Hạ tầng khu công nghiệp - chiến lược đưa Việt Nam tiến sâu vào chuỗi cung ứng

Hạ tầng chính là nền tảng của sức hút đầu tư

Bắc Ninh, một trong những trung tâm công nghiệp lớn phía Bắc, hiện sở hữu 15 KCN với diện tích khoảng 7.680 ha, trong đó 9 KCN đang hoạt động. Năm 2025, tỉnh thu hút hơn 3,7 tỷ USD vốn FDI, với sự góp mặt của những tên tuổi lớn như Samsung, Canon, Foxconn. Điểm cộng nổi bật là hạ tầng kết nối đồng bộ với các tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Lạng Sơn, giúp rút ngắn thời gian vận chuyển hàng xuất khẩu.

Bắc Ninh sở hữu 15 KCN với diện tích khoảng 7.680 ha,

Tại phía Nam, Đồng Nai có hơn 35 KCN với tổng diện tích trên 12.000 ha, tỷ lệ lấp đầy khoảng 82%. Đặc biệt, vùng xung quanh sân bay quốc tế Long Thành đang được quy hoạch thành khu thương mại tự do (FTZ) với các phân khu sản xuất, logistics, dịch vụ tài chính và đổi mới sáng tạo. Đây được coi là “điểm nhấn” chiến lược để thu hút doanh nghiệp công nghệ cao, logistics và công nghiệp phụ trợ.

TP. Hồ Chí Minh với Khu công nghệ cao Sài Gòn (Saigon Hi‑Tech Park) diện tích 326 ha (đang mở rộng lên 913 ha) đã đạt tỷ lệ lấp đầy 95%, quy tụ nhiều tập đoàn lớn như Intel, Nidec, Jabil… Hạ tầng kỹ thuật, trung tâm nghiên cứu - phát triển (R&D) cùng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo là lợi thế cạnh tranh lớn.

Ông Nguyễn Văn Toàn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) cho biết, các tập đoàn lớn hiện không chỉ quan tâm đến giá thuê đất, mà đặt yêu cầu rất cao về hạ tầng kỹ thuật, nguồn nhân lực, môi trường kinh doanh và khả năng kết nối logistics. KCN nào đáp ứng tốt những tiêu chí này sẽ chiếm lợi thế rõ rệt.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, Chính phủ và các địa phương đang đồng loạt cải cách thủ tục và ưu đãi. Theo Nghị định 103/2024/NĐ‑CP, doanh nghiệp được miễn tiền thuê đất tối đa 3 năm trong giai đoạn xây dựng và tới 15 năm sau khi vận hành, tùy lĩnh vực và quy mô dự án. Với các dự án thuộc lĩnh vực ưu đãi hoặc theo hình thức đối tác công - tư (PPP), mức giảm có thể lên tới 50%.

Nghị quyết 139/NQ‑CP (2025) cũng quy định mỗi KCN phải dành ít nhất 20 ha hoặc 5% quỹ đất cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, start‑up, với mức giảm 30% tiền thuê trong 5 năm đầu. Đây là động thái được đánh giá cao vì giúp doanh nghiệp nội địa có cơ hội tiếp cận hạ tầng chất lượng với chi phí hợp lý.

Về thuế, Nghị định 35/2022/NĐ‑CP tiếp tục ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế xuất nhập khẩu cho dự án đầu tư vào KCN hỗ trợ, chuyên ngành hoặc công nghệ cao. Đặc biệt, Luật Thuế TNDN sửa đổi (áp dụng cuối 2025) sẽ bỏ ưu đãi chỉ vì doanh nghiệp nằm trong KCN, thay vào đó là ưu đãi theo tiêu chí ngành nghề, công nghệ, đóng góp cho phát triển xanh và đổi mới sáng tạo.

Các tập đoàn lớn hiện không chỉ quan tâm đến giá thuê đất, mà đặt yêu cầu rất cao về hạ tầng kỹ thuật

Đại diện doanh nghiệp sản xuất linh kiện Samsung tại Bắc Ninh chia sẻ, ưu đãi thuê đất và thuế chỉ thực sự phát huy khi đi kèm hạ tầng hoàn chỉnh và thủ tục nhanh gọn. Nếu doanh nghiệp được cấp phép, giải phóng mặt bằng, đấu nối điện nước trong vài tháng thay vì vài năm, dòng vốn sẽ chảy nhanh hơn rất nhiều.

Hỗ trợ toàn diện từ nhân lực đến đổi mới sáng tạo

Ngoài ưu đãi tài chính, các địa phương còn chú trọng đào tạo lao động kỹ thuật cao. Tại Saigon Hi‑Tech Park, nhiều chương trình hợp tác với đại học, viện nghiên cứu được triển khai nhằm cung cấp kỹ sư, kỹ thuật viên đáp ứng yêu cầu sản xuất công nghệ cao.

Ở Đồng Nai, chính quyền tỉnh đang xây dựng trung tâm R&D chuyên ngành cơ khí - chế tạo và trung tâm logistics hiện đại để hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí vận chuyển, tồn kho. Một số KCN cũng ứng dụng công nghệ số vào quản lý, cung cấp dịch vụ trực tuyến cho nhà đầu tư.

Bà Lê Thị Minh, chuyên gia kinh tế công nghiệp đánh giá, nâng cấp hạ tầng KCN không chỉ là lát lại đường hay mở rộng nhà xưởng, mà là tạo ra hệ sinh thái đồng bộ gồm hạ tầng vật chất, chính sách ưu đãi, nhân lực và dịch vụ hỗ trợ. Chỉ khi hội đủ các yếu tố này, Việt Nam mới thu hút được đối tác chiến lược lâu dài.

Việc nâng cấp hạ tầng KCN gắn liền với định hướng đưa Việt Nam trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Việc nâng cấp hạ tầng KCN gắn liền với định hướng đưa Việt Nam trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi các tập đoàn công nghệ cao, nhà sản xuất thiết bị, linh kiện, năng lượng sạch… chọn Việt Nam, hiệu ứng lan tỏa sẽ thúc đẩy ngành công nghiệp phụ trợ, nâng cao giá trị gia tăng trong xuất khẩu.

Theo Bộ Tài chính, chỉ riêng 6 tháng đầu năm 2025, vốn FDI đăng ký vào KCN và khu kinh tế đạt hơn 6,5 tỷ USD, tăng 15% so với cùng kỳ 2024. Các lĩnh vực dẫn đầu là sản xuất thiết bị điện tử, công nghiệp năng lượng, cơ khí chính xác đúng với định hướng thu hút đầu tư chất lượng cao.

Nâng cấp KCN không phải câu chuyện ngắn hạn để lấp đầy quỹ đất, mà là chiến lược dài hạn để Việt Nam giữ vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, bà Lê Thị Minh cho biết thêm.