Đưa trái cây Bắc Ninh thoát cảnh tiêu thụ theo mùa vụ

Trái cây Bắc Ninh tìm đầu ra bền vững, mở rộng thị trường bằng đa kênh

Nguồn cung lớn, cần kết nối thị trường từ sớm

Ngày 21/10/2026, UBND thành phố Bắc Ninh tổ chức Hội nghị kết nối tiêu thụ trái cây chủ lực trên địa bàn, với mục tiêu mở rộng thị trường, nâng giá trị nông sản và tăng tính ổn định cho đầu ra của người trồng.

Ông Nguyễn Thế Thi, Phó giám đốc Sở Công thương, cho biết Bắc Ninh có khoảng 11.650 ha trồng cam, bưởi, táo, ổi, sản lượng ước 118.525 tấn, tăng 18,7% so với năm 2025. Bưởi có khoảng 5.200 ha, sản lượng 47.000 tấn; cam 2.500 ha, 27.600 tấn; táo 2.900 ha, 35.090 tấn; ổi 1.050 ha, 8.835 tấn. Nguồn cung lớn và thời gian thu hoạch kéo dài tạo dư địa phát triển thị trường, song đòi hỏi kế hoạch tiêu thụ chủ động, tránh phụ thuộc thời điểm thu hoạch rộ.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, trái cây được tiêu thụ qua chợ đầu mối, thương nhân, đại lý, cửa hàng nông sản, siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện ích, doanh nghiệp thu mua, chế biến, sàn thương mại điện tử và doanh nghiệp xuất khẩu.

Tuy nhiên, quả tươi vẫn chiếm phần lớn lượng tiêu thụ, trong khi sơ chế, bảo quản và chế biến còn hạn chế. Số doanh nghiệp chế biến trái cây chưa nhiều, gồm Công ty cổ phần xuất nhập khẩu thực phẩm Toàn Cầu, Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Vifoco, Công ty TNHH G.O.C và Công ty TNHH Hero Green.

Công nghệ chế biến, kho lạnh và dây chuyền chế biến sâu chưa được đầu tư tương xứng, hạn chế khả năng kéo dài thời gian bảo quản, ổn định đầu ra và gia tăng giá trị. Mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói cần tiếp tục phát triển, đồng thời rà soát theo từng sản phẩm, vùng nguyên liệu và thị trường mục tiêu.

Khả năng xuất khẩu chưa đồng đều. Cam, táo và ổi chưa có thị trường xuất khẩu ổn định; việc rà soát mã số vùng trồng chủ yếu phục vụ tiêu thụ trong nước, đồng thời từng bước đáp ứng điều kiện quốc tế. Bước đầu, bưởi Đào đường được xuất khẩu sang Nga thông qua HTX chế biến nông nghiệp Phượng Sơn; ổi giống Thái Sần tại TDP Mỹ An, phường Phượng Sơn được Công ty cổ phần R.Y.B thu mua trực tiếp để xuất khẩu sang Anh.

Một số cơ sở còn hạn chế về bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và thông tin sản phẩm, khó đáp ứng yêu cầu của hệ thống phân phối hiện đại. Ứng dụng thương mại điện tử và truyền thông trực tuyến chưa đồng đều; nhiều chủ thể thiếu nội dung, hình ảnh bán hàng. Nếu chỉ tìm đầu ra khi thu hoạch rộ, người sản xuất sẽ bị động về giá, sản lượng, lịch giao hàng và đối tác.

Đại diện HTX Lục Ngạn Xanh, thuộc xã Lục Ngạn cho biết, địa phương có các trái cây chủ lực như vải thiều Lục Ngạn, táo, cam và ổi. HTX kiến nghị hỗ trợ duy trì sản xuất an toàn theo VietGAP, tập huấn kỹ thuật, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định và tăng cường phân bón, chế phẩm vi sinh, thuốc bảo vệ thực vật sinh học để nâng chất lượng.

HTX đề nghị duy trì xúc tiến thương mại, tham gia hội chợ, triển lãm, kết nối hợp đồng với các kênh phân phối và hỗ trợ bao bì, nhãn mác. Siêu thị, cửa hàng, đơn vị vận chuyển cần tăng kết nối, hỗ trợ thủ tục, chi phí mở mã sản phẩm và xúc tiến tại điểm bán. HTX cũng mong được đào tạo kỹ năng quảng bá, bán hàng trên sàn thương mại điện tử để đưa trái cây Bắc Ninh đến nhiều thị trường.

Xúc tiến đa kênh, xây dựng thương hiệu dài hạn

Ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp cho rằng, cần chuyển từ xúc tiến tiêu thụ theo mùa vụ sang phát triển thị trường có kế hoạch, trọng tâm và liên tục. Xúc tiến truyền thống cần kết hợp xúc tiến số, trong đó thương mại điện tử là cấu phần quan trọng. Hội chợ, triển lãm vẫn có vai trò trong hệ sinh thái đa kênh; cần kết hợp các công cụ để tăng hiệu quả, kết nối người sản xuất với nhà phân phối và người tiêu dùng.

Bà Phạm Thị Thùy Linh, Giám đốc Đối ngoại và Đầu tư của Central Retail Việt Nam (CRV) cho biết, doanh nghiệp đã đồng hành cùng Bắc Ninh quảng bá, phân phối vải thiều qua hệ thống bán lẻ hiện đại, giúp sản phẩm tiếp cận người tiêu dùng trong nước và mở cơ hội quảng bá quốc tế. CRV mong muốn mở rộng hợp tác sang trái cây chủ lực, nông sản đặc trưng khác, chuyển từ tiêu thụ theo mùa vụ sang xây dựng kênh thị trường ổn định.

Với mạng lưới phân phối, logistics và tiếp thị, CRV sẵn sàng kết nối cơ quan chức năng, hợp tác xã và doanh nghiệp để lựa chọn sản phẩm tiềm năng, nâng chất lượng, năng lực cung ứng và tính ổn định nguồn hàng. Doanh nghiệp cũng mong đưa nông sản Bắc Ninh ra quốc tế trên cơ sở đáp ứng yêu cầu chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn từng thị trường.

Ở góc độ truyền thông, bà Tô Quỳnh Mai, Chủ tịch sáng lập Công ty cổ phần Công nghệ Đào tạo và Truyền thông Đa kênh TQM cho rằng, livestream tại vườn cam, vườn bưởi giúp người tiêu dùng quan sát sản phẩm, tìm hiểu quy trình chăm sóc, thu hái, đóng gói và đặt câu hỏi trực tiếp. Video ngắn có thể đưa hình ảnh vùng trồng Bắc Ninh đến nhiều tỉnh, thành phố và khách hàng quốc tế.

Theo bà Mai, truyền thông số rút ngắn khoảng cách giữa người sản xuất và người tiêu dùng, chuyển câu chuyện vùng trồng thành niềm tin, nhu cầu và đơn hàng. Cần xây dựng chiến lược truyền thông lấy sản phẩm và giá trị bản địa làm trung tâm, gắn từng loại trái cây với vùng trồng, nông dân, quy trình và chất lượng. Video, hình ảnh, phóng sự trải nghiệm và livestream nên triển khai theo mùa vụ, với sự phối hợp của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã, KOL/KOC và nhà sáng tạo nội dung.

Bà Mai đề xuất phát huy vai trò KOL/KOC trong quảng bá, livestream và thúc đẩy tiêu thụ; tổ chức trải nghiệm tại vùng trồng, quảng bá trên TikTok, Facebook, YouTube và nền tảng thương mại điện tử phù hợp. Địa phương nên phát triển nhà sáng tạo nội dung tại chỗ, chọn đúng đối tượng, nền tảng và đánh giá hiệu quả qua khả năng tiếp cận khách hàng, số đơn hàng, doanh thu, mức độ hài lòng. Livestream đa kênh phải gắn với chuỗi cung ứng và bảo đảm chất lượng.

Với táo, cam, quýt, bưởi có sản lượng lớn, địa phương cần kết nối tiêu thụ sớm, lập kế hoạch thu mua phù hợp mùa vụ, năng lực sơ chế và bảo quản. Cần tham gia hội chợ, hội nghị kết nối cung cầu, tuần lễ trái cây; xây dựng hình ảnh trái cây Lục Ngạn chất lượng, rõ nguồn gốc, mẫu mã phù hợp. Hợp tác xã, hộ sản xuất cần đầu tư bao bì, nhãn mác, đóng gói chuyên nghiệp, sản xuất theo tiêu chuẩn, gắn mã số vùng trồng với truy xuất nguồn gốc.

Theo ông Phạm Văn Thịnh- Phó chủ tịch UBND thành phố Bắc Ninh, Bắc Ninh cần tận dụng lợi thế trung tâm công nghiệp, thị trường rộng mở, đổi mới quảng bá trên nền tảng số và thông qua KOL, KOC để đưa thương hiệu trái cây vươn xa.

"Muốn ổn định đầu ra, cần liên kết sản xuất, phân phối, truyền thông; chuẩn hóa chất lượng, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường", ông Thịnh nhấn mạnh.