Dệt may Việt Nam giữ nhịp tăng trưởng trong vòng xoáy thách thức

Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) cho biết, kim ngạch xuất khẩu dệt may năm 2025 dự kiến đạt khoảng 46 tỷ USD, tăng 5,6% so với năm 2024. Đây là mức tăng trưởng đáng khích lệ, phản ánh sự linh hoạt và khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam trước những biến động khó lường của thị trường quốc tế.

Doanh nghiệp Việt Nam linh hoạt và có khả năng thích ứng trước những biến động khó lường của thị trường quốc tế

Trong cơ cấu xuất khẩu, quần áo may sẵn vẫn là mặt hàng chủ lực, với kim ngạch ước trên 38 tỷ USD, chiếm tỷ trọng áp đảo. Điểm đáng chú ý là nhiều doanh nghiệp đã không còn đơn thuần chạy theo số lượng, mà chú trọng hơn đến thiết kế, mẫu mã và từng bước xây dựng thương hiệu riêng, qua đó nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy ngành dệt may Việt Nam đang dần thoát khỏi hình ảnh gia công thuần túy.

Tuy nhiên, triển vọng trung hạn của ngành lại đang chịu sức ép lớn. Theo dự báo của các tổ chức quốc tế và hiệp hội ngành hàng, tổng cầu dệt may toàn cầu năm 2026 chỉ có thể tăng khoảng 3%, bằng một nửa so với năm 2025. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc chính sách thuế quan của Mỹ dần “ngấm” vào chi tiêu của người tiêu dùng, khiến nhu cầu mua sắm hàng may mặc tại thị trường lớn nhất thế giới sụt giảm.

Trong bối cảnh đó, nhiều nhà sản xuất dệt may trên toàn cầu buộc phải dịch chuyển hàng hóa sang các thị trường truyền thống như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, khiến mức độ cạnh tranh tại đây ngày càng gay gắt. Không chỉ cạnh tranh về giá, doanh nghiệp còn phải cạnh tranh cả về thời gian giao hàng, tiêu chuẩn môi trường, lao động và truy xuất nguồn gốc, ông Vũ Đức Giang cho biết thêm.

Ở trong nước, ngành dệt may còn phải đối mặt với hàng loạt yếu tố bất lợi khác. Căng thẳng địa chính trị toàn cầu khiến chuỗi cung ứng nguyên phụ liệu thiếu ổn định; chính sách thuế quan của Mỹ tiềm ẩn nhiều rủi ro; trong khi thiên tai diễn biến phức tạp tại Việt Nam ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và logistics. Chưa kể, giá nguyên vật liệu, chi phí vận tải, logistics liên tục biến động, đẩy chi phí sản xuất lên cao.

Trong khi đó, sức ép từ phía khách hàng ngày càng lớn. Các nhãn hàng quốc tế yêu cầu rất cao về tiến độ giao hàng, chất lượng sản phẩm, nhưng đơn giá gia công lại có xu hướng giảm. Đặc biệt, các quy định về truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững, giảm phát thải ngày càng chặt chẽ, buộc doanh nghiệp phải đầu tư thêm cho công nghệ, quản trị và minh bạch chuỗi cung ứng.

Ngành dệt may Việt Nam đang dần thoát khỏi hình ảnh gia công thuần túy

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Lê Tiến Trường, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) cho rằng, thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ là đơn hàng, mà là bài toán chi phí và năng lực đáp ứng tiêu chuẩn mới. Biên lợi nhuận của ngành đang bị thu hẹp rõ rệt. Nếu không tái cấu trúc mạnh mẽ, nhiều doanh nghiệp sẽ rất khó trụ vững trong giai đoạn tới.

Để giữ được khách hàng và đơn hàng, doanh nghiệp buộc phải đầu tư vào chuyển đổi số, tự động hóa, quản trị tinh gọn, đồng thời chủ động hơn trong nguồn cung nguyên phụ liệu trong nước. Đây không chỉ là yêu cầu về chi phí, mà còn là điều kiện tiên quyết để đáp ứng các tiêu chí về xuất xứ hàng hóa, tận dụng ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA hay RCEP, ông Lê Tiến Trường nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, những doanh nghiệp sớm chuyển hướng sang mô hình ODM, OBM, tham gia sâu hơn vào khâu thiết kế, phát triển sản phẩm đang có lợi thế rõ rệt. Đại diện Công ty CP May 10 cho biết, doanh nghiệp đã tăng tỷ trọng đơn hàng có hàm lượng thiết kế cao, đồng thời phát triển các dòng sản phẩm thân thiện môi trường. Dù chi phí đầu tư ban đầu lớn, nhưng về dài hạn, đây là con đường giúp doanh nghiệp nâng cao vị thế và giảm phụ thuộc vào gia công đơn thuần.

Từ góc độ chuyên gia, TS. Nguyễn Đức Hiếu - chuyên gia kinh tế công nghiệp nhận định, năm 2026 sẽ là giai đoạn “sàng lọc” mạnh mẽ của ngành dệt may. Doanh nghiệp nào có năng lực quản trị tốt, tài chính lành mạnh, chủ động chuỗi cung ứng và đáp ứng tiêu chuẩn xanh sẽ đứng vững. Ngược lại, những doanh nghiệp chậm chuyển đổi sẽ gặp rất nhiều khó khăn.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh mới, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu là giải pháp mang tính sống còn. Bên cạnh các thị trường truyền thống, doanh nghiệp cần khai thác sâu hơn các thị trường ngách, thị trường mới nổi tại Trung Đông, Nam Mỹ, châu Phi là những nơi nhu cầu may mặc vẫn còn dư địa tăng trưởng.

Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, vai trò của chính sách cũng được đánh giá là yếu tố then chốt. Cộng đồng doanh nghiệp kiến nghị Nhà nước tiếp tục ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tiếp cận tín dụng với lãi suất hợp lý, đẩy nhanh phát triển công nghiệp hỗ trợ dệt may, cũng như hoàn thiện hạ tầng logistics để giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Có thể thấy, dù vẫn duy trì được đà tăng trưởng xuất khẩu trong năm 2025, ngành dệt may Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt quan trọng. Năm mới mở ra với nhiều thách thức hơn cơ hội, nhưng cũng chính là thời điểm để ngành tái cấu trúc theo hướng bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.