JOLTS hạ nhiệt, niềm tin người tiêu dùng Mỹ xuống đáy hơn 12 năm

Niềm tin xuống thấp nhất kể từ năm 2014

Chỉ số niềm tin người tiêu dùng của Conference Board giảm 6,7 điểm trong tháng 9 xuống 81,9, từ mức 88,6 của tháng 8. Đây là mức thấp nhất kể từ tháng 4/2014 và thấp hơn đáng kể mức 89,2 mà các nhà kinh tế trong khảo sát Reuters dự báo.

Không chỉ đánh giá hiện tại xấu đi, kỳ vọng của người tiêu dùng đối với những tháng tới cũng suy yếu. Chỉ số tình hình hiện tại giảm 7,9 điểm xuống 109,3, trong khi chỉ số kỳ vọng giảm 5,9 điểm xuống 63,6, đánh dấu tháng giảm thứ ba liên tiếp.

Đáng chú ý hơn là cách người tiêu dùng nhìn nhận thị trường lao động. Tỷ lệ cho rằng việc làm “dồi dào” giảm từ 24,5% xuống 23,6% (mức thấp nhất kể từ tháng 2/2021), trong khi tỷ lệ cho rằng việc làm “khó kiếm” tăng từ 20,3% lên 21,9%.

Theo đó, chênh lệch giữa hai tỷ lệ này thu hẹp từ 4,2 điểm phần trăm xuống 1,7 điểm phần trăm, cho thấy đánh giá của người tiêu dùng về khả năng tìm việc tiếp tục xấu đi.

Khảo sát tháng 9 được thực hiện từ ngày 1-23/9, giai đoạn bao gồm cả thời điểm Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nâng lãi suất. Các tín hiệu thu được từ khảo sát này đáng chú ý bởi tâm lý người tiêu dùng thường phản ánh khá sớm mức độ an tâm của các hộ gia đình về triển vọng thu nhập và việc làm.

Niềm tin tiêu dùng suy giảm trong khi các chỉ báo kinh tế tổng thể chưa cho thấy sự suy yếu tương ứng và tỷ lệ thất nghiệp vẫn tương đối thấp, cho thấy khoảng cách giữa bức tranh kinh tế chung và cảm nhận của các hộ gia đình đang mở rộng.

Cùng ngày, báo cáo khảo sát việc làm và luân chuyển lao động JOLTS của Bộ Lao động Mỹ cho thấy số vị trí việc làm còn trống - một thước đo về nhu cầu tuyển dụng lao động - đã giảm 256.000 xuống còn 7,079 triệu trong tháng 8/2026, thấp hơn mức 7,225 triệu mà các nhà kinh tế Reuters dự báo.

Số liệu tháng 7 được điều chỉnh tăng, cho thấy có 7,335 triệu vị trí tuyển dụng, thay vì mức 7,271 triệu được báo cáo trước đó.

Trong khi đó, số người bị sa thải và cho thôi việc tháng 8 đã giảm 61.000 người, xuống còn 1,641 triệu người, tỷ lệ sa thải và cho thôi việc giảm xuống 1,0%, giảm so với 1,1% trong tháng 7.

Đặt ra bài toán chính sách phức tạp hơn cho Fed

So với giai đoạn thị trường lao động cực kỳ khan hiếm sau đại dịch COVID-19, số vị trí tuyển dụng còn trống hiện đã giảm đáng kể. Cuối tháng 8, Mỹ có 7,079 triệu vị trí việc làm còn trống, trong khi số người thất nghiệp ở mức khoảng 7,03 triệu người, tức số vị trí tuyển dụng còn trống gần như tương đương số người thất nghiệp.

Tuy nhiên, báo cáo JOLTS tháng 8 chưa cho thấy một thị trường lao động suy yếu mạnh. Số lượt tuyển dụng tăng 46.000, lên 5,192 triệu, tương ứng tỷ lệ tuyển dụng 3,3%. Tổng số lượt rời việc giữ ở khoảng 5,1 triệu, trong đó số lượt sa thải và cho thôi việc giảm 61.000 xuống 1,641 triệu, thấp nhất trong 17 tháng.

Bức tranh vì vậy không phải là doanh nghiệp đang cắt giảm nhân sự hàng loạt. Thay vào đó, nhiều doanh nghiệp dường như thận trọng hơn với việc mở rộng tuyển dụng, trong khi người lao động cũng ít dịch chuyển hơn. Số người tự nguyện nghỉ việc giữ quanh 3,1 triệu, cho thấy mức độ sẵn sàng rời bỏ công việc hiện tại vẫn thấp.

Đây chính là điểm giao nhau giữa JOLTS và khảo sát niềm tin người tiêu dùng. Doanh nghiệp chưa sa thải mạnh nhưng cũng không còn tích cực tuyển thêm; trong khi người tiêu dùng ngày càng cảm thấy việc làm khó kiếm hơn và bi quan hơn về triển vọng việc làm.

Nếu trạng thái “ít tuyển dụng, ít nghỉ việc, ít sa thải” kéo dài, tác động có thể lan sang tiêu dùng. Khi người lao động cảm thấy cơ hội tìm việc mới ít hơn hoặc lo ngại về thu nhập tương lai, họ thường thận trọng hơn với các khoản chi tiêu lớn. Điều này đáng chú ý bởi tiêu dùng hộ gia đình vẫn là động lực lớn nhất của kinh tế Mỹ.

Với Fed, các số liệu mới khiến bài toán chính sách phức tạp hơn. Thị trường lao động và niềm tin người tiêu dùng đang hạ nhiệt, nhưng lạm phát vẫn cao hơn đáng kể mục tiêu 2%. Chủ tịch Fed New York John Williams ngày 29/9 cho rằng sau khi Fed đã tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 9, không có lý do gì phải ‘vội vàng’ với bước đi tiếp theo và một lần tăng lãi suất nữa trong năm nay có thể phù hợp nếu kinh tế diễn biến như dự kiến. Phát biểu này gần như lập tức làm thay đổi định giá trên thị trường. Xác suất Fed tăng thêm 25 điểm cơ bản tại cuộc họp cuối tháng 10 giảm từ gần 70% đầu ngày 29/9 xuống khoảng 50% vào cuối ngày, theo công cụ CME FedWatch.

Trong khi đó, Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee cảnh báo việc lạm phát duy trì trên mục tiêu trong thời gian dài là “đùa với lửa”, đồng thời lưu ý Fed có thể cần phải ứng phó với một cú sốc nguồn cung có tác động kéo dài. Cùng ngày, Thống đốc Fed Michael Barr cho rằng có thể vẫn cần thêm các đợt tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát, khi giá năng lượng cao và đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm gia tăng áp lực giá.

Những quan điểm này cho thấy Fed vẫn phải cân bằng giữa rủi ro thắt chặt quá mức khi cầu nội địa suy yếu và nguy cơ hành động chưa đủ mạnh khi lạm phát còn dai dẳng.

Thị trường trái phiếu cũng phản ánh sự giằng co này. Trong khi lợi suất 2 năm giảm khoảng 3,5 điểm cơ bản xuống 4,889% sau phát biểu của Chủ tịch Fed New York John Williams, lợi suất 10 năm vẫn quanh 5,255%, sau khi có lúc lên 5,293%, cao nhất kể từ năm 2007. Lợi suất 30 năm chạm 5,6206%, cao nhất trong 24 năm.

Báo cáo việc làm tháng 9 công bố vào ngày 2/10 và báo cáo chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tháng 8 công bố tối 30/9 sẽ là những mảnh ghép tiếp theo để xác định liệu sự hạ nhiệt hiện nay chỉ là quá trình bình thường hóa hay đang chuyển thành một đợt suy yếu rõ hơn của kinh tế Mỹ.