Hà Nội định hình quy hoạch 100 năm, mở không gian phát triển đô thị đa trung tâm

Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh thông tin, trao đổi tại họp báo.

Phát triển “chùm đô thị”, giảm tải nội đô

Ngày 6/4, tại họp báo thông tin về tình hình kinh tế - xã hội quý I/2026 và nhiệm vụ trọng tâm quý II/2026 của TP Hà Nội, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh đã thông tin về tiến độ và định hướng cốt lõi trong quá trình xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Đây được xác định là bản quy hoạch có ý nghĩa chiến lược, đặt nền tảng cho mục tiêu phát triển dài hạn hướng tới mốc 1100 năm Thăng Long – Hà Nội, đồng thời tạo khung định hướng cho không gian phát triển đô thị, hạ tầng và kinh tế trong nhiều thập kỷ tới.

Theo UBND thành phố, quy hoạch lần này được xây dựng trên triết lý “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”, hướng tới đưa Hà Nội trở thành cực tăng trưởng chủ đạo của vùng Đồng bằng sông Hồng và là đô thị có khả năng kết nối toàn cầu. Điểm mới của quy hoạch là tầm nhìn xuyên suốt một thế kỷ, tập trung giải quyết các vấn đề nội tại như quá tải hạ tầng, ô nhiễm môi trường, thiếu cân bằng không gian phát triển, đồng thời tạo nền tảng cho các mô hình kinh tế số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo.

Một trong những nội dung trọng tâm là định hình mô hình phát triển đô thị đa trung tâm theo cấu trúc “chùm đô thị”. Theo đó, Hà Nội định hướng hình thành các khu vực phát triển động lực tại phía Bắc gồm Đông Anh, Mê Linh, Sóc Sơn; phía Tây gồm Hòa Lạc, Xuân Mai; và phía Nam tại Phú Xuyên. Các khu vực này được quy hoạch trở thành các trung tâm dịch vụ, khoa học công nghệ, giáo dục, logistics và hội nhập quốc tế, đóng vai trò là các cực tăng trưởng mới, góp phần giảm áp lực dân cư và hạ tầng cho khu vực nội đô lịch sử.

Quy hoạch cũng xác định 9 trục phát triển không gian chủ đạo, trong đó trục cảnh quan sông Hồng giữ vai trò “xương sống”, kết nối hệ thống đô thị hai bên bờ sông với khu vực lõi di sản. Việc phát triển hài hòa không gian ven sông được kỳ vọng tạo diện mạo đô thị hiện đại, đồng thời mở rộng quỹ đất phát triển hạ tầng và dịch vụ.

Để hiện thực hóa tầm nhìn, Hà Nội dự kiến huy động nguồn lực khoảng 11 triệu tỷ đồng đến năm 2045, ưu tiên xây dựng khung hạ tầng chiến lược gồm các tuyến đường vành đai, trục hướng tâm và mạng lưới đường sắt đô thị (metro) xuyên tâm.

Cùng với định hướng không gian, việc triển khai Luật Thủ đô (sửa đổi) được xác định là cơ sở pháp lý quan trọng để Hà Nội chủ động hơn trong quản lý đất đai, đầu tư công và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong đó, mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) sẽ được áp dụng tại các khu vực ga metro, hình thành các khu đô thị nén, tăng khả năng tiếp cận giao thông công cộng và góp phần giảm áp lực dân số cho khu vực trung tâm.

Về tiến độ triển khai, ý tưởng quy hoạch đã được báo cáo và tiếp thu ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước tại Hội nghị làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy ngày 10/1. Thủ tướng Chính phủ đã có các văn bản chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch, đồng thời yêu cầu tăng cường phối hợp với các địa phương trong vùng Thủ đô để bảo đảm tính liên kết vùng.

Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố đã thông qua chủ trương tại Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 14/1. Tiếp đó, UBND thành phố ban hành kế hoạch triển khai nghiên cứu lập quy hoạch tầm nhìn 100 năm, đồng thời giao liên danh tư vấn gồm Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội và Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội làm đơn vị chủ trì, phối hợp với các tổ chức tư vấn quốc tế như DHI China, Boston Consulting Group và Encity Urban Solutions.

Hồ sơ nhiệm vụ quy hoạch đã được phê duyệt tại Quyết định số 813/QĐ-UBND ngày 21/2. Trong quá trình lập quy hoạch, các cơ quan chuyên môn đã tổ chức lấy ý kiến rộng rãi từ bộ, ngành Trung ương, các tỉnh trong vùng, các sở ngành, chuyên gia, tổ chức nghề nghiệp và cộng đồng dân cư thông qua nhiều hình thức trực tiếp và trực tuyến.

Đến cuối tháng 3/2026, Ban Quản lý đồ án quy hoạch kiến trúc đã tiếp nhận ý kiến của 12/14 bộ ngành, 6/7 địa phương trong vùng, 10/12 sở ngành thành phố, 114/126 xã phường và nhiều tổ chức, chuyên gia trong và ngoài nước. Tổng cộng 14.645 phiếu góp ý từ cộng đồng dân cư đã được tiếp nhận, thể hiện sự quan tâm lớn của xã hội đối với định hướng phát triển Thủ đô trong dài hạn.

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến thẩm định và góp ý, hồ sơ quy hoạch đã được hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền xem xét. Ngày 28/3, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 03/NQ-HĐND thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Một góc Hà Nội

Đẩy mạnh hạ tầng, chuyển đổi số, tăng trưởng bền vững

Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, để bảo đảm phát triển bền vững và giữ vững kỷ cương quy hoạch, thành phố xác định 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, điều tiết dân cư theo mô hình đa cực, đa trung tâm. Việc phân bổ lại dân số gắn với việc làm và sinh kế sẽ giúp giảm tải cho khu vực lõi đô thị, đồng thời, tạo động lực phát triển cho các khu vực mới.

Thứ hai, kiểm soát dân số theo ngưỡng cụ thể. Quy hoạch đặt mục tiêu đến năm 2035 đạt khoảng 14-15 triệu người, đến năm 2045 khoảng 16 triệu người và đến năm 2065 không quá 20 triệu người. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm hạ tầng đáp ứng được nhu cầu phát triển.

Thứ ba, phát triển hạ tầng mang tính dẫn dắt, đặc biệt là giao thông công cộng. Hệ thống đường sắt đô thị với quy mô lớn sẽ là nền tảng để triển khai mô hình TOD, góp phần tái cấu trúc không gian đô thị.

Thứ tư, quản lý không gian theo hướng đa tầng, đa lớp. Thành phố sẽ mở rộng không gian theo chiều cao và không gian ngầm, đồng thời, giảm mật độ xây dựng, tăng diện tích cây xanh, mặt nước và không gian công cộng. Các khu vực di sản, mặt nước sẽ được quản lý chặt chẽ nhằm bảo đảm tính bền vững.

Thứ năm, tăng cường quản trị đô thị bằng công nghệ số. Thành phố sẽ xây dựng hệ thống dữ liệu lớn, ứng dụng công nghệ để giám sát theo thời gian thực, khắc phục hạn chế về dữ liệu hiện nay và nâng cao hiệu quả quản lý.

“Việc triển khai đồng bộ 5 giải pháp này sẽ giúp kiểm soát hiệu quả áp lực hạ tầng, đồng thời, bảo đảm quy hoạch được thực hiện đúng định hướng”, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Nguyễn Trọng Kỳ Anh thông tin.

Theo UBND thành phố, việc hoàn thiện quy hoạch lần này sẽ tạo nền tảng quan trọng để Hà Nội chủ động tổ chức không gian phát triển, huy động nguồn lực xã hội và triển khai các dự án hạ tầng chiến lược trong giai đoạn tới. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm đưa Thủ đô phát triển theo hướng xanh, thông minh và bền vững, đồng thời giữ gìn các giá trị văn hiến đặc trưng của đô thị nghìn năm tuổi.