Xuất khẩu online bứt tốc, mở rộng dư địa tăng trưởng

Hội thảo “Thương mại điện tử thúc đẩy xuất khẩu - Thực trạng và giải pháp”

Mở rộng cánh cửa xuất khẩu nhờ thương mại điện tử

Chiều 7/4, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (Vecom) tổ chức Hội thảo “Thương mại điện tử thúc đẩy xuất khẩu - Thực trạng và giải pháp”, thu hút sự tham gia của nhiều cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp. Phát biểu tại hội thảo, ông Trần Trọng Tuyến, Phó Chủ tịch Vecom, nhấn mạnh trong những năm gần đây, thương mại điện tử xuyên biên giới đã trở thành xu hướng tất yếu của thương mại toàn cầu. Đối với Việt Nam, đây không chỉ là một kênh bán hàng mới mà còn là cơ hội chuyển đổi quan trọng, đặc biệt đối với nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME).

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp Việt đã chủ động triển khai xuất khẩu trực tuyến và đạt được kết quả tích cực. Thông qua các nền tảng thương mại điện tử quốc tế uy tín như Amazon, sản phẩm Việt Nam ngày càng tiếp cận trực tiếp tới người tiêu dùng toàn cầu. Các nền tảng này cũng tích cực hỗ trợ doanh nghiệp Việt trong đào tạo, vận hành và mở rộng thị trường.

Theo số liệu công bố tại hội thảo, xuất khẩu qua thương mại điện tử đang tăng trưởng vượt trội so với phương thức truyền thống. Giai đoạn 2024-2029, xuất khẩu thương mại điện tử của ngành nội thất dự kiến tăng trưởng khoảng 20%/năm, trong khi ngành thời trang đạt khoảng 26%/năm, cao hơn từ 2 đến 5 lần so với xuất khẩu truyền thống.

Báo cáo năm 2026 của Access Partnership với chủ đề “Xuất khẩu thương mại điện tử: Động lực tăng trưởng mới cho ngành nội thất và thời trang tại Việt Nam” cho thấy 97% doanh nghiệp MSME được khảo sát đánh giá kênh này có ý nghĩa quan trọng trong thời gian tới, trong khi 96% doanh nghiệp cho rằng thương mại điện tử giúp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Các thị trường xuất khẩu chủ lực tiếp tục là Hoa Kỳ, Trung Quốc và Vương quốc Anh, cho thấy khả năng thâm nhập sâu vào các thị trường lớn của doanh nghiệp Việt thông qua nền tảng số.

Ông Sam Charlton, Giám đốc Access Partnership nhận định, xuất khẩu thương mại điện tử theo mô hình B2C đang tăng trưởng nhanh hơn tổng thể xuất khẩu của Việt Nam. Đây là kênh mang tính chuyển đổi, đặc biệt trong các lĩnh vực Việt Nam có lợi thế như nội thất và thời trang.

Ở góc độ quản lý, bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho biết, xuất khẩu thương mại điện tử là một trong những trụ cột của Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030. Với tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ và môi trường kinh doanh ngày càng cải thiện, giai đoạn này được kỳ vọng sẽ là thời kỳ tăng tốc, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Gỡ “nút thắt” để tăng tốc bền vững

Dù tiềm năng lớn, thương mại điện tử xuyên biên giới vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, doanh nghiệp Việt vẫn phụ thuộc vào một số thị trường lớn như Mỹ, EU, Trung Quốc, dẫn tới rủi ro mất cân đối thị trường.

Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) phát biểu tại hội thảo

Bên cạnh đó, cơ cấu kênh phân phối chưa bền vững khi phụ thuộc nhiều vào các sàn thương mại điện tử quốc tế. Giá trị gia tăng của sản phẩm còn thấp, thiếu thương hiệu mạnh, trong khi hoạt động xuất khẩu vẫn chủ yếu theo hình thức gia công (OEM).

Một “điểm nghẽn” khác là logistics, với chi phí vận chuyển cao và thời gian giao hàng kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Ở góc độ chính sách, bà Lê Hoàng Oanh cho biết, Luật Thương mại điện tử cùng Kế hoạch phát triển giai đoạn 2026-2030 đang tạo nền tảng pháp lý quan trọng, quy định rõ quyền và nghĩa vụ của các chủ thể, bao gồm cả doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài. Đồng thời, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước đang xây dựng các cơ chế hỗ trợ nhằm phát triển thương mại điện tử bền vững, trong đó có thương mại điện tử xuyên biên giới.

Các chính sách này không chỉ định hình nguyên tắc hoạt động mà còn góp phần xây dựng môi trường minh bạch, phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế.

Về phía doanh nghiệp, các chuyên gia cho rằng cần thay đổi tư duy và cách tiếp cận. Ông Trần Đình Toản, đại diện Liên minh Hỗ trợ Xuất khẩu trực tuyến nhấn mạnh, doanh nghiệp cần xác định thương mại điện tử là kênh xuất khẩu chủ đạo, thay vì chỉ là kênh bổ trợ. Việc triển khai phải có chiến lược dài hạn, tránh cách làm manh mún, thiếu nhất quán.

Xu hướng bán hàng đa kênh cũng đang trở nên tất yếu. Doanh nghiệp không chỉ tham gia các sàn lớn như Alibaba hay Amazon, mà còn cần đầu tư website riêng, ứng dụng dữ liệu và công cụ phân tích để xây dựng hệ sinh thái vận hành đồng bộ.

Theo bà Oanh, để tận dụng hiệu quả cơ hội, doanh nghiệp cần đầu tư vào tiêu chuẩn, chứng nhận quốc tế, nâng cao năng lực quản trị dữ liệu, đồng thời ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và marketing số để tối ưu vận hành. Việc tham gia các chương trình đào tạo, kết nối thị trường quốc tế cũng đóng vai trò quan trọng.

Về dài hạn, ông Trần Thanh Hải cho rằng cần tiếp tục đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại, phát triển thương hiệu quốc gia cho nông sản gắn với truy xuất nguồn gốc, chứng nhận quốc tế, đồng thời đầu tư hệ thống logistics chuyên biệt như trung tâm logistics thương mại điện tử, kho ngoại quan nhằm giảm chi phí và tăng hiệu quả.