Hoạt động hàng hải, đường thủy nội địa: 'Mảnh ghép' để trở thành quốc gia biển mạnh

Toàn cảnh phiên họp

Bổ sung khung ưu đãi, hỗ trợ đối với nhà đầu tư chiến lược

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày Tờ trình về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi). Theo đó, dự thảo Bộ luật gồm 21 chương, 318 điều được xây dựng trên cơ sở hợp nhất Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015 và Luật Giao thông đường thủy nội địa năm 2004. Dự thảo Bộ luật đã kịp thời thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước trong lĩnh vực hàng hải, đường thủy nội địa, đặc biệt là Nghị quyết số 20 của Trung ương về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Bộ luật và các văn bản quy định chi tiết được ban hành có 54 thủ tục hành chính được bãi bỏ. Các thủ tục hành chính còn lại được sửa đổi, bổ sung theo hướng đơn giản hóa, cắt giảm 7 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày Tờ trình về dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi)

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh khẳng định, dự thảo Bộ luật đã tiếp tục kế thừa các quy định đang thực hiện ổn định, đặc biệt là các quy định liên quan trực tiếp đến quyền tài sản, quyền kinh doanh, trách nhiệm dân sự của tổ chức và cá nhân; hoàn thiện quy định về đăng ký tàu thuyền, đăng kiểm theo hướng tiếp cận thống nhất, tăng cường xã hội hóa thông qua tổ chức đăng kiểm được công nhận…

Các nội dung bổ sung mới, trọng tâm của dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) gồm: bổ sung tầm nhìn quy hoạch dài hạn 100 năm đối với kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa, cảng cạn, không thay thế thời kỳ quy hoạch 10 năm và tầm nhìn 30 năm theo pháp luật về quy hoạch; bổ sung quy định về khung tiêu chí, ngành lựa chọn nhà đầu tư cảng biển, cảng thủy nội địa, danh mục dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược, điều kiện, nghĩa vụ của nhà đầu tư và cơ chế giám sát; bổ sung quy định xác định thời hạn hoạt động đối với dự án bến cảng biển phân kỳ thành nhiều dự án thành phần không vượt quá giới hạn của pháp luật về đầu tư. Khi hết thời hạn, dự án chấm dứt và không gia hạn. Tài sản kết cấu hạ tầng gắn liền với đất được bàn giao cho Nhà nước nếu còn phù hợp với quy hoạch và có điều kiện chuyển tiếp với các dự án; Bổ sung hình thức hoàn giá trị đầu tư còn lại với kết cấu hạ tầng đầu tư bằng ngân sách Nhà nước phải tháo dỡ, di dời để thực hiện dự án mới.

Về chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hàng hải và đường thủy, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, dự thảo Bộ luật đã bổ sung quy định khung chính sách về ưu đãi, hỗ trợ đối với nhà đầu tư chiến lược, doanh nghiệp phát triển cảng, đội tàu, công nghiệp hàng hải, vận tải, logistics, chuyển đổi số, khoa học công nghệ và phát triển nguồn nhân lực; ưu đãi, hỗ trợ với cảng xanh, tàu sử dụng điện, nhiên liệu thay thế, năng lượng tái tạo, hạ tầng điện bờ, trạm sạc, tiếp nhận và xử lý chất thải, đáp ứng xu thế giảm phát thải của tổ chức Hàng hải quốc tế; tiếp cận công nghiệp hàng hải từ công nghiệp tàu thủy đơn lẻ sang hệ sinh thái công nghiệp hàng hải; bổ sung các quy định dịch vụ hoa tiêu do doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thực hiện, quy định lộ trình sắp xếp đối với doanh nghiệp đang có vốn cổ phần.

Doanh nghiệp được giao cung cấp dịch vụ hoa tiêu tại vùng, tuyến có nghĩa vụ nộp ngân sách Nhà nước do sử dụng kết cấu hạ tầng. Nhà chức trách Hàng hải Việt Nam được để lại một phần tiền phí thu theo quy định của Chính phủ…

Đánh giá khả năng huy động các nguồn lực

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành với nội dung của dự thảo Bộ luật song đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát theo hướng chỉ bổ sung các nội dung nhằm nội luật hóa quy định của các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, các quy định đặc thù trong lĩnh vực hàng hải, đường thủy nội địa. Trường hợp cần thiết, có thể quy định theo hướng dẫn chiếu đến các quy định có liên quan.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra về dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi)

Tán thành việc bổ sung các chính sách đặc thù ngay tại dự thảo Bộ luật để tạo đột phá, thúc đẩy sự phát triển hoạt động hàng hải và đường thủy nội địa theo tinh thần của Nghị quyết số 20 và Thông báo số 125. Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho rằng, đây là những cơ chế, chính sách mới, quan trọng, đề nghị Chính phủ báo cáo cấp có thẩm quyền theo đúng quy định số 178 của Bộ Chính trị, đồng thời đánh giá đầy đủ tác động đến ngân sách Nhà nước, khả năng huy động các nguồn lực để thực hiện các cơ chế, chính sách này. Đồng thời cần cân nhắc quy định tại khoản 4 Điều 22 của dự thảo bộ luật để bảo đảm hài hòa quyền và lợi ích giữa Nhà nước và nhà đầu tư, đồng thời khuyến khích nhà đầu tư bỏ vốn để cải tạo, nâng cấp bến cảng biển trong quá trình hoạt động, bảo đảm việc sử dụng, khai thác bến cảng biển hiệu quả; tiếp tục nghiên cứu để thể chế hóa yêu cầu phát triển các trung tâm cơ khí chuyên ngành, đẩy mạnh liên kết chuỗi sản xuất và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ làm nền tảng hỗ trợ các ngành hàng hải, đóng tàu, năng lượng ngoài khơi và các ngành, lĩnh vực biển đã xác định tại Nghị quyết số 20.

Bên cạnh đó,Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, kinh doanh dịch vụ bảo đảm hàng hải là hoạt động có tính đặc thù, trực tiếp liên quan đến quốc phòng, an ninh, bảo đảm an toàn, an ninh hàng hải. Vì vậy, cần tiếp tục bổ sung đánh giá tác động của việc giới hạn phạm vi doanh nghiệp được cung cấp đối với một số dịch vụ bảo đảm an toàn hàng hải, đường thủy.

Hàng hải là lĩnh vực đặc thù gắn trực tiếp với nhiệm vụ bảo đảm an ninh, quốc phòng, có mức độ quốc tế hóa cao. Do đó, cần phải xây dựng đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn, năng lực ngoại ngữ được đào tạo, cập nhật kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp thường xuyên. Nội dung này cũng phù hợp với yêu cầu của Nghị quyết số 20. Tuy vậy, để phù hợp với Kết luận số 18, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo báo cáo cấp có thẩm quyền cho phép áp dụng.