Doanh nghiệp Việt chuẩn bị cho giai đoạn “chuyển mình”

Trong đó, cộng đồng doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp tư nhân đã và đang đóng vai trò quan trọng, không thể thay thế. Doanh nghiệp được xác định là nhân tố trọng tâm, vừa là đối tượng, vừa là chủ thể hành động trong việc hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng của quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 68.

Chuyên gia tài chính Nguyễn Thị Cẩm Chi, Giám đốc khối Phát triển bền vững, MCG Management Consulting cho biết, một doanh nghiệp dù quy mô lớn hay nhỏ nếu tài chính vững, tuân thủ tốt, sẽ biến “sức ép” thành lợi thế trong việc huy động vốn, kết nối đối tác và đi ra thị trường quốc tế. Vì vậy, con đường để doanh nghiệp hội nhập quốc tế chính là cần tuân thủ những trụ cột bền vững về thuế và pháp lý, kiểm soát biến động chi phí, đa dạng kênh bán hàng và quản lý dòng tiền, tính thanh khoản…

Doanh nghiệp phải hiểu rõ nhu cầu khách hàng

“Có thể nói, giai đoạn 2025–2026 là “bản lề” về chính sách về thuế, hóa đơn, bảo hiểm... với nhiều cơ sở kinh doanh khi thực hiện nhiều quy định mới. Tuy nhiên, việc tuân thủ thuế và pháp lý sẽ là “tấm hộ chiếu” thông hành cho doanh nghiệp vào thị trường quốc tế. Hồ sơ thuế rõ ràng không chỉ để “tránh phạt”, mà là điều kiện để ngân hàng, nhà đầu tư, đối tác quốc tế tin tưởng, giúp doanh nghiệp thuận lợi trong tiếp cận các gói hỗ trợ lãi suất cho dự án chuyển đổi xanh. Các doanh nghiệp cần chứng minh được chi phí đầu tư cho tiêu chuẩn, chứng nhận, hệ thống ESG là hợp lý, phục vụ chiến lược xuất khẩu. Nhất là phải đáp ứng yêu cầu về minh bạch tài chính khi tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn”, bà Cẩm Chi chia sẻ.

Ngoài ra, có một vấn đề tưởng chừng như nhỏ nên thường bị bỏ qua là kiểm soát biến động chi phí. Doanh nghiệp cần “tự soi” lại quy trình bằng cách rà lại báo cáo tài chính, đánh dấu những khoản chi có thể tiết giảm.

Đồng thời, phải đa dạng kênh bán hàng, mở rộng thị trường phải đi đôi với kiểm soát tài chính. Nếu không tính kỹ, doanh nghiệp rất dễ rơi vào cảnh ‘hết hàng vì hết tiền’. Vì vậy, chiến lược đa kênh trong giai đoạn 2026 cần đi kèm kế hoạch phân bổ ngân sách rõ ràng, cũng như tính toán vòng quay vốn của từng kênh. Khi doanh nghiệp muốn nâng chuẩn sản phẩm để nhắm tới thị trường quốc tế, cần chọn những kênh bán hàng hỗ trợ tốt cho việc chứng minh nguồn gốc, truy xuất, dữ liệu bán.

Ông Thomas Jacobs, Quyền Giám đốc khu vực Đông Á - Thái Bình Dương của Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC) nhận định, quá trình chuyển đổi sang một nền kinh tế tăng trưởng cao và thân thiện với khí hậu hơn sẽ đòi hỏi nguồn lực tài chính đáng kể từ cả trong nước và nước ngoài. Vì vậy, việc tiếp tục phát triển khu vực tài chính và thị trường vốn của Việt Nam sẽ là điều thiết yếu. Tuy nhiên, con đường phía trước sẽ đầy thách thức với sự đòi hỏi của các khoản đầu tư chiến lược vào con người, công nghệ và cơ sở hạ tầng, cũng như vào môi trường chính sách.

Trước tiên, Việt Nam cần gỡ nút thắt về năng suất lao động; việc thiếu hụt kỹ năng vẫn là một trở ngại lớn, đặc biệt là trong quản lý và kỹ thuật. Hiện chỉ 5% lực lượng lao động sản xuất của Việt Nam có tay nghề cao và chỉ 10% dân số có bằng cử nhân. Chính vì vậy, đầu tư vào con người là chính sách tốt nhất. Bên cạnh đó, cần giải bài toán về đầu tư công nghệ và đổi mới sáng tạo để thoát khỏi “bẫy” gia công. Hiện, đầu tư cho R&D của Việt Nam còn thấp (chỉ 0,5% GDP), tụt hậu so với các nước trong khu vực. Do vậy, nếu không nhanh chóng áp dụng công nghệ, doanh nghiệp Việt Nam có nguy cơ bị kẹt giữa các đối thủ cạnh tranh chi phí thấp và công nghệ cao.

Đồng thời, “khoảng trống” giữa doanh nghiệp FDI và trong nước sẽ ngày càng nới rộng. Doanh nghiệp FDI thường có năng suất cao hơn 70% và mức lương cao hơn gần 50%. Vì vậy, đây không chỉ là thách thức, mà còn là cơ hội to lớn cho việc chuyển giao công nghệ. Việt Nam cần các chính sách liên kết mạnh mẽ hơn để dịch chuyển từ việc chỉ đơn thuần lắp ráp sản phẩm sang thiết kế, chế tạo.

Cuối cùng, phát triển về cơ sở hạ tầng cho tăng trưởng, đặc biệt là năng lượng sạch sẽ giúp thu hút được dòng vốn đầu tư từ nước ngoài. Nhất là sau khi thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên “thị trường mới nổi thứ cấp”, sẽ là cơ hội mở cánh cửa cho nguồn vốn nước ngoài dài hạn rót vào các dự án bền vững .Tuy nhiên, để khu vực tư nhân tham gia mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng, khu vực công phải có vai trò kiến tạo đặc biệt. Cùng với đó, niềm tin của nhà đầu tư, cùng với chính sách thuế ổn định, tính minh bạch sẽ tạo động lực để doanh nghiệp Việt có thể “chuyển mình” trong giai đoạn mới.