Ưu đãi phát triển du lịch phải vượt trội, lượng hóa đầy đủ tác động ngân sách

Đưa du lịch phát triển đột phá, khẳng định vị thế ngành kinh tế mũi nhọn, là một động lực tăng trưởng mới của đất nước

Rà soát kĩ đối tượng hưởng ưu đãi

Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nêu rõ, dự thảo Nghị quyết tập trung xây dựng các chính sách mang tính then chốt thuộc thẩm quyền của Quốc hội để tháo gỡ điểm nghẽn trong phát triển du lịch, tạo cơ chế chính sách đột phá để khơi thông và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, đưa du lịch phát triển đột phá, khẳng định vị thế ngành kinh tế mũi nhọn, là một động lực tăng trưởng mới của đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Phát triển du lịch Việt Nam chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo, giàu bản sắc văn hóa, có giá trị gia tăng cao, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, bảo đảm nguyên tắc không nhắc lại các cơ chế chính sách đã được quy định.

Dự thảo Nghị quyết sau khi được tiếp thu chỉnh lý gồm 14 điều với 7 nhóm chính sách cụ thể: ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đối với dự án du lịch; hỗ trợ phát triển doanh nghiệp và liên kết cộng đồng trong hoạt động du lịch; hỗ trợ ưu đãi đối với mô hình kinh doanh du lịch mới có sự tham gia của cộng đồng dân cư kinh doanh trên nền tảng số, tổ hợp du lịch giải trí, văn hóa, thể thao kết hợp du lịch với chăm sóc sức khỏe, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; thử nghiệm có kiểm soát một số mô hình hoạt động kinh doanh du lịch; hỗ trợ phát triển nhân lực du lịch; thực đặc biệt, tạo thuận lợi nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú đối với khách du lịch quốc tế; hỗ trợ từ ngân sách nhà nước cho phát triển du lịch.

“Dự thảo Nghị quyết cơ bản không phát sinh về nhân lực, bộ máy so với hiện hành. Nguồn lực tài chính cơ bản bảo đảm thực hiện nghị quyết từ nguồn ngân sách trung ương, địa phương và các nguồn khác theo quy định của pháp luật. Nghị quyết khi được Quốc hội thông qua sẽ có tác động tích cực khơi thông các nguồn lực, tạo đột phá cho phát triển du lịch, định hình khung khổ pháp lý quan trọng để Chính phủ quy định cụ thể, có thể điều chỉnh linh hoạt, kịp thời khắc phục tháo gỡ khó khăn vướng mắc, đạt được các mục tiêu, nhiệm vụ mà Nghị quyết số 26-NQ/TW đã đề ra", Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh.

Thảo luận tại Tổ ĐBQH Trần Vũ Khiêm (Quảng Trị) góp ý, Điều 5 và Điều 6, dự thảo thiết kế các nhóm dự án du lịch chất lượng cao, dự án động lực và dự án động lực chiến lược với quy mô vốn đầu tư từ 3.000 tỷ đến 30.000 tỷ đồng, kèm theo các chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp. Mức vốn đầu tư lớn có thể khó đáp ứng đối với một số địa bàn còn khó khăn. Bên cạnh đó, nếu không rà soát kỹ tiêu chí, điều kiện áp dụng và cơ chế hậu kiểm, có thể phát sinh tình trạng lợi dụng danh nghĩa dự án du lịch để phát triển bất động sản thương mại, làm giảm nguồn thu ngân sách.

Vì vậy, ĐBQH Trần Vũ Khiêm đề nghị quy định các hạng mục du lịch được hưởng ưu đãi phải hạch toán độc lập về doanh thu, chi phí; kiên quyết loại trừ các hợp phần bất động sản thương mại, đất ở khỏi diện được hưởng ưu đãi về thuế và tiền thuê đất. Đồng thời, cần bổ sung chế tài thu hồi toàn bộ ưu đãi đối với trường hợp doanh nghiệp không bảo đảm tiến độ giải ngân sau khi đã đạt tiêu chí giải ngân 30% vốn trong 3 năm hoặc sử dụng đất được giao sai mục đích; yêu cầu hoàn trả số thuế, tiền thuê đất đã được miễn, giảm cùng khoản lãi phát sinh.

Đối với các dự án du lịch có quy mô hàng nghìn tỷ đồng, việc đáp ứng tiêu chí giải ngân 30% vốn trong 3 năm có thể mang tính hình thức thông qua tạm ứng hoặc các khoản giải ngân chưa phản ánh đúng năng lực tài chính. Nếu chỉ căn cứ vào mốc giải ngân ban đầu mà thiếu chế tài kiểm soát tiến độ thực hiện phần vốn còn lại, có thể dẫn đến tình trạng nhà đầu tư giữ đất chờ tăng giá, chuyển nhượng dự án, khiến dự án chậm triển khai, kéo dài, ĐBQH Trần Vũ Khiêm lưu ý.

Rõ tiêu chí xác định tỷ trọng, cơ cấu các hạng mục

Bên cạnh đó, ĐBQH Trần Vũ Khiêm đất dành cho phát triển du lịch thường nằm ở những vị trí có giá trị cao. Việc áp dụng ưu đãi thuế quá sớm, khi dự án chưa tạo ra giá trị kinh tế - xã hội thực sự, có thể tạo cảm giác thiếu công bằng đối với các doanh nghiệp khác. Nếu không rà soát kỹ các tiêu chí, rất dễ dẫn đến trục lợi chính sách, tình trạng "núp bóng" du lịch để phát triển bất động sản thương mại hoặc làm sụt giảm nguồn thu ngân sách nếu thiếu cơ chế hậu kiểm rõ ràng. Vì vậy, cần siết chặt điều kiện áp dụng ưu đãi, kiên quyết loại trừ các hợp phần bất động sản thương mại, đất ở khỏi diện được hưởng ưu đãi về thuế và tiền thuê đất.

Trước thực tế này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho rằng, cần xác định rõ phần ưu đãi tăng thêm so với quy định hiện hành và hiệu quả dự kiến đối với thu hút đầu tư, phát triển sản phẩm du lịch. Riêng chính sách miễn, giảm tiền thuê đất cho các dự án động lực, cần làm rõ mức ưu đãi bổ sung, bởi pháp luật hiện hành đã có một số cơ chế, chính sách hỗ trợ lĩnh vực này.

Về phân loại dự án được hưởng ưu đãi, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị cân nhắc kỹ việc chia thành ba nhóm như dự thảo Nghị quyết, gồm dự án chất lượng cao, dự án động lực và dự án động lực mang tính chiến lược. Đặc biệt, với nhóm dự án động lực mang tính chiến lược được đề xuất hưởng nhiều chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội; Chính phủ làm rõ sự cần thiết, cơ sở chính sách và hiệu quả dự kiến tương xứng với phần ưu đãi tăng thêm. Trường hợp tiếp tục đề xuất, cần đánh giá đầy đủ tác động ngân sách, xác định rõ điều kiện và thời hạn ưu đãi để Quốc hội có cơ sở xem xét, quyết định.

Một vấn đề khác được Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý là xác định giá trị các hạng mục du lịch trong tổng mức đầu tư dự án. Đây là yếu tố liên quan trực tiếp đến điều kiện hưởng ưu đãi, song việc lượng hóa trên thực tế không đơn giản. Vì vậy, cần giao Chính phủ quy định rõ tiêu chí xác định tỷ trọng, cơ cấu các hạng mục du lịch, tránh tình trạng phần đầu tư thực tế cho du lịch không đáp ứng yêu cầu nhưng dự án vẫn được hưởng chính sách. Đồng thời, việc được hưởng và tiếp tục hưởng ưu đãi phải gắn với tiến độ, kết quả đưa các hạng mục du lịch vào hoạt động, có chỉ tiêu kiểm chứng cụ thể và quy định rõ trách nhiệm hậu kiểm.

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành quy định của dự thảo Nghị quyết về việc phân loại dự án du lịch được hưởng ưu đãi theo 5 tiêu chí về loại hình, quy mô, địa bàn, hiệu quả kinh tế, phát triển bền vững. Đồng thời, đề nghị: các loại hình dự án cần bám sát quy định tại Nghị quyết số 26-NQ/TW; ưu tiên các chính sách đối với doanh nghiệp du lịch trong nước. Làm rõ căn cứ xác định và tính khả thi đối với quy định về tiêu chí quy mô vốn đầu tư tối thiểu của dự án và tỷ lệ vốn đầu tư dành cho du lịch. Bảo đảm các dự án du lịch được hỗ trợ, ưu đãi đều loại trừ các hợp phần kinh doanh dịch vụ ca-si-nô, trò chơi điện tử có thưởng, đặt cược, kinh doanh bất động sản; gắn ưu đãi với kết quả thực hiện.

Đối với dự án du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái, du lịch làng nghề truyền thống quy mô vừa và nhỏ, đề nghị quy định rõ tiêu chí, điều kiện và cơ chế hỗ trợ phù hợp, bảo đảm cộng đồng dân cư thực sự là chủ thể tham gia, quản lý, cung ứng dịch vụ và thụ hưởng lợi ích, gắn với bảo tồn văn hóa, tri thức bản địa, bảo vệ môi trường và phát triển sinh kế bền vững, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh.