Đối thoại thẳng thắn, củng cố niềm tin đầu tư Việt Nam - EU

Điểm giao thoa trong cách tiếp cận thị trường

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi chất lượng tăng trưởng cao hơn, năng lực cạnh tranh mạnh hơn và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Trong tiến trình đó, quan hệ với EU có ý nghĩa đặc biệt quan trọng: Hiệp định EVFTA tiếp tục là nền tảng thúc đẩy thương mại, đầu tư và kết nối doanh nghiệp hai bên, trong khi EU được kỳ vọng sẽ đóng góp ngày càng nhiều về công nghệ, vốn, quản trị và các mô hình phát triển bền vững.

Số liệu của Bộ Tài chính cho thấy, đến nay EU đã đầu tư tại 30/34 tỉnh, thành phố của Việt Nam, với 2.836 dự án còn hiệu lực và tổng vốn đăng ký hơn 33,3 tỷ USD - chiếm khoảng 6% tổng vốn FDI toàn quốc. Quy mô bình quân mỗi dự án đạt khoảng 11,8 triệu USD. Vốn đầu tư tập trung nhiều nhất vào công nghiệp chế biến, chế tạo với 692 dự án, vốn đăng ký hơn 16,2 tỷ USD (chiếm 49% tổng vốn); tiếp theo là lĩnh vực sản xuất, phân phối điện với 31 dự án, vốn đăng ký hơn 5,1 tỷ USD (chiếm 15% tổng vốn).

Ở chiều ngược lại, Việt Nam đã cấp mới 124 dự án đầu tư sang các nước EU, cùng 21 lượt điều chỉnh vốn, với tổng vốn đăng ký khoảng 653,8 triệu USD. Những con số này, theo Thứ trưởng, đã khẳng định nền tảng hợp tác vững chắc và ngày càng phát triển tích cực giữa hai bên.

Thứ trưởng Cao Anh Tuấn nhấn mạnh, cách tiếp cận xuyên suốt của Việt Nam là cải cách phải đi cùng minh bạch, bởi minh bạch chính là nền tảng để giữ vững niềm tin của nhà đầu tư - đây cũng là điểm giao thoa quan trọng giữa tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW và kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp EU đối với môi trường đầu tư tại Việt Nam. Hợp tác Việt Nam - EU cần một cam kết hai chiều: Chính phủ Việt Nam tiếp tục cải cách, hoàn thiện thể chế và tạo thuận lợi cho đầu tư; trong khi các đối tác và cộng đồng doanh nghiệp EU cùng đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm và đóng góp nguồn lực trong quá trình triển khai. Khi Nghị quyết số 10-NQ/TW được cụ thể hóa bằng hành động của Chính phủ, các cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức doanh nghiệp và từng nhà đầu tư, hợp tác Việt Nam - EU sẽ không chỉ tăng về quy mô mà còn được nâng lên một tầm cao mới về chất lượng, công nghệ, tính bền vững và giá trị đóng góp cho nền kinh tế.

Phát biểu tại tọa đàm, Đại sứ - Trưởng Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, ông Julien Guerrier, khẳng định trong 35 năm qua, EU và Việt Nam đã xây dựng một quan hệ đối tác vững mạnh và đa diện, phát triển từ hợp tác phát triển ban đầu sang hợp tác toàn diện trên nhiều lĩnh vực như hiện nay. Song tiềm năng của quan hệ đầu tư hai bên còn lớn hơn nhiều so với hiện tại. Việt Nam đã đặt ra những mục tiêu tham vọng nhằm nâng cao năng suất, tăng cường năng lực công nghệ, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và chuyển đổi theo hướng xây dựng nền kinh tế công nghiệp xanh hơn, hiện đại hơn và dựa trên nền tảng số - điều đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam đang định hướng lại chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Trên cơ sở đó, ông Guerrier nhấn mạnh, Việt Nam ngày càng là đối tác kinh tế quan trọng và năng động của châu Âu, trong khi EU tiếp tục là nguồn cung cấp đầu tư, công nghệ, chuyên môn và tài chính bền vững quan trọng đối với Việt Nam. Nếu hai bên kết hợp được các thế mạnh bổ trợ lẫn nhau này với một môi trường đầu tư minh bạch, có tính dự báo cao, thực thi chính sách hiệu quả và đối thoại cởi mở, mang tính xây dựng với cộng đồng doanh nghiệp, quan hệ đối tác đầu tư hoàn toàn có thể được đưa lên một tầm cao mới.

Chuyển hướng từ số lượng sang chất lượng đầu tư

Để có những bước đi thiết thực nhằm gia tăng quy mô, nâng cao chất lượng và thúc đẩy hợp tác đầu tư cùng có lợi giữa Việt Nam và các đối tác nói chung, EU nói riêng, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) cho biết, Nghị quyết số 10-NQ/TW đặt ra yêu cầu chuyển mạnh trọng tâm thu hút đầu tư nước ngoài từ quy mô, số lượng sang chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng; ưu tiên các dự án có công nghệ tiên tiến, quản trị hiện đại, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Cùng với đó, Nghị quyết yêu cầu tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, qua đó nâng cao năng lực hấp thụ và sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam.

Bên cạnh đó, chính sách ưu đãi đầu tư cũng đang được đổi mới theo hướng gắn với kết quả và hiệu quả thực tế: ưu đãi sẽ gắn với những đóng góp cụ thể của từng dự án về công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, liên kết hiệu quả với doanh nghiệp Việt Nam, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và giá trị gia tăng tạo ra tại Việt Nam. Đây là cơ sở để chính sách ưu đãi thực sự trở thành công cụ khuyến khích các dự án chất lượng, thay vì chỉ tập trung vào yếu tố đầu vào như trước đây, ông Nguyễn Anh Tuấn cho biết thêm.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Torben Minko, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) khẳng định, đây là bước chuyển mình đáng chú ý, tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam trở thành động lực tăng trưởng mới của Đông Nam Á. EuroCham đánh giá cao sự chủ động và khả năng đáp ứng nhanh của Bộ Tài chính trên hai trụ cột: hoàn thiện thể chế, chính sách và năng lực chuyển đổi số, đặc biệt trong lĩnh vực thuế, hải quan; cùng với việc duy trì các kênh đối thoại quan trọng với cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam.

Theo ông Minko, việc cụ thể hóa Nghị quyết số 10-NQ/TW, văn kiện mang tính định hướng quan trọng trong chiến lược thu hút FDI của Việt Nam thành những hành động thiết thực sẽ tạo điều kiện thu hút thêm đầu tư từ các doanh nghiệp châu Âu trong lĩnh vực sản xuất công nghệ cao, tiên tiến. EuroCham cam kết tiếp tục đóng vai trò cầu nối lâu dài, mang tính xây dựng giữa nhà đầu tư châu Âu và Việt Nam, góp phần đưa các mục tiêu phát triển tham vọng trong Nghị quyếtsố 10-NQ/TW trở thành thịnh vượng chung, bền vững cho doanh nghiệp cả hai bên.

Để Nghị quyết số 10-NQ/TW thực sự đi vào cuộc sống, qua đó thúc đẩy, nâng tầm hợp tác đầu tư toàn diện giữa Việt Nam - EU trong giai đoạn phát triển mới, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn gợi mở một số định hướng lớn, quan trọng.

Cụ thể, đối với Phái đoàn EU, Đại sứ quán các nước thành viên và EuroCham, Bộ Tài chính mong muốn các cơ quan ngoại giao, hiệp hội tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa Chính phủ Việt Nam với các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp EU; tăng cường thông tin, quảng bá về môi trường đầu tư của Việt Nam. Đồng thời, chủ động phản ánh những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp để cùng các cơ quan Việt Nam xử lý kịp thời.

“Chúng tôi cũng mong muốn các cơ quan khuyến khích, thúc đẩy các tập đoàn, doanh nghiệp, các quỹ đầu tư, định chế tài chính lớn, uy tín của EU tăng cường hợp tác, mở rộng đầu tư, nhất là trong các lĩnh vực EU có thế mạnh như Trung tâm tài chính, công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh, kinh tế số, phát triển hạ tầng, giao thông, phát triển bền vững, chống biến đổi khí hậu, nông nghiệp chất lượng cao, y tế, giáo dục...” - Thứ trưởng Cao Anh Tuấn nhấn mạnh.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp EU, Thứ trưởng kỳ vọng doanh nghiệp sẽ tiếp tục đầu tư dài hạn, đầu tư vào công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển xanh và đào tạo nguồn nhân lực; tăng cường liên kết hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, chuyển giao công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đổi mới phương thức quản trị, qua đó giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu và hiệu quả hơn trong chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu.

Về hội nhập tài chính quốc tế và hợp tác thuế, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn cho biết, việc áp dụng các chuẩn mực thuế toàn cầu mới đang đặt ra bài toán lớn đối với các nước đang phát triển trong việc vừa tuân thủ thông lệ quốc tế, vừa duy trì sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Vì vậy, Thứ trưởng đề nghị doanh nghiệp EU tiếp tục đồng hành với Chính phủ Việt Nam trong việc nâng cao tính minh bạch, tuân thủ các quy định về thuế và chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong quản trị thuế, nhất là khi Việt Nam đang triển khai các chuẩn mực thuế toàn cầu mới.

Đồng thời, Thứ trưởng mong muốn các cơ quan ngoại giao, hiệp hội doanh nghiệp và các doanh nghiệp EU có tiếng nói ủng hộ mạnh mẽ và đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam trong quá trình làm việc với Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD); đồng thời chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật để Việt Nam xây dựng, hoàn thiện và triển khai hiệu quả các chính sách phù hợp với thuế tối thiểu toàn cầu, tăng cường minh bạch và trao đổi thông tin thuế.

Đại diện Bộ Tài chính cũng khẳng định: “Bộ Tài chính cam kết tiếp tục cải cách, hoàn thiện thể chế, khung khổ pháp lý về đầu tư, tài chính, thuế và hải quan... cầu thị lắng nghe và đối thoại thực chất với doanh nghiệp; xử lý kịp thời các vướng mắc thuộc thẩm quyền. Đồng thời, phối hợp với các bộ, ngành và đối tác quốc tế để giải quyết những vấn đề còn khó khăn tồn tại”.

Thứ trưởng Cao Anh Tuấn nhấn mạnh mong muốn những nỗ lực từ phía Chính phủ Việt Nam sẽ được cộng đồng doanh nghiệp EU nhìn nhận, tin tưởng, đồng hành và chuyển hóa thành những quyết định đầu tư cụ thể, lâu dài và có chất lượng. Qua đó, giúp hợp tác Việt Nam - EU sẽ không chỉ tăng về quy mô, mà còn nâng lên một tầm cao mới về chất lượng, công nghệ, tính bền vững và giá trị đóng góp cho sự thịnh vượng của các quốc gia, khu vực và sự phát triển của người dân, doanh nghiệp.