Lạm phát giá sản xuất Mỹ cao nhất gần 4 năm, Fed thêm sức ép tăng lãi suất

Ảnh: Harrison Keely/Wikimedia Commons, CC BY 4.0

PPI tăng chậm lại nhưng sức ép giá chưa hạ nhiệt

Theo báo cáo Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố ngày 13/11, chỉ số giá sản xuất (PPI) đối với nhu cầu cuối cùng tăng 0,3% trong tháng 10 so với tháng trước, thấp hơn mức tăng 0,4% mà các nhà kinh tế tham gia khảo sát của Reuters dự báo. Đây là sự chậm lại đáng kể so với mức tăng 1,4% của tháng 9, số liệu đã được điều chỉnh tăng từ mức công bố ban đầu 1,3%.

Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm trước, chỉ số PPI tổng hợp đối với nhu cầu cuối cùng (bao gồm hàng hóa, dịch vụ và xây dựng phục vụ nhu cầu cuối cùng) tăng tới 6,5%, cao hơn mức 6,3% của tháng 9 và là mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 11/2022. Diễn biến này cho thấy việc chỉ số tăng chậm hơn dự báo trong một tháng chưa đủ để khẳng định áp lực lạm phát đã suy yếu rõ rệt.

Đáng chú ý, mức tăng không còn tập trung ở một vài mặt hàng năng lượng. BLS cho biết PPI hàng hóa phục vụ nhu cầu cuối cùng tăng 0,5% trong tháng 10, trong đó thực phẩm tăng 1,3%, mạnh nhất kể từ tháng 2. Giá các mặt hàng không bao gồm thực phẩm và năng lượng cũng tăng 0,5%, đóng góp hơn 60% mức tăng chung của nhóm hàng hóa.

Xét trong 12 tháng, PPI hàng hóa phục vụ nhu cầu cuối cùng (tức chỉ tính cấu phần hàng hóa, không bao gồm dịch vụ và xây dựng) tăng tới 10,2%, mức cao nhất kể từ tháng 10/2022, vượt đáng kể mức tăng 6,5% của PPI tổng hợp. Một thước đo lạm phát giá sản xuất cơ bản khác, loại trừ thực phẩm, năng lượng và dịch vụ thương mại, cũng tăng 0,5% theo tháng và 4,9% theo năm. Điều này cho thấy áp lực tăng giá không chỉ giới hạn ở những mặt hàng thường xuyên biến động mạnh.

Ở lĩnh vực dịch vụ, giá tăng 0,2% trong tháng 10, đánh dấu tháng tăng thứ năm liên tiếp. Chi phí vận tải và kho bãi tăng 2%, đóng góp khoảng ba phần tư mức tăng của chỉ số giá dịch vụ. Riêng dịch vụ vận tải hàng hóa bằng xe tải tăng 3,9%. Điều này có thể khiến chi phí phân phối hàng hóa tiếp tục ở mức cao, ngay cả khi giá một số loại nhiên liệu bắt đầu giảm.

Rủi ro lạm phát lan rộng

Phát biểu ngày 13/11, Chủ tịch Fed San Francisco Mary Daly cho biết nhiều nhà sản xuất ngày càng ít dư địa hấp thụ chi phí trong lợi nhuận và đang cân nhắc chuyển phần tăng thêm sang khách hàng. Bà đặc biệt lo ngại lạm phát dịch vụ, không bao gồm nhà ở, đang diễn biến không đúng hướng và có xu hướng dai dẳng.

“Các nhà sản xuất ngày càng cho chúng tôi biết rằng họ không còn nhiều dư địa để hấp thụ chi phí gia tăng bằng cách giảm biên lợi nhuận và đang thực sự cân nhắc chuyển những chi phí này sang người tiêu dùng. Đây chính là áp lực thúc đẩy lạm phát mà chúng tôi muốn ngăn chặn”, bà nhấn mạnh. Theo bà, Fed nhiều khả năng cần tăng lãi suất, dù quyết định sẽ được thảo luận dựa trên điều kiện kinh tế tại từng cuộc họp.

Mối liên hệ giữa PPI và lạm phát tiêu dùng cũng cần được nhìn nhận thận trọng. PPI đo biến động giá mà các nhà sản xuất trong nước nhận được, không đồng nghĩa mọi mức tăng sẽ chuyển ngay và toàn bộ vào giá bán lẻ. Dù vậy, một số cấu phần của PPI, đặc biệt trong dịch vụ, được sử dụng để tính chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), thước đo lạm phát được Fed ưu tiên.

Theo Reuters, sau khi số liệu PPI tháng 10 được công bố, các nhà kinh tế đã hạ nhẹ ước tính mức tăng PCE cơ bản tháng 10 từ khoảng 0,35% xuống 0,3% so với tháng trước. Tuy nhiên, nếu thành hiện thực, đây sẽ là tháng thứ ba liên tiếp PCE cơ bản tăng 0,3%. So với cùng kỳ, PCE cơ bản được dự báo tăng 3,2%, so với mức 3,1% của tháng 9.

Số liệu PCE chính thức của tháng 10 dự kiến được Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA) công bố vào ngày 25/11, qua đó cung cấp thêm căn cứ quan trọng để Fed đánh giá xu hướng lạm phát trước cuộc họp chính sách tháng 12.

Ông Carl Weinberg, Kinh tế trưởng tại High Frequency Economics, nhận định: “Lãi suất quỹ liên bang cần cao hơn ít nhất 1 điểm phần trăm so với các thước đo lạm phát hiện tại để kiềm chế nhu cầu, tạo ra một mức độ dư thừa năng lực nhất định trong nền kinh tế và ổn định giá cả”. Chuyên gia này cũng nói thêm rằng: “Nếu nhận định của chúng tôi là chính xác, điều đó đồng nghĩa với việc Fed có thể phải thực hiện thêm khá nhiều đợt tăng lãi suất, mỗi đợt 0,25 điểm phần trăm trong năm 2027, bên cạnh bất kỳ quyết định nào mà FOMC đưa ra tại cuộc họp sắp tới”.

Fed đã giữ nguyên biên độ lãi suất 3,75-4,00% tại cuộc họp tháng 10. Reuters cho biết thị trường đang nghiêng về khả năng tăng 0,25 điểm phần trăm trong tháng 12, thậm chí để ngỏ khả năng tăng mạnh hơn, ở mức 0,5 điểm phần trăm; đồng thời kỳ vọng thêm một đợt tăng vào tháng 01/2027. Trên thị trường, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng và đồng USD mạnh lên sau loạt dữ liệu lạm phát, phản ánh việc nhà đầu tư điều chỉnh dự tính về chi phí vốn.

Điểm tích cực từ PPI tháng 10 là mức tăng theo tháng đã thấp hơn dự báo và giảm mạnh so với tháng 9. Nhưng sức ép giá vẫn hiện diện ở nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ, trong khi chỉ số theo năm tiếp tục đi lên. Câu hỏi quan trọng là liệu những số liệu sắp công bố có cho thấy chi phí đầu vào hạ nhiệt đủ để ngăn lạm phát lan sang giá tiêu dùng hay không.