Doanh nghiệp bán hàng đa cấp kiến nghị về cách tính doanh thu

Nhiều điểm cần được làm rõ trong chính sách thuế

Theo bà Tạ Dịu Thương, Trưởng ban Pháp chế Hiệp hội Bán hàng Đa cấp Việt Nam (MLMA), vướng mắc lớn nhất hiện nay nằm ở việc định danh đối tượng và áp thuế giá trị gia tăng lên tiền hoa hồng. Hiện đang có sự lệch pha rõ rệt về mặt thuật ngữ khi luật chuyên ngành gọi họ là "người tham gia bán hàng đa cấp", trong khi các luật thuế vẫn sử dụng cụm từ "đại lý".

Đáng chú ý, các nghị định mới chưa quy định rõ cơ chế thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động bán hàng đa cấp như trước đây, khi đại lý bảo hiểm và đại lý xổ số được áp dụng cơ chế không tính thuế trên doanh thu bán đúng giá. Điều này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ đánh thuế hai lần đối với cùng một dòng doanh thu.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Trần Mộng Kiều, Giám đốc Tài chính, Chuỗi cung ứng và Trải nghiệm khách hàng Amway Việt Nam cho rằng, cần làm rõ khái niệm "thu nhập từ kinh doanh" và "doanh thu năm" trong Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

Theo bà Kiều, quy định hiện hành xác định "thu nhập từ kinh doanh" bao gồm thu nhập từ hoạt động đại lý, trong đó có bán hàng đa cấp. Tuy nhiên, khi xác định ngưỡng chịu thuế lại sử dụng khái niệm "doanh thu năm", khiến doanh nghiệp chưa rõ doanh thu của nhà phân phối sẽ được tính trên doanh thu bán sản phẩm, khoản hoa hồng hay đồng thời cả hai khoản.

"Nếu cộng cả doanh thu bán hàng và hoa hồng để xác định ngưỡng chịu thuế thì cần có quy định cụ thể, bởi đây là căn cứ quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ thuế của nhà phân phối", bà Kiều nêu quan điểm.

Doanh nghiệp cũng kiến nghị làm rõ thuế suất đối với nhóm nhà phân phối có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm. Theo bà Kiều, Nghị định 253 dẫn chiếu sang khoản 3 Điều 7 của Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, nhưng điều khoản này mới quy định thuế suất đối với nhóm doanh thu từ 1-3 tỷ đồng, chưa đề cập trường hợp doanh thu vượt 3 tỷ đồng. "Chúng tôi chưa xác định được trường hợp trên 3 tỷ đồng sẽ áp dụng thuế suất 1% hay 2%", bà Kiều cho biết.

Năm 2025, doanh thu ngành bán hàng đa cấp đạt trên 15.000 tỷ đồng

Một vấn đề khác được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm là hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân của nhà phân phối. Đại diện Công ty TNHH Elken International Việt Nam, bà Ngọc Nghề đề nghị Cục Thuế sớm ban hành hướng dẫn thống nhất về các loại chứng từ doanh nghiệp cần cung cấp cho nhà phân phối để chứng minh thu nhập phát sinh và số thuế đã khấu trừ, nộp thay.

Theo bà Ngọc Nghề, hiện doanh nghiệp vẫn cấp giấy xác nhận thu nhập tương tự chứng từ xác nhận tiền lương, tiền công. Tuy nhiên, trước những thay đổi của chính sách thuế, doanh nghiệp cần biết loại chứng từ này còn phù hợp hay phải thay thế bằng biểu mẫu mới để phục vụ quyết toán và giải trình với cơ quan thuế.

Đẩy mạnh số hóa, hướng tới quản lý thuế minh bạch

Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Ban Chính sách, Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết, từ ngày 1/7/2026, hàng loạt quy định mới về thuế và quản lý thuế chính thức có hiệu lực, gồm Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân cùng các Nghị định 252 về quản lý thuế, Nghị định 253 về thuế thu nhập cá nhân, Nghị định 254 về hóa đơn điện tử và Nghị định 437 về hoạt động bán hàng đa cấp đồng loạt có hiệu lực, tạo nên khuôn khổ pháp lý mới đối với hoạt động bán hàng đa cấp.

Để thống nhất cách thực hiện, ngày 18/6/2026, Cục Thuế đã ban hành Công văn số 4062 gửi các cục thuế địa phương hướng dẫn việc đăng ký thuế và đăng ký kinh doanh đối với cá nhân.

Theo hướng dẫn này, đăng ký hộ kinh doanh là quyền, không phải điều kiện bắt buộc để được đăng ký thuế. Cá nhân kinh doanh, kể cả bán hàng đa cấp hay kinh doanh trực tuyến, đều có thể đăng ký thuế trực tuyến. Trường hợp chưa đăng ký hộ kinh doanh, người nộp thuế chỉ cần lựa chọn mục "không thuộc trường hợp phải đăng ký hộ kinh doanh" để hoàn tất thủ tục. Bà Hà cho biết, hệ thống quản lý thuế hiện sử dụng mã số định danh cá nhân/căn cước công dân làm mã số thuế. Vì vậy, nếu sau này cá nhân đăng ký hộ kinh doanh thì vẫn tiếp tục sử dụng mã số thuế hiện có, không phải đăng ký lại.

Đối với chính sách thuế, đại diện Cục Thuế cho biết nguyên tắc đánh thuế đối với khoản hoa hồng đại lý bán đúng giá không phải quy định mới. Ngay từ Thông tư 40/2021/TT-BTC, khoản hoa hồng đại lý đã thuộc đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng, trong khi giá trị hàng hóa bán đúng giá không phải kê khai thuế GTGT. Các quy định hiện hành tiếp tục kế thừa nguyên tắc này.

Bên cạnh đó, từ 1/1/2026, ngưỡng doanh thu 1 tỷ đồng/năm để hộ và cá nhân kinh doanh không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân được áp dụng theo quy định mới.

Đối với hoạt động bán hàng đa cấp, doanh nghiệp vẫn có trách nhiệm khấu trừ 5% thuế thu nhập cá nhân trên khoản hoa hồng, tiền thưởng và các lợi ích khác của nhà phân phối theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15.