Kinh tế đêm Hà Nội: Khai mở dư địa tăng trưởng mới

Đây cũng là lý do kinh tế đêm được nhiều quốc gia xem là dư địa phát triển mới, góp phần mở rộng không gian tiêu dùng, thúc đẩy các ngành thương mại, văn hóa, giải trí và tạo thêm động lực tăng trưởng cho kinh tế đô thị.

Với Hà Nội, câu chuyện ấy càng trở nên rõ hơn khi thành phố vừa ban hành Đề án phát triển kinh tế đêm giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045 và đưa kinh tế đêm trở thành một trong những nội dung trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô giai đoạn mới. Theo định hướng này, Hà Nội đặt mục tiêu hình thành các khu kinh tế đêm trọng điểm, mở rộng không gian hoạt động sau 24 giờ và từng bước đưa kinh tế đêm trở thành động lực tăng trưởng mới của khu vực dịch vụ.

Thực tế, Hà Nội đang “sở hữu” nhiều điều kiện để phát triển kinh tế đêm. Ít có đô thị nào ở Việt Nam sở hữu đồng thời bề dày lịch sử hơn một nghìn năm, hệ thống di sản phong phú, mạng lưới làng nghề truyền thống, đời sống văn hóa đặc sắc cùng lượng khách du lịch lớn như Thủ đô. Những năm gần đây, hàng loạt sản phẩm như tour đêm Hoàng thành Thăng Long, "Tinh hoa đạo học" tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, chương trình "Đêm thiêng liêng" ở Nhà tù Hỏa Lò, phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm hay các không gian biểu diễn nghệ thuật đã từng bước mở rộng trải nghiệm của du khách sau khi mặt trời lặn.

Theo TS. Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, Hà Nội đang sở hữu dư địa đặc biệt lớn để phát triển kinh tế đêm nhờ hệ tài nguyên văn hóa, di sản và cộng đồng cư dân đặc sắc. Tuy nhiên, những lợi thế này chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được tổ chức thành các sản phẩm có khả năng kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách.

Đây cũng là bài toán Hà Nội đang phải giải quyết. Mặc dù đã hình thành nhiều sản phẩm và không gian hoạt động về đêm, các điểm đến hiện vẫn phát triển khá độc lập. Sau khoảng 22 giờ, lựa chọn của du khách không còn nhiều ngoài khu vực hồ Hoàn Kiếm, phố cổ hay một số tuyến phố ẩm thực. Khi chuỗi trải nghiệm bị gián đoạn, hành trình tiêu dùng cũng khép lại sớm, khiến dư địa tăng trưởng của kinh tế đêm chưa được khai thác hết.

Vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng điều Hà Nội còn thiếu không phải là tài nguyên, mà là khả năng kết nối các nguồn lực sẵn có thành một hệ sinh thái đồng bộ. Phát triển kinh tế đêm không thể chỉ dựa vào các sản phẩm du lịch riêng lẻ mà cần sự tham gia của nhiều lĩnh vực như giao thông công cộng, hạ tầng số, thanh toán không dùng tiền mặt, chiếu sáng, an ninh, môi trường và quản trị đô thị. Đây cũng là định hướng thành phố đang triển khai thông qua quy hoạch các không gian kinh tế đêm theo từng khu vực chức năng, gắn với đầu tư hạ tầng và tổ chức các hoạt động sau 18 giờ.

Hà Nội có nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế đêm

Tuy nhiên, một hệ sinh thái hoàn chỉnh mới là điều kiện cần. Yếu tố quyết định sức hấp dẫn của kinh tế đêm vẫn nằm ở khả năng tạo ra những trải nghiệm khác biệt. Khi nhiều địa phương đều phát triển phố đi bộ, chợ đêm hay các khu ẩm thực, lợi thế cạnh tranh sẽ không còn đến từ số lượng sản phẩm mà từ giá trị văn hóa được chuyển hóa thành trải nghiệm.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nhìn nhận, Hà Nội sở hữu hệ thống di sản, không gian lịch sử và các lớp trầm tích văn hóa hiếm có. Nếu được khai thác bài bản, những giá trị này sẽ trở thành "sức mạnh mềm", góp phần kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu của du khách và nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến.

Cùng với đó, không ít chuyên gia cũng cho rằng Hà Nội không nên phát triển kinh tế đêm theo hướng sao chép mô hình của các đô thị khác. Với lợi thế là Thành phố Sáng tạo của UNESCO, cùng hệ thống di sản và không gian văn hóa phong phú, Thủ đô có điều kiện định vị kinh tế đêm theo hướng văn hóa, sáng tạo và trải nghiệm, thay vì chỉ tập trung vào các hoạt động mua sắm hay ẩm thực.

Trong bối cảnh nhiều địa phương đều đẩy mạnh phát triển kinh tế đêm, việc hình thành các sản phẩm mang bản sắc riêng sẽ là yếu tố quyết định sức hấp dẫn của điểm đến. Đối với Hà Nội, nếu kết nối hiệu quả các giá trị văn hóa, di sản và không gian sáng tạo thành chuỗi trải nghiệm xuyên suốt, kinh tế đêm không chỉ góp phần kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu của du khách mà còn mở rộng dư địa phát triển cho các ngành dịch vụ, công nghiệp văn hóa và kinh tế đô thị.