Dòng vốn trái phiếu chuyển dịch, áp lực dồn về cuối năm

Theo nhận định, áp lực thanh toán dự kiến hạ nhiệt trong quý III trước khi tăng trở lại vào quý IV, tập trung rõ hơn ở tháng 12. Ảnh: TG

Phát hành phục hồi, cơ cấu thị trường thay đổi

Theo Báo cáo thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) của FiinGroup, quy mô TPDN lưu hành cuối quý II đạt 1,38 triệu tỷ đồng, giảm 0,5% so với cuối quý I và cuối năm 2025. Đây là quý thứ hai liên tiếp quy mô thị trường thu hẹp. Nguyên nhân được báo cáo xác định là phát hành mới không đủ bù đắp lượng trái phiếu rút khỏi lưu hành do đáo hạn và mua lại trước hạn.

Trong sáu tháng đầu năm 2026, tổng giá trị phát hành đạt 226,5 nghìn tỷ đồng, thấp hơn 2,7% so với tổng giá trị mua lại trước hạn và đáo hạn, khoảng 232,7 nghìn tỷ đồng. Diễn biến này trái ngược với nửa đầu năm 2025, khi quy mô lưu hành tăng 7,6% và giá trị phát hành mới cao hơn 54,7% so với giá trị mua lại trước hạn cùng đáo hạn.

“Phát hành mới không đủ bù đắp lượng TPDN rút khỏi lưu hành”- FiinGroup cho hay.

Sáu tháng đầu năm, giá trị TPDN lưu hành tương đương 10,1% GDP và 6,9% tổng dư nợ tín dụng. Các tỷ lệ này thấp hơn đáng kể so với giai đoạn trước năm 2022, khi quy mô trái phiếu doanh nghiệp từng tương đương khoảng 18% GDP và 14-15% tổng dư nợ tín dụng. FiinGroup cho rằng số liệu trên cho thấy vai trò của kênh trái phiếu doanh nghiệp trong nền kinh tế còn hạn chế.

Phát hành riêng lẻ tiếp tục giữ vị trí áp đảo. Cuối quý II/2026, giá trị trái phiếu phát hành riêng lẻ đang lưu hành đạt khoảng 1,22 triệu tỷ đồng, giảm 0,8% so với quý trước và giảm 1,4% so với cuối năm 2025, tương đương 88,9% tổng giá trị lưu hành. Tỷ trọng này giảm từ mức 89,7% cuối năm 2025 do ngân hàng đẩy mạnh mua lại trước hạn.

Hoạt động phát hành cải thiện rõ trong quý II. Tổng giá trị phát hành trên toàn thị trường đạt 184,9 nghìn tỷ đồng, tăng 344% so với quý I, song vẫn thấp hơn 24,1% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế sáu tháng, tổng giá trị phát hành giảm 16% so với cùng kỳ, chủ yếu do phát hành của nhóm ngân hàng giảm một nửa, còn 99,9 nghìn tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, phát hành của nhóm phi ngân hàng tăng 83% so với cùng kỳ, đạt 126,6 nghìn tỷ đồng. Bất động sản huy động 98,2 nghìn tỷ đồng, tăng 155%, trở thành động lực chính của nhóm này. Riêng quý II, bất động sản phát hành 74,1 nghìn tỷ đồng, tăng 208,1% so với quý trước và 92,5% so với cùng kỳ, tương đương 40,1% toàn thị trường.

Sự chuyển dịch còn thể hiện qua cơ cấu trái phiếu lưu hành. Ngân hàng vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất với 641 nghìn tỷ đồng, tương đương 46,6% thị trường, nhưng giảm 5,6% so với cuối năm 2025. Bất động sản đạt 429,5 nghìn tỷ đồng, tăng 8,8% so với cuối năm 2025, nâng tỷ trọng lên 31,2%. Hai nhóm này chiếm gần 78% quy mô thị trường.

Mua lại tăng, nghĩa vụ cuối năm lớn hơn

FiinGroup cho biết, tổng giá trị trái phiếu được mua lại trước hạn trong quý II đạt 138,9 nghìn tỷ đồng, tăng 735,8% so với quý I và 39% so với cùng kỳ. Lũy kế sáu tháng, giá trị mua lại đạt 155,5 nghìn tỷ đồng, tăng 19,7%. Ngân hàng chiếm 93,6% quy mô mua lại trong quý II và 88,1% trong nửa đầu năm.

Theo đó, khoảng 91% giá trị trái phiếu được ngân hàng mua lại có kỳ hạn phát hành dưới ba năm và thời gian lưu hành thực tế chưa đến hai năm. FiinGroup nhận định diễn biến này cho thấy nhu cầu tái cơ cấu nguồn vốn, tối ưu vốn cấp hai và cải thiện hệ số an toàn vốn tiếp tục được duy trì. Báo cáo cũng cho biết Nghị định 200/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 5/6/2026 góp phần thúc đẩy ngân hàng rà soát danh mục trái phiếu đang lưu hành.

Với bất động sản, lãi suất phát hành bình quân đạt 12%/năm, giảm 55 điểm cơ bản so với tháng 5 nhưng cao hơn 179 điểm cơ bản so với mức trung bình năm 2025. Trái phiếu kỳ hạn một đến ba năm chiếm 84,2% lượng phát hành bất động sản trong tháng.

Về nghĩa vụ thanh toán, dữ liệu cập nhật đến ngày 12/7/2026 trên hệ thống FiinPro-X cho thấy các tổ chức phát hành đã thanh toán 119,3 nghìn tỷ đồng tiền gốc và lãi từ đầu năm, tương đương 38,6% dòng tiền dự kiến phải trả cả năm. Dòng tiền phải trả trong nửa cuối năm dự kiến khoảng 192,5 nghìn tỷ đồng, tăng 14,4% so với cùng kỳ.

Nghĩa vụ này tập trung ở ngân hàng với 87,6 nghìn tỷ đồng và bất động sản với 82,9 nghìn tỷ đồng. Riêng quý III, dòng tiền phải trả dự kiến khoảng 75,1 nghìn tỷ đồng, giảm 8,1% so với quý II và 18,9% so với cùng kỳ. Tháng 7 dự kiến phải trả 19,4 nghìn tỷ đồng, giảm 44,3% so với tháng 6.

Đối với nhóm phi ngân hàng, nghĩa vụ thanh toán nợ gốc trong quý III ước khoảng 38,1 nghìn tỷ đồng, giảm 26% so với quý II và 20,8% so với cùng kỳ. Bất động sản có khoảng 20,2 nghìn tỷ đồng đáo hạn, giảm 46,3% so với quý trước. Tuy nhiên, trong sáu tháng cuối năm, nhóm phi ngân hàng dự kiến có khoảng 98 nghìn tỷ đồng trái phiếu đến hạn, tăng 28,6% so với nửa đầu năm.

Trong số này, bất động sản chiếm 62,5%, tương đương 61,2 nghìn tỷ đồng, với áp lực thanh toán tập trung vào tháng 12, gần 23,7 nghìn tỷ đồng. Ngoài nợ gốc, nhóm phi ngân hàng dự kiến phải thanh toán hơn 37,1 nghìn tỷ đồng tiền lãi trong nửa cuối năm, tăng 22,7% so với nửa đầu năm. Bất động sản chiếm 21,7 nghìn tỷ đồng, tương đương 58,4% tổng nghĩa vụ lãi.

FiinGroup ghi nhận thị trường thứ cấp thanh khoản tăng mạnh trong tháng 6. Tổng giá trị giao dịch đạt 187,3 nghìn tỷ đồng, tương đương bình quân 8,5 nghìn tỷ đồng mỗi ngày, tăng 33,6% so với tháng trước và 30,4% so với cùng kỳ. Đây là mức giao dịch bình quân ngày cao nhất từ trước đến nay. Giao dịch tập trung ở nhóm trái phiếu còn kỳ hạn từ một đến ba năm, trong khi nhóm ba đến năm năm là động lực tăng chính.