Kết nối hạ tầng - chìa khóa cho tăng trưởng Đồng bằng sông Hồng

Quá trình đô thị hóa nhanh đang đặt ra nhiều thách thức cho Đồng bằng sông Hồng

Với quy mô dân số lớn, mạng lưới đô thị phát triển và vị trí trung tâm của khu vực phía Bắc, Vùng Đồng bằng sông Hồng đang giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Tuy nhiên, để duy trì vai trò đầu tàu tăng trưởng, các chuyên gia cho rằng khu vực này cần được định hướng quy hoạch bài bản, tăng cường liên kết vùng và chú trọng phát triển bền vững trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh.

Đầu tàu tăng trưởng của khu vực phía Bắc

TS.KTS Trương Văn Quảng - Phó tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam cho biết, vùng Đồng bằng sông Hồng có diện tích khoảng 36.660 km² với quy mô dân số khoảng 23,8 triệu người. Đây là khu vực giữ vai trò trung tâm kinh tế, văn hóa và khoa học – kỹ thuật quan trọng nhất của khu vực phía Bắc, đồng thời là một trong những động lực tăng trưởng chủ chốt của nền kinh tế Việt Nam.

Theo ông Quảng, với lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống hạ tầng đang từng bước được hoàn thiện cùng mạng lưới đô thị phát triển nhanh, vùng Đồng bằng sông Hồng đang đóng vai trò đầu tàu trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của cả nước.

Ở góc độ quy hoạch đô thị, ông Trần Ngọc Chính - Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam nhận định, vùng Đồng bằng sông Hồng là một trong những khu vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển chung của Việt Nam. Với quy mô dân số lớn và tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, việc xây dựng chiến lược quy hoạch phát triển bền vững cho khu vực này đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Theo ông Chính, công tác quy hoạch cần được tiếp cận theo hướng tổng thể và dài hạn, trong đó phải tính toán đồng bộ các yếu tố như phát triển đô thị, công nghiệp, hạ tầng giao thông, đồng thời gắn với quản lý hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường. Đây được xem là điều kiện quan trọng để bảo đảm sự phát triển ổn định và bền vững của toàn vùng.

Trong khoảng một thập niên trở lại đây, hệ thống hạ tầng tại vùng Đồng bằng sông Hồng đã được đầu tư mạnh mẽ. PGS.TS Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn Quốc gia thuộc Bộ Xây dựng cho biết, mạng lưới hạ tầng của khu vực đang dần hình thành theo hướng tương đối đồng bộ và hiện được đánh giá là một trong những hệ thống phát triển tốt nhất cả nước.

Tuy vậy, theo ông Hưng, khu vực vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần khắc phục, đặc biệt là mức độ liên kết và kết nối giữa các địa phương trong vùng chưa thực sự đồng bộ. Điều này đặt ra yêu cầu trong thời gian tới cần tiếp tục đầu tư và hoàn thiện các dự án hạ tầng mang tính liên kết vùng, qua đó phát huy tối đa tiềm năng phát triển của toàn khu vực.

Tăng cường liên kết vùng và phát triển bền vững

Bên cạnh những lợi thế về kinh tế và hạ tầng, vùng Đồng bằng sông Hồng cũng đang phải đối mặt với nhiều sức ép trong quá trình phát triển. Áp lực gia tăng dân số, nhu cầu sử dụng đất ngày càng lớn cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh đang đặt ra nhiều thách thức đối với công tác quy hoạch và quản lý phát triển đô thị.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh này, việc nâng cao chất lượng phát triển đô thị cần được đặt lên hàng đầu. Các mô hình đô thị bền vững, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất đai và hệ thống hạ tầng cần được ưu tiên nhằm bảo đảm quá trình đô thị hóa diễn ra theo hướng hài hòa và lâu dài.

PGS.TS.KTS Nguyễn Vũ Phương, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng cán bộ xây dựng thuộc Bộ Xây dựng cho biết vùng Đồng bằng sông Hồng hiện có nhiều đơn vị hành chính với các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội đa dạng.

Theo ông Phương, nếu thiếu cơ chế liên kết chặt chẽ giữa các địa phương trong vùng, việc triển khai các chính sách phát triển có thể gặp nhiều khó khăn và chưa phát huy được tối đa tiềm năng cũng như nguồn lực của toàn khu vực. Do đó, tăng cường liên kết vùng và phối hợp trong công tác quy hoạch, phát triển hạ tầng và phân bổ nguồn lực được xem là yếu tố then chốt để thúc đẩy sự phát triển bền vững của vùng trong thời gian tới.

Một lợi thế đáng chú ý khác của vùng Đồng bằng sông Hồng là sở hữu khoảng 450 km bờ biển cùng nhiều cửa sông lớn. Theo ông Trần Ngọc Chính, điều này tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế biển, đô thị ven biển và hệ thống hạ tầng logistics.

Tuy nhiên, những lợi thế này cũng đặt ra yêu cầu phải có quy hoạch phát triển phù hợp nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng mà vẫn bảo đảm yếu tố bền vững. Hiện nay, vùng Đồng bằng sông Hồng là khu vực có mật độ đô thị cao, vì vậy việc quản lý không gian phát triển, sử dụng hiệu quả quỹ đất và bảo đảm các yêu cầu về môi trường là những vấn đề cần được đặc biệt quan tâm.

Bên cạnh việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, các chuyên gia cho rằng cần chú trọng nâng cao chất lượng không gian đô thị, đồng thời bảo đảm an ninh lương thực và sử dụng hợp lý quỹ đất nông nghiệp – vốn là thế mạnh truyền thống của khu vực này.

Theo ông Trần Ngọc Chính, phát triển hệ thống hạ tầng giao thông, đặc biệt là các tuyến đường sắt và mạng lưới kết nối liên vùng, sẽ là một trong những yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội của vùng Đồng bằng sông Hồng trong giai đoạn tới.

Việc tăng cường kết nối giữa các đô thị, khu công nghiệp và các trung tâm du lịch không chỉ giúp nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng mà còn góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế của toàn vùng.