thúc đẩy các vùng nguyên liệu bền vững, nguyên liệu tái sinh quy mô lớn; mở rộng truy xuất nguồn gốc đến từng nông hộ, gắn với yêu cầu số hóa. Đồng thời, IDH dự kiến hỗ trợ xây dựng hệ thống giám sát, đánh giá carbon và kết nối các nguồn lực tài chính, kỹ thuật để các bên cùng tham gia chương trình.

Ông Dũng cho biết, trong quá trình xây dựng chương trình mới, IDH đã làm việc với các nhà tài trợ, cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp và đơn vị tư vấn nhằm xác định những nội dung hỗ trợ phù hợp. Đắk Lắk và ngành cà phê của tỉnh tiếp tục là địa bàn ưu tiên của tổ chức trong thời gian tới.

Để chương trình đi vào thực chất, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn đề nghị IDH tiếp tục rà soát, lựa chọn những khâu cần ưu tiên hỗ trợ, nhất là sản xuất bền vững, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và gia tăng lợi ích cho người dân tham gia. Trong đó, cần quan tâm các nhóm yếu thế, giúp người dân có điều kiện tiếp cận kỹ thuật, nguồn lực và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị cà phê.

Những kết quả từ giai đoạn hợp tác trước là cơ sở để Đắk Lắk tiếp tục mở rộng mô hình này (Ảnh: C. Thái).

Theo ông Nguyễn Thiên Văn, Đắk Lắk kỳ vọng chương trình hợp tác sẽ mở rộng diện tích áp dụng các thực hành sản xuất bền vững, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm; thu hút thêm sự tham gia của khu vực tư nhân, các tổ chức phát triển và đối tác quốc tế. UBND tỉnh sẽ giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm đầu mối tham mưu, điều phối; các sở, ngành, địa phương phối hợp với IDH và doanh nghiệp để triển khai các nội dung đúng quy định, phù hợp định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Những kết quả từ giai đoạn hợp tác trước là cơ sở để Đắk Lắk tiếp tục mở rộng mô hình này. Giai đoạn 2021-2025, Chương trình Cảnh quan bền vững do IDH phối hợp với chính quyền tỉnh Đắk Lắk và các đối tác triển khai có hơn 75.000 hộ dân hưởng lợi. Các mô hình sản xuất được thực hiện tại những vùng chuyên canh, với sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và hàng chục nghìn hộ trồng cà phê, góp phần hình thành mối liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp trong chuỗi sản xuất, chế biến và xuất khẩu.

Giai đoạn 2021-2025, Chương trình Cảnh quan bền vững do IDH phối hợp với chính quyền tỉnh Đắk Lắk và các đối tác triển khai có hơn 75.000 hộ dân hưởng lợi (Ảnh: Công Thái)

Trên nền tảng đó, chương trình mới đặt mục tiêu củng cố cách làm theo hướng chia sẻ trách nhiệm giữa khu vực công, khu vực tư và người sản xuất. Các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng có thêm cơ hội xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường; người nông dân được hỗ trợ nâng cao năng lực canh tác, cải thiện hiệu quả sản xuất và chủ động hơn trước những tác động của biến đổi khí hậu.

Với quy mô diện tích cà phê lớn và vai trò quan trọng trong sinh kế người dân, Đắk Lắk cần một hướng đi dài hạn, trong đó phát triển sản lượng phải song hành với bảo vệ tài nguyên, nâng cao chất lượng và bảo đảm lợi ích của người trồng cà phê. Việc tiếp tục mở rộng hợp tác với IDH và các đối tác được kỳ vọng tạo thêm nguồn lực để ngành cà phê Đắk Lắk chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và có sức cạnh tranh cao hơn trên thị trường quốc tế.