Điện Mặt Trời áp mái: Đầu tư một lần, hưởng lợi lâu dài và bảo vệ môi trường

Việt Nam cam kết Net Zero 2050

Hỗ trợ từ chính sách là đòn bẩy kích cầu

Theo dự thảo, hộ gia đình khi lắp đặt hệ thống điện Mặt Trời áp mái sẽ được hỗ trợ trực tiếp từ 1–1,5 triệu đồng/hộ. Nếu có thêm hệ thống lưu trữ (pin BESS), mức hỗ trợ tăng thêm 1–1,5 triệu đồng, nâng tổng mức hỗ trợ tối đa lên 3 triệu đồng/hộ.

Ngoài ra, các hộ dân có thể tiếp cận vay ưu đãi 4 triệu đồng/kWp cho phần công suất tối đa 5 kWp, cùng với 2 triệu đồng/kWh dung lượng lưu trữ, hỗ trợ tối đa cho 10 kWh. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc khuyến khích hộ dân đầu tư năng lượng tái tạo, giảm bớt gánh nặng chi phí ban đầu.

Một hệ thống điện Mặt Trời áp mái công suất 3–5 kWp hiện nay có chi phí khoảng 40–70 triệu đồng

Ông Nguyễn Văn Bình, chuyên gia năng lượng tái tạo chia sẻ, chính sách này tuy mức hỗ trợ trực tiếp chưa lớn, nhưng có ý nghĩa tạo cú hích tâm lý cho người dân. Điều quan trọng hơn là cơ chế vay ưu đãi, giúp hộ gia đình tiếp cận vốn dễ dàng để đầu tư hệ thống.

Một hệ thống điện Mặt Trời áp mái công suất 3–5 kWp hiện nay có chi phí khoảng 40–70 triệu đồng, tùy theo chất lượng thiết bị và có hay không kèm pin lưu trữ. Với mức hỗ trợ hiện tại, chi phí thực trả của hộ dân được giảm đáng kể.

Về hiệu quả sử dụng, hệ thống 5 kWp tại khu vực miền Nam có thể tạo ra khoảng 6.500–7.000 kWh/năm. Nếu tính giá điện trung bình khoảng 2.000 đồng/kWh, một hộ gia đình có thể tiết kiệm từ 12–14 triệu đồng/năm tiền điện. Như vậy, chỉ sau 4–6 năm, hộ dân có thể hoàn vốn, trong khi tuổi thọ tấm pin kéo dài 20–25 năm. Sau thời gian hoàn vốn, hộ gia đình gần như được sử dụng điện miễn phí.

Anh Trần Văn Long, một hộ dân đã lắp đặt điện mặt trời áp mái từ năm 2021 tại Đồng Nai cho biết, gia đình tôi bỏ ra gần 60 triệu đồng để lắp hệ thống 5 kWp. Mỗi tháng tiền điện giảm được khoảng 1 triệu đồng. Đến nay, sau gần 4 năm, tôi đã gần thu hồi vốn. Nếu có thêm chính sách hỗ trợ như hiện nay thì hộ dân sẽ mạnh dạn hơn rất nhiều.

Doanh nghiệp nhìn thấy thị trường rộng mở

Không chỉ hộ gia đình, các doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng và tài chính cũng nhìn thấy cơ hội lớn từ chính sách mới.

Đại diện công ty chuyên lắp đặt điện mặt trời tại Hà Nội chia sẻ, chúng tôi dự đoán thị trường sẽ sôi động trở lại. Việt Nam hiện có khoảng 28 triệu hộ gia đình, chỉ cần 10% trong số này tham gia thì quy mô thị trường đã lên đến hàng triệu hệ thống, tương đương hàng chục nghìn MW điện sạch.

Trong khi đó, đại diện một ngân hàng thương mại cho biết, ngân hàng đang nghiên cứu tung ra gói tín dụng xanh dành riêng cho các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ muốn đầu tư năng lượng tái tạo. Khi có chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, ngân hàng cũng tự tin hơn trong việc giải ngân, vì mức độ rủi ro đã giảm bớt.

Nhiều doanh nghiệp chú trọng đến đối tượng hộ dân và doanh nghiệp nhỏ

Điện Mặt Trời áp mái không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho hộ dân mà còn có ý nghĩa lớn đối với môi trường. Theo tính toán, mỗi kWh điện mặt trời sản sinh sẽ giúp giảm phát thải gần 1 kg CO₂ so với điện than. Như vậy, một hệ thống 5 kWp có thể giúp giảm 6–7 tấn CO₂/năm.

PGS.TS Trần Thị Lan Hương (Đại học Bách khoa Hà Nội) phân tích: “Nếu 1 triệu hộ gia đình cùng lắp đặt, tổng công suất có thể đạt tới 3.000 MW, tương đương một nhà máy điện lớn. Quan trọng hơn, lượng phát thải giảm xuống tương ứng với hàng chục triệu cây xanh, góp phần trực tiếp vào mục tiêu giảm phát thải và ứng phó biến đổi khí hậu.”

Điện mặt trời áp mái còn giúp giảm áp lực xây thêm các nhà máy nhiệt điện, vốn gây ô nhiễm không khí và tiêu tốn tài nguyên. Bên cạnh đó, khi hộ dân tham gia, ý thức sống xanh – tiết kiệm điện, sử dụng năng lượng hiệu quả cũng được nâng cao.

Dù cơ hội rộng mở, song để điện Mặt Trời áp mái phát triển bền vững, vẫn còn những thách thức. Chi phí đầu tư ban đầu vẫn còn cao với nhiều hộ gia đình thu nhập thấp, khiến mức hỗ trợ hiện nay chưa thực sự đủ hấp dẫn. Chất lượng thiết bị cần được quản lý chặt chẽ, tránh tình trạng thiết bị trôi nổi, kém chất lượng. Quan trọng hơn là cơ chế mua bán điện dư thừa vẫn chưa rõ ràng, khiến hiệu quả đầu tư chưa tối ưu.

Ông Nguyễn Hoàng Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo Việt Nam nhấn mạnh, nếu chỉ dừng ở mức hỗ trợ tiền mặt và vay vốn, thì chưa đủ. Điều người dân chờ đợi chính là cơ chế mua lại điện dư thừa, giúp họ tối đa hóa hiệu quả kinh tế. Khi đó, điện mặt trời áp mái sẽ bùng nổ mạnh mẽ.

Có thể thấy, lắp đặt điện Mặt Trời áp mái không chỉ là khoản đầu tư một lần để hưởng lợi lâu dài về kinh tế, mà còn là hành động bảo vệ môi trường tích cực. Sự kết hợp giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội là điểm then chốt khiến xu hướng này ngày càng được quan tâm.

Điện Mặt Trời áp mái đang mở ra cơ hội lớn cho hộ gia đình, doanh nghiệp và toàn xã hội. Với chính sách hỗ trợ trực tiếp và vay ưu đãi, đây có thể là cú hích để hàng triệu hộ dân mạnh dạn đầu tư. Tuy nhiên, để phát huy hết tiềm năng, cần sớm có cơ chế giá bán điện dư thừa minh bạch, đồng thời kiểm soát chất lượng thiết bị.