Dự thảo biểu giá điện mới: Băn khoăn mốc hợp lý?

07:00 | 04/03/2020

Phương án biểu giá điện 5 bậc mà Bộ Công thương kiến nghị lựa chọn áp dụng cơ bản được các chuyên gia ủng hộ, tuy nhiên sâu xa vấn đề là “mốc hợp lý” để tính bậc thì vẫn cần làm rõ trong bối cảnh mức tiêu thụ điện của một hộ gia đình bình thường đã tăng lên.

du thao bieu gia dien moi ban khoan moc hop ly Bộ Công Thương đề xuất 4 phương án cải tiến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt

Cải tiến biểu giá để cơ cấu phù hợp thực tế

Còn nhớ giờ này năm ngoái, một trong những vấn đề khiến dư luận bức xúc nhất sau quyết định tăng giá điện bán lẻ bình quân 8,36% (từ ngày 20/3/2019) là sự bất hợp lý của biểu giá điện bán lẻ tiêu dùng 6 bậc thang đang được áp dụng. Đã có không biết bao nhiêu ý kiến từ chuyên gia, người dân và lý giải của các nhà quản lý về điều này.

Để giải quyết vấn đề này, Bộ Công thương mới đây đã có văn bản gửi xin ý kiến về dự thảo quy định cơ cấu biểu giá bán lẻ điện mới với 4 phương án cải tiến được đưa ra (gồm 1 bậc; 3 bậc; 4 bậc và 5 bậc, riêng phương án 5 bậc có 2 kịch bản). Trong đó, Bộ kiến nghị Chính phủ lựa chọn kịch bản 1 của phương án 5 bậc. Cụ thể theo kịch bản 1 của phương án này, giá điện sinh hoạt sẽ bao gồm 5 bậc, trong đó giá điện bậc 1 (cho 0-100 kWh) giữ như mức giá bậc 1 theo biểu giá hiện hành; bậc 2 từ 101 - 200 kWh; bậc 3 từ 201 - 400 kWh; bậc 4 từ 401 - 700 kWh và bậc 5 từ 701 kWh trở lên. Bộ Công thương cho rằng, đây là phương án phù hợp nhất với thực tế sử dụng điện hiện nay.

du thao bieu gia dien moi ban khoan moc hop ly
Xây dựng được biểu giá điện phù hợp vẫn luôn là vấn đề khó trong những năm qua

Trả lời trên báo chí gần đây nhằm làm rõ hơn về vấn đề này, ông Nguyễn Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Điều tiết điện lực (Bộ Công thương) khẳng định, việc cải tiến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt lần này chỉ nhằm điều chỉnh lại cơ cấu cho phù hợp thực tế sử dụng điện sinh hoạt của các khách hàng dùng điện, không làm thay đổi mức giá bán lẻ điện sinh hoạt bình quân (tức là không làm tăng giá điện như một số nhận định của dư luận gần đây). Cụ thể với đề xuất sử dụng phương án 5 bậc (kịch bản 1), các khách hàng dùng điện dưới 700 kWh/tháng (chiếm 98,2% tổng số hộ dùng điện) sẽ có mức tiền điện không tăng hoặc giảm nhẹ khi áp dụng biểu giá điện mới. Chỉ những khách hàng dùng từ 701 kWh/tháng trở lên (chiếm 1,7% tổng số hộ dùng điện) mới phải trả tiền điện cao hơn.

Ngay sau khi dự thảo được đưa ra xin ý kiến, hầu hết các chuyên gia kinh tế đều đồng tình với đề xuất áp dụng phương án 5 bậc, kịch bản 1 của Bộ Công thương. Trao đổi với Thời báo Ngân hàng, PGS. TS Trần Hoàng Ngân - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh cho biết, sở dĩ ông ủng hộ phương án này vì không chỉ không làm thay đổi giá điện sinh hoạt mà còn có xu hướng giảm cho những hộ sử dụng điện ít hơn. “Năm ngoái tôi đã từng ý kiến về việc phân các bậc trong biểu giá điện là chưa hợp lý, đặc biệt là mức quá thấp của bậc đầu tiên (bậc 1 chỉ từ 0-50kWh/tháng) trong khi những thiết bị điện như máy giặt, tivi, bàn là… đều là những thứ đã rất bình thường và cần thiết trong nhu cầu đời sống của người dân hiện nay. Do đó, việc Bộ Công thương đề xuất áp dụng phương án điều chỉnh như vậy thì tôi thấy hợp lý”, PGS. TS Trần Hoàng Ngân nói. Còn với những hộ sử dụng trên 700 kWh/tháng thì tất nhiên sẽ chịu ảnh hưởng vì giá cao hơn, nhưng nó cũng khuyến khích tinh thần tiết kiệm điện, nhất là khi chúng ta sắp bước vào mùa nắng nóng tới đây”.

Điều được hầu hết các chuyên gia chỉ ra là, việc áp dụng phương án 5 bậc (kịch bản 1) này trong khi về tổng thể vẫn giúp giữ nguyên được mức giá bán lẻ điện sinh hoạt bình quân nhưng đồng thời giúp đảm bảo được mục tiêu của biểu giá điện bậc thang (dùng càng nhiều giá càng cao). Nói cách khác, các hộ thu nhập thấp, nhu cầu sử dụng ít tới vừa phải thì số tiền điện phải trả cũng ít đi và ngược lại. Mức độ chênh lệch của bậc cao nhất và thấp nhất (sau khi đã được gộp bậc) lên tới gấp đôi theo phương án này cũng có thể xem là “đủ mạnh” để người sử dụng thấy được phần thiệt nếu dùng điện quá nhiều, từ đó nâng cao ý thức tiết kiệm hơn.

Không tăng thu từ người dùng?

Theo quy luật về hàng hóa và dịch vụ thông thường của kinh tế thị trường, một nguyên tắc chung là càng tiêu dùng, sử dụng nhiều thì giá phải càng rẻ. Nhưng điện là một hàng hóa đặc biệt, và càng đặc biệt hơn ở những nước đang phát triển như Việt Nam vẫn phải dựa nhiều các nguồn năng lượng không tái tạo (nhất là điện than).  Năng lượng tái tạo thì giá thành vẫn không thể rẻ đi nhanh chóng trong ngắn hạn. Sử dụng càng nhiều càng phải trả giá cao hơn vì thế trở thành logic kinh tế nếu nhìn vào đặc trưng của ngành điện.

Tuy nhiên, theo chuyên gia năng lượng, TS. Ngô Đức Lâm (Liên minh năng lượng bền vững Việt Nam), để tránh được những phức tạp và bất cập của biểu giá điện 6 bậc trước đây thì 2 mục đích cần đạt được của đề xuất phương án 5 bậc này cần đạt được là: Đảm bảo được tính minh bạch giữa người tiêu dùng (NTD) và nhà sản xuất, cung cấp điện; Đảm bảo dùng điện tiết kiệm, tránh lãng phí trên cơ sở người dùng nhiều phải bù chéo cho người dùng ít.

Chuyên gia này cho rằng, để xây dựng được hệ thống bậc tính giá điện lũy tiến cần đảm bảo các nguyên tắc: Không làm thiệt hại đến doanh thu của ngành điện lực nhưng đồng thời cũng không được tăng thu thêm từ NTD khi tiến hành tính theo lũy tiến; Đảm bảo tổng doanh thu từ điện sinh hoạt khi theo bậc thang cân bằng với tổng doanh thu điện sinh hoạt khi tính theo giá điện bình quân. Bên cạnh đó, một nguyên tắc quan trọng nữa là không được lấy kinh phí Nhà nước hoặc của ngành điện để bù cho những hộ tiêu dùng ít, mà phải lấy từ những NTD nhiều để bù chéo cho những người dùng thấp”, TS. Ngô Đức Lâm nói và nhấn mạnh: “Ý này quan trọng ở chỗ, nếu ngành điện nói ngành điện phải bù là không phải. Nguyên tắc đúng là phải lấy từ những NTD nhiều để bù chéo cho những người dùng thấp chứ ngành điện không bị ảnh hưởng gì cả”.

Dựa trên mục đích và các nguyên tắc trên, TS. Ngô Đức Lâm cho rằng vấn đề quan trọng nhất trong cách làm là phải xác định được rõ mốc dùng điện hợp lý hiện nay là bao nhiêu. Từ mốc đó, sẽ xác định được những đối tượng khách hàng nào phải trả giá cao hơn và những đối tượng được bù.

 Theo phương án biểu giá 5 bậc trong dự thảo hiện nay, ở mức 201 kWh thì giá đã tăng lên hơn mức bình quân rồi – trong khi mức đó vẫn đang ở mức thấp vì hiện nay, tỷ lệ hộ dùng 300-500 kWh rất phổ biến và thuộc dạng bình thường (có điều hòa, tủ lạnh, tivi… nhưng không giàu, cũng không nghèo). Với nhóm khách hàng này, giá điện chỉ nên bán bằng giá điện bình quân, chỉ những hộ dùng cao hơn mức đó mới cần phải trả tiền cao hơn giá bình quân. Do đó, “xác định được định mức bao nhiêu là tương đương giá điện bình quân là rất quan trọng để xây dựng các bậc lũy tiến hợp lý. Và nếu giải quyết được những vấn đề đó thì xã hội và dư luận sẽ rất đồng thuận”, chuyên gia này đề xuất.

Ông Phạm Ngọc Hưng - Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội DN TP.HCM cho rằng, việc đề xuất điều chỉnh giá điện 5 bậc thang của Bộ Công thương nằm trong lộ trình của Chính phủ về cơ cấu lại hoạt động sản xuất của ngành điện nói chung từ khai thác, truyền tải cho đến hoạt động sản xuất kinh doanh sao cho phù hợp với điều kiện và tình hình chung. Giá điện trước mắt khi tăng sẽ không ảnh hưởng nhiều đến chi phí của phần lớn hộ dân, thậm chí còn tiết kiệm được một phần.

Còn đối với hộ sản xuất kinh doanh, DN sử dụng, tiêu tốn nhiều điện năng sắp tới có thể sẽ có sự thay đổi, nhưng trên tinh thần khuyến khích những khách hàng sử dụng nguồn điện năng một cách tiết kiệm thông qua việc đổi mới, đầu tư công nghệ, sử dụng các loại năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, nhất là đối với một số ngành nghề tiêu tốn nhiều điện năng như sắt thép, xi măng.... Việc điều chỉnh giá điện sẽ tạo “sức ép” cho những DN sản xuất trong lĩnh vực này buộc phải thay đổi công nghệ nếu muốn tồn tại bền vững. Như vậy,  nói cách khác việc điều chỉnh viểu giá bậc thang không làm tăng giá điện cho sản xuất mà chỉ đặt ra yêu cầu cao hơn đối với DN phải tiết kiệm, thay đổi công nghệ sao cho phù hợp với xu hướng và tình hình chung.

“Mặc dù vậy, trong bối cảnh hiện tại, nền sản xuất kinh doanh trong nước của nhiều DN, hộ gia đình đang gặp phải khó khăn, đình trệ thì việc nghiên cứu, đề xuất mức điều chỉnh ra sao cho hợp lý và vào thời điểm nào thì mới đem ra áp dụng lại cần phải tính toán kỹ lưỡng, tránh những phản ứng và tác động tiêu cực không đáng có trong đời sống xã hội, ảnh hưởng đến các hoạt động kinh tế”, ông Hưng phân tích.

Tuyết Thanh

Đỗ Lê

Nguồn:

Tin nổi bật

Thông tin chứng khoán

Cập nhật ảnh...
Nguồn : stockbiz.vn
Ngân hàng
KKH
1 tuần
2 tuần
3 tuần
1 tháng
2 tháng
3 tháng
6 tháng
9 tháng
12 tháng
24 tháng
Vietcombank
0,10
0,50
0,50
-
4,30
4,30
4,80
5,30
5,30
6,80
6,80
BIDV
0,10
-
-
-
4,30
4,30
4,80
5,50
5,60
7,00
7,00
VietinBank
0,10
0,30
0,30
0,30
4,30
4,30
4,80
5,30
5,30
6,80
6,80
Eximbank
0,30
0,80
0,80
0,80
4,60
4,80
5,00
5,60
5,80
7,70
8,40
ACB
0,30
0,80
0,80
0,80
5,00
5,00
5,00
6,30
6,40
6,80
7,60
Sacombank
0,30
-
-
-
4,90
4,95
5,00
6,30
6,40
6,90
7,30
Techcombank
0,30
-
-
-
4,00
4,00
4,00
5,90
5,50
6,00
6,10
LienVietPostBank
0,10
0,80
0,80
0,80
4,90
4,90
5,00
6,10
6,20
6,90
7,30
DongA Bank
0,29
0,29
0,29
0,29
5,00
5,00
5,00
7,00
7,20
7,40
7,60
Agribank
0,20
-
-
-
4,30
4,30
4,80
5,30
5,40
6,80
6,80
Ngân Hàng USD EUR GBP JPY
Mua vào Bán ra Mua vào Bán ra Mua vào Bán ra Mua vào Bán ra
Vietcombank 23.160 23.370 24.785 26.201 28.371 29.555 212,92 224,08
BIDV 23.170 23.350 25.188 26.023 28.700 29.297 212,57 221,15
VietinBank 23.157 23.347 25.054 26.020 28.678 29.318 213,68 221,38
Agribank 23.215 23.365 25.100 25.651 28.668 29.273 215,15 220,06
Eximbank 23.170 23.350 25.169 25,625 28.772 29.292 216,19 220,10
ACB 23.170 23.340 25.191 25.590 28.911 29.296 216,33 219,77
Sacombank 23.173 23..383 25.214 25.771 28.888 29.397 215,79 222,15
Techcombank 23.170 23.370 24.937 25.922 28.492 29.451 214,75 221,88
LienVietPostBank 23.190 23.360 24,968 25.948 28.651 29.622 214,67 225,88
DongA Bank 23.210 23.340 25.160 25.570 28.750 29.230 212,70 219,40
(Cập nhật trong ngày)

Giá vàng Xem chi tiết

Khu vực
Mua vào
Bán ra
HÀ NỘI
Vàng SJC 1L
48.380
48.770
TP.HỒ CHÍ MINH
Vàng SJC 1L
48.380
48.750
Vàng SJC 5c
48.380
48.770
Vàng nhẫn 9999
47.730
48.350
Vàng nữ trang 9999
47.250
48.050