Để 'cứu' đồng yên Nhật, tăng lãi suất mới là giải pháp căn cơ?

Can thiệp chỉ mang lại tác động tức thời

“Chúng tôi vẫn giữ lập trường sẵn sàng phản ứng trên thị trường tiền tệ khi cần thiết”, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama phát biểu trong một cuộc họp báo hôm thứ Ba (2/6), nhắc lại lập trường quen thuộc của bà khi cảnh báo chống lại các động thái đầu cơ. Bà cũng cho biết, Nhật Bản đang phối hợp chặt chẽ với các nhà chức trách Mỹ về các động thái tiền tệ.

Tuy nhiên theo các nhà phân tích, những lời lẽ này đã giảm nhẹ hơn rất nhiều so với ngày 30/4, khi bà Katayama nói rằng thời điểm “hành động quyết đoán” đang đến gần, những phát biểu này nhanh chóng được theo sau bởi một loạt các động thái can thiệp mới.

Theo dữ liệu vừa được Bộ Tài chính Nhật công bố cuối tuần trước, Tokyo đã chi 11,7 nghìn tỷ yên kể từ tháng 4 để hỗ trợ đồng yên. Đây là vòng can thiệp lớn nhất từ ​​trước đến nay trong một tháng xét về quy mô.

Động thái này đã giúp đồng yên đã tăng vọt lên khoảng 155 JPY/USD từ mức 160,725 JPY/USD, nhưng sau đó đồng nội tệ của Nhật lại tiếp tục giảm và ngày càng tiệm cận ngưỡng tâm lý quan trọng là 160 JPY/USD. Theo đó vào đầu phiên giao dịch sáng thứ Tư, đồng yên Nhật đã giảm xuống mức 159,95 JPY/USD.

Dữ liệu từ Ủy ban Giao dịch hàng hóa tương lai của Mỹ (CFTC) cho thấy, vị thế bán ròng đồng yên đã tăng lên 114.667 hợp đồng vào cuối tháng 5, mức cao nhất kể từ tháng 7/2024, khi Nhật Bản can thiệp lần trước, cho thấy thị trường đang một lần nữa thăm dò khả năng chịu đựng của chính quyền đối với sự suy yếu hơn nữa.

Tăng lãi suất mới là giải pháp?

Các nhà phân tích cho rằng, những lời lẽ mềm mỏng hơn cho thấy sự miễn cưỡng hành động quá sớm sau khi các biện pháp can thiệp hồi tháng 4-5 nhanh chóng mất hiệu quả.

“Có thể họ muốn chờ tỷ giá (đồng yên/đôla) cao hơn để tối đa hóa tác động và tránh bị chỉ trích là lãng phí nguồn lực”, Shota Ryu - Chiến lược gia ngoại hối tại Mitsubishi UFJ Morgan Stanley Securities cho biết.

Ryu nói thêm rằng, can thiệp hiệu quả có thể sẽ cần sự phối hợp của Mỹ, điều này có thể khó khăn khi nước này cũng đang phải vật lộn với những lo ngại về lạm phát của riêng mình và không có nhiều động lực để hỗ trợ đồng USD yếu hơn hoặc ủng hộ các hoạt động mua yên mạnh mẽ.

Trong khi đó, trong nước, ngày càng có nhiều lời kêu gọi chính phủ giải quyết các nguyên nhân cấu trúc gây ra sự suy yếu của đồng yên.

“Để đưa đồng yên trở lại xu hướng tăng giá, các biện pháp can thiệp thị trường tạm thời hoàn toàn vô nghĩa”, Taro Kono – một nghị sĩ kỳ cựu của đảng cầm quyền cho biết trong một bài đăng trên X hôm Chủ nhật. “Trước hết, chính phủ nên ngừng phát tín hiệu theo những cách hạn chế NHTW Nhật Bản (BOJ) tăng lãi suất chính sách”.

Nhiều chuyên gia cũng có chung quan điểm khi cho rằng, sự suy yếu của đồng yên Nhật đã diễn ra ngay cả trước khi chiến sự nổ ra tại Iran mà nguyên nhân chủ yếu do BOJ trì hoãn tăng lãi suất và các nhà đầu tư lo ngại Thủ tướng Sanae Takaichi có thể cản trở lộ trình tăng lãi suất của BOJ do bà là người có quan điểm ủng hộ nới lỏng tiền tệ và tài khoá để thúc đẩy tăng trưởng. Cuộc chiến tại Iran càng khiến đồng yên lao dốc nhanh hơn khi Nhật Bản là quốc gia phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khấu.

Cũng chính bởi vậy, giới chuyên gia cho rằng, giải pháp căn cơ để cứu đồng yên là BOJ phải đưa ra một lộ trình rõ ràng về việc bình thường hoá chính sách tiền tệ, nhất là khi nhiều tính toán cho thấy, lãi suất thực tại Nhật vẫn đang ở mức âm.

Hiện tại, thị trường đang tập trung vào bài phát biểu của Thống đốc BOJ Kazuo Ueda vào thứ Tư (3/6) để tìm kiếm manh mối về việc liệu có thể tăng lãi suất vào cuối tháng này hay không. BOJ đã giữ lãi suất ổn định trong tháng Tư, nhưng đã phát tín hiệu mạnh mẽ về khả năng tăng lãi suất trong thời gian ngắn do áp lực lạm phát ngày càng gia tăng.