Kiên định mục tiêu chống đô la hóa

Đưa nguồn lực USD trong dân vào phục vụ nền kinh tế

Bám sát chủ trương này, NHNN đã kết hợp linh hoạt, đồng bộ các công cụ CSTT đưa lạm phát từ mức hai con số xuống một con số và duy trì ở mức thấp. Đồng thời, với phương châm đảm bảo nắm giữ VND có lợi hơn USD được NHNN tập trung kiên định triển khai trong điều hành CSTT thông qua công cụ lãi suất và tỷ giá. Theo đó, NHNN đã áp dụng trần lãi suất tiền gửi USD 1%/năm đối với tổ chức vào năm 2010 và 3%/năm đối với cá nhân năm 2011 và điều chỉnh giảm dần về mức 0%/năm từ cuối năm 2015.

Việc áp dụng chính sách lãi suất USD 0%/năm, theo lãnh đạo NHNN, là một trong các giải pháp đồng bộ mà NHNN triển khai để ổn định thị trường ngoại hối, neo kỳ vọng tỷ giá và nâng cao vị thế VND. Nhờ chính sách này, tỷ giá và thị trường ngoại hối ổn định. Tỷ lệ đô la hóa trong nền kinh tế giảm mạnh. Cụ thể, tiền gửi ngoại tệ/tổng phương tiện thanh toán giảm từ mức 11,06% năm 2014 xuống khoảng 6,05% tính đến tháng 6/2024; tín dụng ngoại tệ/tổng tín dụng có xu hướng giảm. Từ 2016 đến nay, NHNN mua ròng khoảng 48,2 tỷ USD từ các TCTD bổ sung dự trữ ngoại hối. Nếu tính từ năm 2016 đến 2021, NHNN mua ròng khoảng 71 tỷ USD từ các TCTD. Lạm phát được kiểm soát giảm mạnh từ hai con số xuống một con số và duy trì ở mức thấp, nâng cao giá trị VND và chuyển hóa nguồn lực USD trong dân thành nguồn vốn phục vụ nền kinh tế.

Bên cạnh đó, chống đô la hóa, từng bước chuyển dịch quan hệ huy động - cho vay sang quan hệ mua - bán ngoại tệ, nâng cao vị thế VND. Nguồn huy động ngoại tệ đáp ứng nhu cầu sử dụng ngoại tệ trong nước, thể hiện qua hệ số tín dụng/huy động ngoại tệ dưới 100% và giảm đều qua các năm từ mức 77,43% năm 2016 xuống mức 52,65% đến tháng 6/2024.

Chính sách lãi suất USD 0%/năm là một trong các giải pháp đồng bộ mà NHNN triển khai để ổn định thị trường ngoại hối

Chính sách đang phát huy hiệu quả

Các chuyên gia kinh tế cũng đánh giá cao việc các biện pháp chống đô la hóa, trong đó có chính sách lãi suất USD 0%/năm do NHNN đã và đang triển khai thực sự phát huy hiệu quả. Qua đó góp phần ổn định tỷ giá và thị trường ngoại tệ, giảm tỷ lệ đô la hóa, tăng dự trữ ngoại hối và tác động đến luồng kiều hối cũng như dòng vốn FII và FDI…

TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) đánh giá, việc kiên định duy trì mức lãi suất 0%/năm đối với USD đã trở thành giải pháp hỗ trợ hiệu quả cho mục tiêu ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát và tăng giá trị VND, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay khi nước ta đã chuyển sang một vị thế mới.

Đồng quan điểm, TS. Lê Xuân Nghĩa, Thành viên Hội đồng tư vấn Chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia cho rằng, ngay từ đầu NHNN đã có kế hoạch và lộ trình rõ ràng đối với việc duy trì hướng đến đưa lãi suất USD về 0%/năm. Mặc dù còn tồn tại một vài bất cập, song những khó khăn này có thể điều chỉnh được và nhìn chung, công tác điều hành chính sách lãi suất và ngoại hối của NHNN đã tác động tích cực đến nền kinh tế vĩ mô.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Xuân Thành cũng nêu 3 lý do cần thiết giữ nguyên chính sách lãi suất USD 0%/năm. Thứ nhất, trong ngắn hạn, nếu thay đổi lãi suất USD thì thị trường sẽ nhìn nhận như một giải pháp tình thế, sẽ có tác động tiêu cực. Thứ hai, trong trung hạn, nhìn vào chính sách của FED, mặc dù lãi suất USD cao trên 5% nhưng trung hạn, FED kiên định kiểm soát lãi suất khoảng 2%. Theo đó, lãi suất của FED có thể sẽ ở mức khoảng 2,25%-2,3%. Nếu như vậy, NHNN có thể duy trì trung hạn lãi suất tiền gửi USD 0%/năm. Thứ ba, trong dài hạn, Việt Nam kiên định theo định hướng chuyển từ huy động - cho vay ngoại tệ sang mua - bán ngoại tệ, từ đó nâng cao vị thế của VND.

Về vấn đề này, GS.TS. Trần Thọ Đạt cũng cho rằng, thời điểm này, thị trường rất ổn định, chưa cần can thiệp và nên giữ nguyên chính sách lãi suất USD 0%. “Nếu có nảy sinh vấn đề bất cập trong thực tế, và khi thị trường xảy ra biến động nào đó lớn thì mới cần phải điều chỉnh chính sách. Hiện tại thị trường đang rất ổn nên không cần phải đề cập đến vấn đề thay đổi chính sách này”, GS.TS. Trần Thọ Đạt khẳng định.

Bên cạnh tiếp tục duy trì chính sách hiện tại, các chuyên gia kiến nghị NHNN thực hiện đánh giá toàn diện chính sách này trong thời gian tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu để thực hiện đúng chủ trương giảm đô la hóa của Đảng và Nhà nước đã đề ra, đồng nghĩa với việc giảm sự “hấp dẫn” của việc nắm giữ đồng USD trong tương lai.

Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà ghi nhận, đánh giá cao và tiếp thu những ý kiến đóng góp của các chuyên gia. Trên cơ sở ý kiến tại cuộc họp này, trong thời gian tới, NHNN sẽ có báo cáo đánh giá kỹ lưỡng đối với việc triển khai chính sách lãi suất USD 0% trong thời gian qua.

Phó Thống đốc một lần nữa khẳng định, đối với Việt Nam, chống đô la hóa là mục tiêu xuyên suốt cần kiên định thực hiện theo chủ trương của Đảng, Nhà nước và Chính phủ đã đề ra, là định hướng lâu dài NHNN cần tiếp tục triển khai. Qua thực tế điều hành, mục tiêu chống đô la hóa cho đến nay đã và đang được triển khai thành công nhất định. Chính sách lãi suất tiền gửi USD 0% là trụ cột chính của chủ trương chống đô la hóa, hỗ trợ tích cực cho ổn định thị trường tiền tệ, tỷ giá và kinh tế vĩ mô.

Về định hướng thời gian tới, Phó Thống đốc cho biết, NHNN sẽ tiếp tục điều hành đồng bộ, linh hoạt các công cụ CSTT, phối hợp chặt chẽ với các chính sách kinh tế vĩ mô khác để đảm bảo mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, kiên trì thực hiện chuyển dần quan hệ huy động -cho vay sang mua - bán ngoại tệ, chống đô la hóa theo chủ trương của Chính phủ.