WB gợi mở hướng huy động vốn tư nhân cho thị trường mới nổi

Thị trường mới nổi cần cách tiếp cận mới để hút vốn tư nhân

Theo WB, trong 10-15 năm tới, khoảng 1,2 tỷ người trẻ tại các quốc gia đang phát triển sẽ bước vào độ tuổi lao động, nhưng các nền kinh tế này dự kiến chỉ tạo ra khoảng 400 triệu việc làm. Khoảng cách 800 triệu việc làm đặt ra sức ép lớn đối với tăng trưởng, giảm nghèo và ổn định xã hội. Trong bối cảnh đó, nguồn lực tài chính công khó có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu phát triển, đòi hỏi phải huy động mạnh mẽ hơn vốn tư nhân.

Chủ tịch Nhóm Ngân hàng Thế giới Ajay Banga nhận định, các thị trường mới nổi và cận biên có tiềm năng trở thành một lớp tài sản đầu tư mới trên thị trường tài chính toàn cầu. Cơ hội này đến từ nhu cầu vốn lớn tại các nền kinh tế đang phát triển, trong khi nguồn lực từ các nhà đầu tư tổ chức quốc tế vẫn chưa được khai thác tương xứng.

Thực tế, WB đã nâng quy mô huy động vốn tư nhân từ 35 tỷ USD năm 2022 lên 112 tỷ USD năm 2025. Tuy nhiên, phần lớn nguồn vốn vẫn được triển khai thông qua các giao dịch riêng lẻ. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là chuyển từ cách tiếp cận từng dự án sang xây dựng các danh mục tài sản có quy mô đủ lớn, đáp ứng nhu cầu đầu tư của các định chế tài chính dài hạn.

Việt Nam trước cơ hội huy động dòng vốn đầu tư dài hạn

Dòng vốn từ các nhà đầu tư tổ chức chưa được khai thác hiệu quả tại các thị trường mới nổi do tài sản đầu tư còn phân tán, thiếu tính đồng nhất và chưa được chuẩn hóa thành những danh mục đủ quy mô. Để tháo gỡ rào cản này, Nhóm WB cùng 5 ngân hàng phát triển đa phương đang phối hợp xây dựng phương thức chung để đánh giá, lập hồ sơ, đóng gói và chuyển nhượng các khoản đầu tư. Theo đó, những tài sản phù hợp có thể được chuyển giao cho các nhà đầu tư tổ chức dài hạn, thay vì tiếp tục được nắm giữ hoàn toàn trên bảng cân đối kế toán của các ngân hàng phát triển. Cách làm này vừa mở rộng nguồn vốn cho khu vực tư nhân, vừa giúp các ngân hàng phát triển giải phóng nguồn lực để tài trợ những dự án mới.

Tại Việt Nam, WB cũng cho biết, nhu cầu đầu tư cho hạ tầng của đất nước ước tính khoảng 30 tỷ USD mỗi năm, trong khi mức thiếu hụt vốn lũy kế giai đoạn 2019-2040 có thể lên tới 94 tỷ USD. Trong giai đoạn 2019-2023, nền kinh tế huy động bình quân 53,5 tỷ USD mỗi năm qua hệ thống ngân hàng, nhưng nguồn vốn huy động từ thị trường chứng khoán chỉ đạt khoảng 2,9 tỷ USD mỗi năm. Những con số này cho thấy sự cần thiết phải phát triển thêm các kênh dẫn vốn trung và dài hạn từ các tổ chức, qua đó giảm áp lực cung ứng vốn lên hệ thống ngân hàng.

Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi vào tháng 9/2026, mở ra cơ hội thu hút thêm dòng vốn đầu tư quốc tế. Cùng với đó, Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 xác định thị trường chứng khoán là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, với mục tiêu đến năm 2030, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt 120% GDP, dư nợ thị trường trái phiếu tối thiểu 58% GDP, trong đó dư nợ trái phiếu doanh nghiệp đạt ít nhất 25% GDP.

Theo khuyến nghị của WB, để hiện thực hóa mục tiêu này, Việt Nam cần chú trọng chuẩn hóa các tài sản đầu tư, nâng cao chất lượng thông tin và xây dựng những danh mục đầu tư có quy mô đủ lớn, đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư tổ chức dài hạn. Đồng thời, tăng cường hợp tác với các ngân hàng phát triển đa phương trong thiết kế cơ chế chia sẻ rủi ro, kết hợp nguồn vốn công và tư nhân để nâng cao khả năng huy động vốn cho các dự án hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi xanh. Cách tiếp cận này có thể giúp khai thác tốt hơn nguồn vốn từ các quỹ hưu trí, quỹ đầu tư và doanh nghiệp bảo hiểm quốc tế, qua đó bổ sung nguồn lực dài hạn cho nền kinh tế và giảm áp lực cung ứng vốn lên hệ thống ngân hàng.