Khi quyền lợi người tiêu dùng được đặt ở vị trí trung tâm

Áp lực mùa Tết và rủi ro hàng hóa thiếu an toàn

Tết luôn là “mùa nóng” của thị trường Việt Nam. Nhu cầu tiêu dùng tăng 20 - 30% ở nhiều nhóm hàng khiến hàng lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng có cơ hội trà trộn. Các tuyến biên giới phía Bắc, Tây Nam và kênh chuyển phát nhanh được xem là những “điểm nóng” khi các đối tượng lợi dụng đường mòn, lối mở, cửa khẩu phụ để tuồn hàng vào nội địa. Trên không gian mạng, tình trạng livestream, bán hàng qua sàn TMĐT tiếp tục phát sinh những thủ đoạn mới như gắn nhãn thương hiệu nổi tiếng, sử dụng hình ảnh quảng cáo sai sự thật hoặc “bán chéo” giữa sản phẩm thật và hàng nhái.

TS. Nguyễn Văn Minh, Viện Nghiên cứu Chính sách Công và Cạnh tranh nhận định, điểm nguy hiểm nhất hiện nay là hàng giả, hàng nhái đã tinh vi tới mức khó phân biệt bằng mắt thường. Các gói quà Tết, thực phẩm chế biến, rượu mạnh và mỹ phẩm là nhóm có rủi ro cao nhất. Nếu không kiểm soát tốt, hậu quả không chỉ là thất thu thuế mà trực tiếp đe dọa sức khỏe người tiêu dùng.

Tết luôn là “mùa mua sắm” của người tiêu dùng Việt Nam

Với một thị trường hơn 100 triệu dân bước vào mùa tiêu dùng mạnh nhất năm, nhiệm vụ kiểm soát càng trở nên khẩn trương. Tuy nhiên, theo các cơ quan chức năng, đây không chỉ là câu chuyện của riêng dịp Tết 2026.

Trong đợt cao điểm, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung ba nhóm nhiệm vụ quan trọng: Kiểm soát chặt nhập lậu, sản xuất và kinh doanh hàng giả; Ổn định cung - cầu hàng hóa, không để xảy ra tình trạng khan hiếm giả tạo; Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo Kế hoạch 176, trách nhiệm người đứng đầu được đặt lên hàng đầu. Chủ tịch UBND các tỉnh, Bộ trưởng các bộ quản lý thị trường, hải quan, thuế, công an, biên phòng phải trực tiếp chỉ đạo lực lượng thuộc quyền và chịu trách nhiệm nếu để xảy ra “điểm nóng”. Đây là bước tiếp nối tinh thần chỉ đạo của Chính phủ trong những năm gần đây: siết chặt kỷ luật công vụ và tăng trách nhiệm cá nhân.

Ông Trần Hữu Linh, chuyên gia trong lĩnh vực Quản lý thị trường chia sẻ, điểm mới của kế hoạch năm nay nằm ở định hướng dài hạn. Chống buôn lậu không chỉ là chiến dịch Tết, mà trở thành nhiệm vụ xuyên suốt vì liên quan trực tiếp đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp nội địa. Nếu thị trường bị méo mó lâu ngày, doanh nghiệp chân chính sẽ không thể cạnh tranh nổi.

Áp lực lớn nhưng cũng là cơ hội củng cố niềm tin

Ở góc độ doanh nghiệp, đợt cao điểm kiểm soát thị trường tạo ra áp lực lớn khi nhiều mặt hàng bị kiểm tra gắt gao; nhưng đó cũng là cơ hội để khẳng định chất lượng và uy tín.

Bà Lê Thu Hằng, Giám đốc doanh nghiệp phân phối thực phẩm tại Hà Nội cho biết, chúng tôi rất ủng hộ việc siết kiểm tra nguồn gốc hàng hóa dịp Tết. Bộ hồ sơ truy xuất, tem điện tử, hóa đơn điện tử… đôi khi khiến chi phí vận hành tăng lên, nhưng bù lại khách hàng tin tưởng hơn. Điều quan trọng là cơ quan chức năng cần tăng kiểm soát khâu logistics và thương mại điện tử là những nơi hàng giả thường trà trộn mạnh nhất.

Nhiều doanh nghiệp cũng đề xuất cần sớm hoàn thiện cơ chế truy xuất nguồn gốc bằng mã QR thống nhất, giảm chồng chéo trong kiểm tra chuyên ngành và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tiếp cận công nghệ minh bạch hóa chuỗi cung ứng.

Kế hoạch 176/KH-BCĐ389 đã thể hiện rõ chiến lược lâu dài

Khi hơn 70% giao dịch bán lẻ trực tuyến diễn ra qua mạng xã hội và sàn thương mại điện tử, Chính phủ xác định kiểm soát “biên giới số” là nhiệm vụ dài hạn. Các lực lượng chức năng đã được yêu cầu đẩy mạnh phân tích dữ liệu, sử dụng AI phát hiện giao dịch bất thường, điều tra các tài khoản bán hàng nghi vấn, đồng thời phối hợp với các nền tảng để gỡ bỏ các gian hàng vi phạm.

Theo ông Phạm Anh Đức, chuyên gia an ninh mạng, điểm yếu nhất hiện nay là tốc độ xử lý vi phạm trên không gian mạng còn chậm. Đối tượng bán hàng giả chỉ cần vài giờ là có thể tạo kênh mới. Đầu tư công nghệ và cơ sở dữ liệu lớn trong lĩnh vực này là yêu cầu sống còn.

Trong chỉ đạo của Chính phủ, bảo vệ người tiêu dùng được xem là nhiệm vụ trọng tâm. Dịp Tết là thời điểm người dân dễ bị cuốn vào các chương trình “siêu ưu đãi”, combo quà biếu giá rẻ, khiến rủi ro mua phải hàng kém chất lượng rất cao. Việc tăng cường cảnh báo, truyền thông, công khai các vụ việc vi phạm, hướng dẫn nhận diện hàng hóa an toàn được yêu cầu triển khai liên tục.

Các chuyên gia nhấn mạnh, bảo vệ người tiêu dùng không chỉ là bảo đảm sức khỏe mà còn là bảo đảm quyền được thông tin, quyền được lựa chọn và quyền được an toàn. Khi quyền lợi được bảo vệ thì niềm tin thị trường mới có thể duy trì bền vững.

Điểm đáng chú ý, theo phân tích của các chuyên gia, là Kế hoạch 176/KH-BCĐ389 đã thể hiện rõ chiến lược dài hơi: Xây dựng thị trường minh bạch, cạnh tranh công bằng; Tăng cường phối hợp liên ngành và trách nhiệm người đứng đầu; Đẩy mạnh quản lý bằng công nghệ; Kiểm soát chặt thương mại điện tử; Bảo vệ doanh nghiệp chân chính và người tiêu dùng.

Đây không phải là giải pháp mang tính mùa vụ mà là một phần trong nỗ lực dài hạn chống buôn lậu, gian lận thương mại củng cố nền kinh tế thị trường và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Tết Bính Ngọ 2026 đang đến gần và quyết tâm của Chính phủ là không để bất kỳ khoảng trống nào làm tổn hại thị trường, doanh nghiệp, người dân. Khi quyền lợi người tiêu dùng được đặt vào trung tâm, thị trường dịp Tết và trong tương lai sẽ trở nên an toàn, ổn định và minh bạch hơn.