Fed “diều hâu hơn”, vì sao lợi suất 10 năm lại hạ nhiệt?

Chủ tịch Fed Kevin Warsh trả lời báo chí sau cuộc họp FOMC ngày 29/7/2026. Ảnh: Federal Reserve

Đầu ngắn tăng mạnh, đầu dài dịu xuống

Sau quyết định tăng lãi suất 25 điểm cơ bản của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), đưa biên độ lãi suất quỹ liên bang lên 3,75-4,00%, phản ứng của thị trường trái phiếu Mỹ không diễn ra đồng đều giữa các kỳ hạn. Fed cũng phát tín hiệu quá trình thắt chặt có thể chưa kết thúc, khi dự báo mới của các thành viên cho thấy phần lớn nghiêng về ít nhất một lần tăng lãi suất nữa trong năm nay.

Áp lực rõ nhất xuất hiện ở nhóm kỳ hạn ngắn, vốn nhạy cảm với triển vọng chính sách tiền tệ. Sáng 17/9, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 2 năm lên khoảng 4,7174%, vùng cao nhất kể từ tháng 7/2024. Thị trường hợp đồng tương lai định giá khoảng 53% khả năng Fed tiếp tục tăng thêm 25 điểm cơ bản ngay trong cuộc họp tháng 10, trong khi xác suất có ít nhất một lần tăng nữa trước cuối năm này lên khoảng 90%.

Đồng USD cũng phản ứng mạnh với kỳ vọng lãi suất ngắn hạn cao hơn. Chỉ số USD tăng khoảng 0,7% trong phiên 16/9, mức tăng trong ngày mạnh nhất khoảng ba tháng, và dao động quanh mức cao nhất bảy tuần trong ngày 17/9. Đồng euro đồng thời lùi về gần mức thấp nhất bảy tuần, trong khi yen Nhật ở gần đáy hai tuần.

Nhưng diễn biến ở đầu dài của đường cong lợi suất lại khác đáng kể. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm có lúc giảm xuống 4,9385% sau quyết định của Fed, trước khi trở lại quanh ngưỡng 5% trong phiên châu Á ngày 17/9. Lợi suất kỳ hạn 30 năm cũng ở khoảng 5,3522%, thấp hơn mức đỉnh 19 năm 5,401% được thiết lập trước đó.

Thay vì toàn bộ đường cong lợi suất cùng dịch chuyển lên sau một Fed cứng rắn hơn, thị trường lại chứng kiến lợi suất ngắn hạn tăng mạnh hơn trong khi kỳ hạn dài phần nào hạ nhiệt. Như vậy, sau quyết định mới nhất của Fed, đường cong lợi suất đã phẳng hơn, một phản ứng cho thấy nhà đầu tư đang phân biệt khá rõ rủi ro Fed tiếp tục tăng lãi suất trong ngắn hạn với triển vọng lạm phát và tăng trưởng ở những năm xa hơn.

Fed nâng dự báo mức trung vị lãi suất quỹ liên bang cuối năm 2026 lên 4,1%, từ 3,8% hồi tháng 6. Nguồn: Federal Reserve

Vì sao lợi suất 10 năm không tăng theo Fed?

Sự khác biệt trước hết xuất phát từ những yếu tố chi phối từng kỳ hạn. Lợi suất trái phiếu 2 năm thường phản ánh khá sát kỳ vọng của thị trường đối với lộ trình lãi suất chính sách trong một vài quý tới. Bởi vậy, khi Fed tăng lãi suất và để ngỏ khả năng tiếp tục thắt chặt, lợi suất kỳ hạn này lập tức tăng theo kỳ vọng rằng chi phí vốn ngắn hạn sẽ duy trì ở mức cao hơn.

Trong khi đó, lợi suất 10 năm chịu ảnh hưởng của một tập hợp yếu tố rộng hơn, từ triển vọng tăng trưởng và lạm phát dài hạn đến nhu cầu nắm giữ trái phiếu cũng như mức bù rủi ro mà nhà đầu tư yêu cầu. Chính vì vậy, một Fed “diều hâu hơn” không nhất thiết lúc nào cũng khiến lợi suất dài hạn tăng tương ứng.

Nếu thị trường tin rằng việc Fed mạnh tay tăng lãi suất sẽ giúp kiềm chế áp lực giá cả trước khi lạm phát trở nên dai dẳng hơn, kỳ vọng lạm phát dài hạn có thể giảm xuống. Khi đó, lợi suất 2 năm vẫn tăng vì chính sách tiền tệ trở nên chặt hơn, nhưng lợi suất 10 năm lại có thể ổn định hoặc thậm chí đi xuống.

Padhraic Garvey, Giám đốc nghiên cứu khu vực châu Mỹ tại ING, cho rằng việc lợi suất 10 năm giảm trở lại sau khi vượt 5% cho thấy thị trường phần nào nhìn nhận hành động của Fed như một bước đi giúp kiểm soát lạm phát. Tuy nhiên, ING vẫn cho rằng lợi suất kỳ hạn 10 năm có thể hướng tới vùng 5,25% trong giai đoạn tiếp theo.

Padhraic Garvey, Trưởng bộ phận Nghiên cứu khu vực châu Mỹ tại ING, cho rằng diễn biến của lợi suất 10 năm cho thấy kỳ vọng lạm phát đã giảm vừa phải, qua đó phát đi tín hiệu rằng thị trường phần nào nhìn nhận tích cực việc Fed tăng lãi suất như một động thái nhằm kiềm chế lạm phát. Tuy nhiên, chuyên gia này vẫn nhận định lợi suất kỳ hạn 10 năm có thể hướng tới vùng 5,25% trong giai đoạn tiếp theo.

Phản ứng của thị trường cổ phiếu cũng cho thấy tầm quan trọng của diễn biến ở phần kỳ hạn dài của đường cong lợi suất. Chỉ số S&P 500 chốt phiên 16/9 S&P 500 giảm 0,45%, khi nhà đầu tư lo ngại một chu kỳ thắt chặt kéo dài hơn có thể gây sức ép lên tăng trưởng và các tài sản nhạy cảm với lãi suất. Tuy nhiên, sang sáng 17/9, hợp đồng tương lai S&P 500 và Nasdaq lại tăng trở lại khi lợi suất dài hạn dịu xuống.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với nhóm cổ phiếu tăng trưởng và công nghệ. Khi lợi suất dài hạn tăng mạnh, giá trị hiện tại của dòng tiền tương lai bị chiết khấu ở mức cao hơn, từ đó gây áp lực lên định giá. Ngược lại, việc lợi suất 10 năm tạm thời không tiếp tục leo thang giúp giảm bớt một phần sức ép này.

Dù vậy, sự hạ nhiệt của lợi suất 10 năm hiện chưa đủ để khẳng định đợt tăng đã kết thúc. Những yếu tố từng đẩy lợi suất dài hạn lên cao vẫn còn hiện hữu, bao gồm lạm phát cao hơn mục tiêu, giá năng lượng ở mức cao và những lo ngại về nguồn cung trái phiếu Chính phủ Mỹ. Hợp đồng tương lai dầu thô Brent sáng 17/9 vẫn ở quanh 104 USD/thùng; dầu thô WTI quanh 101 USD/thùng - dù tiếp tục giảm so với phiên trước - cho thấy rủi ro lạm phát từ năng lượng chưa biến mất.

Trong bối cảnh đó, mốc 5% của lợi suất 10 năm tiếp tục là vùng thị trường cần theo dõi. Nếu lợi suất kỳ hạn này một lần nữa vượt rõ rệt trên 5% và hướng tới vùng 5,25% như chuyên gia ING kỳ vọng, áp lực từ chi phí vốn dài hạn có thể quay trở lại đối với cả thị trường cổ phiếu lẫn nền kinh tế.

Ngược lại, nếu lợi suất 2 năm tiếp tục ở mức cao nhưng lợi suất 10 năm ổn định quanh hoặc dưới 5%, điều đó sẽ củng cố tín hiệu rằng thị trường tin chính sách tiền tệ chặt chẽ hơn có thể giúp Fed “giành lại” quyền kiểm soát đối với lạm phát dài hạn.