Lạm phát hạ nhiệt, vì sao Fed vẫn để ngỏ cửa tăng lãi suất?

Trụ sở chính của Fed tại Washington, D.C.

PCE “mềm” hơn dự báo

Báo cáo mới nhất của Cục Phân tích Kinh tế (BEA) thuộc Bộ Thương mại Mỹ cho thấy PCE tăng 0,3% so với tháng trước trong tháng 8, thấp hơn mức 0,4% mà các nhà kinh tế tham gia cuộc khảo sát của Reuters dự báo. So với cùng kỳ năm trước, PCE tháng 8 tăng 3,4%.

PCE lõi, loại trừ thực phẩm và năng lượng, tăng 0,2% so với tháng trước và 3,0% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 8. PCE tháng 7 so với cùng kỳ cũng được điều chỉnh giảm xuống 3,0%, từ ước tính ban đầu 3,3%. Những thay đổi về phương pháp tính đã khiến mức lạm phát PCE lõi giảm khoảng 36 điểm cơ bản (0,36%), lớn hơn mức 20-30 điểm cơ bản mà các nhà kinh tế dự kiến. Trong đó, dịch vụ quản lý danh mục đầu tư là yếu tố đóng góp phần lớn vào mức điều chỉnh giảm này.

PCE là thước đo lạm phát được Fed theo dõi sát trong quá trình điều hướng lạm phát về mục tiêu 2%. Số liệu PCE tháng 8 vì thế cho Fed thêm lý do để không vội nâng lãi suất ngay trong cuộc họp ngày 27-28/10 tới.

Theo Stephen Stanley, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách Mỹ tại Santander US Capital Markets, dữ liệu của hai tháng 7 và 8 là chưa đủ để cho thấy một xu hướng mới.

“Tuy nhiên, ít nhất cũng có một số lý do để lạc quan hơn một chút. Tối thiểu, Fed có thể đủ khả năng thận trọng trong việc tăng lãi suất, và có thể không cần tăng lãi suất quá nhiều để đưa lạm phát giảm dần về mức mục tiêu”, chuyên gia này nhận định.

Sau báo cáo PCE, thị trường định giá xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 10 ở khoảng 41,5%, giảm từ 51,5% trước khi dữ liệu được công bố và 70% vào đầu tuần, theo công cụ FedWatch của CME.

Nhưng cầu chưa “nguội”

Phần đáng chú ý hơn của báo cáo lại nằm ở phía cầu. Chi tiêu tiêu dùng, yếu tố chiếm hơn hai phần ba hoạt động kinh tế Mỹ, tăng tới 0,9% trong tháng 8 (sau khi số liệu tháng 7 được điều chỉnh xuống còn 0,1%) và tăng 0,6% sau khi loại trừ tác động của lạm phát.

Với Fed, đây là một tổ hợp đáng chú ý: Áp lực giá trong ngắn hạn thấp hơn dự kiến, trong khi tiêu dùng vẫn duy trì sức mạnh. Cùng lúc, nền kinh tế Mỹ vẫn đủ “khỏe” để Fed chưa phải chuyển sang ưu tiên hỗ trợ tăng trưởng. GDP quý II của Mỹ được điều chỉnh lên mức tăng trưởng 2,2%, nhờ chi tiêu tiêu dùng trong quý tăng 3,8%, còn đầu tư doanh nghiệp vào thiết bị tiếp tục ghi nhận mức tăng hai chữ số.

Khi lạm phát hạ nhiệt trong lúc tiêu dùng và đầu tư vẫn bền bỉ, Fed có thể chọn chờ thêm dữ liệu mà chưa phải lo nền kinh tế cần được can thiệp ngay. Đó cũng là lý do khả năng tăng lãi suất vào cuối năm chưa biến mất.

“Số liệu về giá trong tháng 8 thấp hơn mức lo ngại trước đó có thể giúp Fed có thêm thời gian để chờ đợi thêm dữ liệu và không tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 27-28/10. Tuy nhiên, lạm phát vẫn ở mức cao, trong khi người tiêu dùng và nền kinh tế vẫn đang duy trì sức chống chịu, cho thấy Fed có thể sẽ tăng lãi suất thêm một lần nữa trước cuối năm”, Sal Guatieri, chuyên gia kinh tế cấp cao tại BMO Capital Markets, nhận định.

Dù vậy, sức chi tiêu hiện nay cũng có điểm dễ tổn thương. Thu nhập cá nhân tháng 8 chỉ tăng 0,2%; thu nhập khả dụng sau điều chỉnh lạm phát gần như đi ngang. Tỷ lệ tiết kiệm giảm từ 4,6% trong tháng 7 xuống 4,1% trong tháng 8, mức thấp nhất kể từ tháng 11/2022.

Điều đó cho thấy người Mỹ đang duy trì tốc độ chi tiêu nhanh hơn tốc độ tăng thu nhập trong tháng 8. Nếu thu nhập thực tiếp tục chậm lại hoặc giá năng lượng cao gây thêm áp lực lên ngân sách hộ gia đình, động lực tiêu dùng có thể yếu đi trong những tháng tới.

Bên cạnh đó, dù chi tiêu thực tế đến tháng 8 vẫn mạnh, chỉ số niềm tin người tiêu dùng của Conference Board đã giảm 6,7 điểm trong tháng 9 xuống 81,9, từ mức 88,6 của tháng 8, cho thấy tâm lý hộ gia đình đang xấu đi.

Trong ngắn hạn, PCE tháng 8 phần nào giúp giảm sức ép khiến Fed phải hành động ngay trong tháng 10. Nhưng nếu các báo cáo việc làm, giá cả và tiêu dùng tiếp theo vẫn cho thấy nền kinh tế chịu được mặt bằng lãi suất cao trong khi lạm phát lõi neo quanh 3%, Fed sẽ còn lý do để giữ cửa cho một lần tăng lãi suất nữa vào cuối năm.