Hệ sinh thái đô thị mới tạo giá trị kinh tế dài hạn

Ông Neil MacGregor, Tổng Giám đốc Savills Việt Nam cho biết, khi hạ tầng giao thông tại các đô thị lớn ngày càng hoàn thiện, lợi thế cạnh tranh không còn chỉ nằm ở khả năng kết nối mà đang dịch chuyển sang năng lực hình thành các “điểm đến” có khả năng thu hút dòng người, hoạt động thương mại và trải nghiệm đô thị xuyên suốt.

Trên thế giới, nhiều tổ hợp giao thông quy mô lớn đã vượt khỏi vai trò trung chuyển truyền thống để trở thành trung tâm thương mại, văn hóa, giải trí và du lịch mới của thành phố. Xu hướng này phản ánh sự chuyển dịch của các mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông (TOD), từ việc tập trung vào kết nối hạ tầng sang xây dựng các hệ sinh thái đô thị tích hợp với khả năng vận hành liên tục và tạo giá trị kinh tế dài hạn.

Nếu các mô hình TOD trước đây chủ yếu tập trung vào khả năng kết nối giao thông công cộng, thì thế hệ TOD mới đang được định hình theo hướng tích hợp đa chức năng, nơi nhà ga trở thành trung tâm của hệ sinh thái thương mại, làm việc, lưu trú và trải nghiệm đô thị.

Theo nghiên cứu của Savills toàn cầu về xu hướng “nền kinh tế trải nghiệm”, hành vi tiêu dùng toàn cầu đang có sự chuyển dịch rõ nét khi người dùng ưu tiên các giá trị gắn với trải nghiệm, phong cách sống và không gian tương tác cộng đồng. Điều này thúc đẩy nhu cầu phát triển các tổ hợp đô thị có khả năng tích hợp đồng thời nhiều chức năng thay vì chỉ phục vụ mục tiêu di chuyển đơn thuần.

“Việc kết hợp hạ tầng giao thông công cộng và các yếu tố tạo điểm nhấn trải nghiệm chính là cốt lõi để chuyển hóa một trạm giao thông thông thường thành một siêu điểm đến có sức hút du lịch và thúc đẩy thương mại toàn cầu” - ông Neil MacGregor nhận định.

Thực tế, nhiều tổ hợp quốc tế thành công đều phát triển theo cùng một logic lấy hạ tầng làm nền tảng nhưng lấy trải nghiệm và khả năng vận hành đô thị làm yếu tố tạo sức hút dài hạn.

Các yếu tố tạo điểm nhấn trải nghiệm, thường được gọi là “wow factor” đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển các tổ hợp TOD thế hệ mới. Đây có thể là kiến trúc biểu tượng, không gian công cộng quy mô lớn, cảnh quan xanh, nghệ thuật, công nghệ tương tác hay hệ sinh thái bán lẻ - giải trí tích hợp. Những yếu tố này không chỉ mang tính hình ảnh mà còn góp phần kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng tần suất quay lại và tạo sức sống liên tục cho toàn khu đô thị.

Tại London, các tổ hợp như King's Cross hay Battersea Power Station cho thấy cách các đô thị tái cấu trúc khu vực quanh hạ tầng giao thông thành các trung tâm thương mại, văn hóa và không gian công cộng quy mô lớn.

Trong khi đó tại Singapore, Jewel Changi Airport hay ION Orchard là những ví dụ điển hình cho mô hình tích hợp giao thông với bán lẻ, dịch vụ và trải nghiệm đô thị, giúp duy trì lưu lượng khách lớn và tạo ra nguồn cầu ổn định cho toàn khu vực.

Điểm chung của các mô hình này nằm ở khả năng hình thành hệ sinh thái điểm đến, nơi các chức năng giao thông, thương mại, lưu trú, làm việc và giải trí được kết nối trong cùng một không gian đô thị tích hợp.

Những dự án với các “wow factor” không chỉ thu hút khách ghé thăm lần đầu mà còn có khả năng kéo dài thời gian lưu trú, thúc đẩy chi tiêu cho bán lẻ, F&B và các hoạt động giải trí, đồng thời góp phần nâng tầm hình ảnh cho toàn khu vực đô thị xung quanh.

Đây cũng là xu hướng đang được nhiều đô thị châu Á theo đuổi trong bối cảnh cạnh tranh thu hút dòng vốn, khách du lịch quốc tế và lực lượng lao động chất lượng cao ngày càng gia tăng.

Trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng giao thông công cộng và định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD, khu vực Thủ Thiêm được đánh giá có nhiều tiềm năng để hình thành một trung tâm đô thị tích hợp quy mô lớn trong tương lai.

Đề xuất Khu đô thị phức hợp ga Thủ Thiêm phát triển với ý tưởng hướng tới mô hình kết nối trực tiếp giữa nhà ga với hệ sinh thái thương mại, văn phòng, khách sạn, không gian công cộng và khu dân cư cao cấp. Thay vì quy mô hay chiều cao, giá trị của Khu phức hợp ga Thủ Thiêm nằm ở khả năng tái định hình lối sống và kết nối đô thị.

Theo đó, với định hướng TOD 5.0, kỳ vọng biến nơi đây thành “nam châm” hội tụ các dòng dịch chuyển, kiến tạo giá trị kinh tế, văn hóa và phong cách sống tương lai cho TP. Hồ Chí Minh. Theo các chuyên gia, nếu được triển khai đồng bộ, mô hình này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng giao thông mà còn có thể thúc đẩy hình thành một “siêu điểm đến” mới tại khu Đông.

Trong dài hạn, cạnh tranh giữa các đô thị sẽ không chỉ nằm ở quy mô đầu tư hay chiều cao công trình, mà ở khả năng tạo ra các “nam châm đô thị” đủ sức thu hút dòng vốn, nhân tài và cộng đồng toàn cầu. Các mô hình TOD thế hệ mới vì vậy được xem là một trong những hướng phát triển chiến lược của đô thị châu Á trong giai đoạn tới.