Gỡ nút thắt logistics, tăng tốc thương mại cửa khẩu Việt Nam - Trung Quốc

Bà Nguyễn Thị Thu Thủy - Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ xúc tiến thương mại và đầu tư phát biểu tại Tọa đàm

Từ giao thương hàng hóa đến liên kết chuỗi cung ứng

Chiều 15/4/2026, tại huyện Hà Khẩu, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), Tọa đàm doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc kết hợp giao thương đã diễn ra với sự tham dự của gần 100 đại biểu đến từ cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Sự kiện do Hội Xúc tiến thương mại Hà Khẩu tổ chức, dưới sự chủ trì của lãnh đạo UBND huyện Hà Khẩu, nằm trong khuôn khổ chương trình giao dịch thương mại tại Vân Nam do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) triển khai.

Sự hiện diện của các doanh nghiệp và địa phương như Hà Khẩu, Côn Minh (Vân Nam), Trùng Khánh, Tứ Xuyên, Quảng Tây cho thấy mức độ quan tâm ngày càng lớn đối với hợp tác thương mại song phương Việt Nam - Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng khu vực đang tái cấu trúc mạnh mẽ.

Phát biểu tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư nhận định, quan hệ thương mại giữa hai nước đang chuyển dịch rõ nét từ mô hình trao đổi hàng hóa truyền thống sang liên kết sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực, toàn cầu.

Theo bà Thủy, Trung Quốc hiện là nguồn cung nguyên liệu lớn nhất phục vụ sản xuất tại Việt Nam, trong khi Việt Nam ngày càng giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới sản xuất quốc tế. Điều này tạo ra sự bổ trợ lẫn nhau trong chuỗi giá trị, góp phần nâng cao hiệu quả hợp tác kinh tế song phương.

Đáng chú ý, hợp tác giữa hai nước không còn giới hạn ở thương mại hàng hóa, mà đang mở rộng sang nhiều lĩnh vực mới như công nghệ cao, kinh tế số, thương mại điện tử xuyên biên giới, logistics và phát triển hạ tầng. Đây được xem là bước chuyển sang giai đoạn hợp tác chất lượng cao, có chiều sâu và tính bền vững lớn hơn.

Một trong những yếu tố then chốt thúc đẩy xu hướng này là sự cải thiện đáng kể của hạ tầng kết nối thương mại, đặc biệt tại khu vực biên giới. Hệ thống cửa khẩu, đường cao tốc, đường sắt liên vận cùng với dịch vụ logistics và quy trình thông quan được nâng cấp đã góp phần giảm chi phí giao dịch và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất nhập khẩu.

Trong đó, cặp cửa khẩu Lào Cai - Hà Khẩu tiếp tục giữ vai trò then chốt, là “cầu nối” quan trọng trong dòng chảy thương mại giữa hai nước. Những năm gần đây, cơ sở hạ tầng tại khu vực này được đầu tư mạnh mẽ, từ hệ thống kho bãi, logistics đến kiểm dịch và hải quan điện tử, qua đó nâng cao đáng kể năng lực thông quan và rút ngắn thời gian xử lý hàng hóa.

Theo số liệu của Hải quan Lào Cai, năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua cặp cửa khẩu Lào Cai - Hà Khẩu đạt 2,16 tỷ USD với khoảng 86 nghìn tờ khai. Tính từ đầu năm 2026 đến ngày 09/4/2026, kim ngạch đạt 640,46 triệu USD, với 23.316 tờ khai, cho thấy hoạt động thương mại tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Gỡ “nút thắt” logistics, hướng tới cửa khẩu thông minh

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc nâng cao hiệu quả thông quan và năng lực logistics tại khu vực cửa khẩu vẫn là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh lưu lượng hàng hóa ngày càng gia tăng.

Trong thời gian qua, cơ quan chức năng hai bên đã phối hợp triển khai nhiều giải pháp nhằm tạo thuận lợi thương mại. Đáng chú ý là việc hiện đại hóa thủ tục hải quan, duy trì cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên giữa Hải quan Lào Cai và Hải quan Hà Khẩu, cũng như phối hợp xử lý nhanh các vướng mắc phát sinh tại cửa khẩu.

Một điểm sáng khác là việc linh hoạt điều chỉnh thời gian làm việc, đặc biệt trong mùa cao điểm nông sản, giúp giảm áp lực ùn tắc và đảm bảo tiến độ giao thương. Đồng thời, mô hình “luồng xanh” được triển khai nhằm ưu tiên thông quan nhanh cho hàng nông sản tươi sống, góp phần giảm chi phí và rủi ro cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, việc tổ chức vận chuyển hàng hóa nông sản hai chiều qua cặp cửa khẩu Kim Thành (Việt Nam) - Bắc Sơn (Trung Quốc) đã giúp tối ưu hóa dòng chảy hàng hóa, giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng.

Song song đó, hai bên cũng đẩy mạnh đầu tư hạ tầng và ứng dụng công nghệ số trong quản lý phương tiện, hàng hóa, hướng tới mô hình hải quan thông minh và thông quan tập trung. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu phát triển thương mại hiện đại.

Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia và doanh nghiệp, vẫn còn tồn tại một số “điểm nghẽn” cần được tháo gỡ, đặc biệt liên quan đến thủ tục hành chính, tiêu chuẩn kỹ thuật và năng lực logistics. Những yếu tố này nếu không được cải thiện sẽ ảnh hưởng đến tốc độ và hiệu quả lưu thông hàng hóa.

Để khắc phục, các cơ quan quản lý cần tăng cường phối hợp, thống nhất quy trình kiểm dịch và tiêu chuẩn hàng hóa; tiếp tục đầu tư hạ tầng logistics, đặc biệt là kho lạnh và bãi đỗ xe; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và cung cấp thông tin kịp thời cho doanh nghiệp.

Về phía doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường Trung Quốc, đồng thời chú trọng xây dựng thương hiệu và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Đây là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh.

Phát biểu tại tọa đàm, bà Lưu Tiểu Diễm, Phó Chủ tịch UBND huyện Hà Khẩu khẳng định, Hà Khẩu là đầu mối quan trọng trên tuyến biên giới Trung Quốc - Việt Nam, đóng vai trò “kênh vàng” cho giao lưu kinh tế và thương mại giữa hai nước.

Theo bà Diễm, tọa đàm lần này tập trung vào các nhu cầu cốt lõi của doanh nghiệp hai bên, từ xuất nhập khẩu, logistics, thông quan đến mở rộng thị trường và hợp tác đầu tư. Trên nền tảng do chính phủ hai nước thiết lập, sự kiện đã góp phần thúc đẩy kết nối giữa năng lực sản xuất, kênh phân phối và nguồn lực công nghệ.

Điều này không chỉ tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào Trung Quốc, mà còn giúp doanh nghiệp Trung Quốc tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam, qua đó hình thành sự bổ sung nguồn lực và cộng hưởng công nghiệp, nâng cao chất lượng hợp tác thương mại song phương.

Trong thời gian tới, bà Lưu Tiểu Diễm đề xuất hai bên tăng cường tổ chức luân phiên các hoạt động kết nối doanh nghiệp, qua đó mở rộng cơ hội hợp tác và tạo ra nhiều giá trị gia tăng hơn cho cộng đồng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh thương mại Việt Nam - Trung Quốc đang bước vào giai đoạn phát triển mới, việc nâng cao hiệu quả kết nối hạ tầng, cải thiện môi trường logistics và thúc đẩy hợp tác doanh nghiệp sẽ là chìa khóa để khai thác tối đa tiềm năng của “cửa ngõ” Hà Khẩu - Lào Cai, hướng tới một hệ sinh thái thương mại hiện đại, thông minh và bền vững.