Lãi suất trước áp lực cơ cấu nguồn vốn

Theo các chuyên gia, lãi suất huy động tăng bởi một số nguyên nhân mang tính mùa vụ. Khi sản xuất, kinh doanh bước vào cao điểm, nhiều doanh nghiệp cần thêm dòng tiền để mở rộng quy mô hoạt động, bổ sung hàng hóa, chuẩn bị nguyên vật liệu, chi trả tiền lương và các khoản phải trả, đồng thời đáp ứng tiến độ giao hàng cho mùa tiêu dùng cuối năm. Nhu cầu vay gia tăng, kéo theo áp lực cân đối vốn và thanh khoản trong hệ thống ngân hàng. Vì vậy, một số ngân hàng điều chỉnh lãi suất huy động để thu hút tiền gửi, củng cố nguồn vốn đầu vào, đồng thời bảo đảm thanh khoản và duy trì hoạt động cho vay thông suốt trong giai đoạn cao điểm.

Đáng chú ý, không chỉ từ yếu tố mùa vụ, động thái tăng lãi suất huy động cũng chịu áp lực từ cơ cấu kỳ hạn. Những năm gần đây, các ngân hàng đang phải duy trì tỷ trọng cho vay trung và dài hạn ở mức cao, nhất là cho vay dự án lớn, công trình trọng điểm, trong khi nguồn vốn huy động vẫn chủ yếu là vốn ngắn hạn. Để giảm chênh lệch kỳ hạn và đáp ứng các yêu cầu về tỷ lệ an toàn, các ngân hàng buộc phải tăng cường huy động vốn kỳ hạn dài với mức lãi suất cao hơn.

Bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN) đã chỉ ra thách thức hệ thống ngân hàng đang chịu áp lực quá lớn trong việc cung ứng vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, đặc biệt là các dự án trọng điểm quốc gia. “Nguồn vốn cho vay chủ yếu là tiền gửi ngắn hạn chiếm 80% gây áp lực lớn về quản trị rủi ro kỳ hạn cho các TCTD. Trong khi đó, thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp chưa phát huy đầy đủ vai trò kênh dẫn vốn dài hạn”, bà Giang chia sẻ.

Mặc dù vậy, ở góc độ vĩ mô, NHNN vẫn điều hành linh hoạt, thể hiện sự chủ động kiểm soát tốt cung - cầu vốn trên thị trường tiền tệ. Trong thời điểm đầu tháng 12, cơ quan quản lý đã chủ động sử dụng các công cụ điều hành để hỗ trợ thanh khoản và ổn định thị trường tiền tệ. Bên cạnh hoạt động bơm vốn qua kênh thị trường mở, cơ quan điều hành cũng triển khai nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ với các TCTD trong thời gian ngắn, nhằm bổ sung nguồn VND tạm thời cho hệ thống. Việc kết hợp linh hoạt các biện pháp này giúp các ngân hàng có thêm nguồn vốn ngắn hạn với chi phí hợp lý, qua đó góp phần giảm áp lực căng thẳng nhất thời trên thị trường, duy trì ổn định lãi suất và giữ nhịp vận hành thông suốt dòng vốn trong nền kinh tế.

Mặc dù lãi suất huy động tăng, song theo giới chuyên môn, các ngân hàng vẫn duy trì ổn định lãi suất cho vay để hỗ trợ sản xuất – kinh doanh.

Để giảm sức ép lên kênh huy động vốn truyền thống, các ngân hàng hiện nay đang tích cực đa dạng hóa nguồn vốn thông qua các kênh như phát hành trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi... Đây được xem là chiến lược linh hoạt giúp các nhà băng tối ưu hóa cấu trúc vốn và đảm bảo tính thanh khoản trong dài hạn, đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng tăng của nền kinh tế.

Về phía cơ quan quản lý, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, NHNN sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến, tình hình kinh tế vĩ mô, thị trường tài chính tiền tệ trong và ngoài nước để điều hành chủ động, linh hoạt các công cụ chính sách tiền tệ phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác nhằm tiếp tục hỗ trợ thanh khoản cho TCTD một cách linh hoạt qua nhiều kênh. Từ đó ổn định thị trường tiền tệ, ngoại tệ, đặc biệt trong thời gian cao điểm cuối năm, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.