Lỗ hổng kiểm soát giết mổ từ vụ “thịt lợn bệnh vào trường học”

Siết kiểm dịch sau đường dây tiêu thụ lợn bệnh bị phát hiện

Siết chặt kiểm soát giết mổ

Vụ việc giết mổ, tiêu thụ thịt lợn mắc dịch tả lợn châu Phi vừa bị phát hiện tại Hà Nội không chỉ gây bức xúc trong dư luận, mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về những lỗ hổng trong công tác quản lý, kiểm dịch và kiểm soát giết mổ động vật hiện nay.

Theo ông Phan Quang Minh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), đây là vụ việc đặc biệt nghiêm trọng, không chỉ làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn thực phẩm và sức khỏe cộng đồng, mà còn tác động tiêu cực đến kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ và hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực thú y.

Trước đó, ngày 17/3/2026, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP, Hà Nội đã kiểm tra cơ sở giết mổ gia súc tập trung Vạn Phúc (thôn 3, xã Nam Phù, Hà Nội) do bà Nguyễn Thị Hiền làm chủ. Đây là cơ sở cung cấp lượng lớn thịt lợn cho các chợ đầu mối, chợ dân sinh và nhiều doanh nghiệp thực phẩm trên địa bàn.

Quá trình kiểm tra đã phát hiện cơ sở này giết mổ lợn mắc dịch tả lợn châu Phi. Đáng lo ngại, các đối tượng đã tổ chức một đường dây khép kín từ khâu thu gom lợn bệnh tại các tỉnh như Phú Thọ, Tuyên Quang, vận chuyển về Hà Nội, giết mổ tập trung và tiêu thụ ra thị trường.

Không dừng lại ở đó, các đối tượng còn móc nối với một số cán bộ kiểm dịch để bỏ qua các quy trình kiểm soát bắt buộc, cho phép lợn bệnh, thậm chí lợn đã chết được đưa vào giết mổ. Từ đầu năm 2026 đến nay, đường dây này đã tiêu thụ khoảng 3.600 con lợn mắc dịch, tương đương gần 300 tấn thịt, được phân phối rộng rãi tại các chợ đầu mối, chợ dân sinh và cung cấp cho một số doanh nghiệp, trong đó có đơn vị cung cấp thực phẩm cho trường học tại Hà Nội.

Liên quan đến vụ án, Công an TP. Hà Nội đã khởi tố 8 bị can, trong đó có nhiều cán bộ kiểm dịch thuộc các trung tâm chẩn đoán, xét nghiệm và kiểm soát giết mổ tại Hà Nội và Phú Thọ. Các đối tượng bị cáo buộc có hành vi tiếp tay, bảo kê, lợi dụng chức vụ để hợp thức hóa quy trình kiểm dịch, tạo điều kiện cho thịt lợn bệnh lưu thông trên thị trường.

Vụ việc được đánh giá là đặc biệt nghiêm trọng, không chỉ bởi quy mô lớn, mà còn bởi sự cấu kết giữa các đối tượng vi phạm với một số cán bộ có trách nhiệm trong hệ thống kiểm soát. Điều này cho thấy những khoảng trống đáng lo ngại trong công tác quản lý, giám sát và thực thi pháp luật trong lĩnh vực thú y.

Đồng bộ giải pháp, siết kỷ luật toàn hệ thống

Trước diễn biến phức tạp nêu trên, ngày 30/3/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 26/CĐ-TTg về việc chấn chỉnh công tác kiểm soát giết mổ, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ.

Theo đó, các giải pháp được đặt ra nhằm kiểm soát chặt chẽ từ đầu vào, quá trình giết mổ đến khâu xác nhận sản phẩm, đồng thời siết chặt việc cấp và sử dụng dấu kiểm dịch - một trong những khâu then chốt nhưng đang bộc lộ nhiều bất cập.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trọng tâm. Trước hết là thành lập các đoàn công tác liên ngành để kiểm tra chuyên đề hoạt động giết mổ trên phạm vi toàn quốc, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các vi phạm.

Cùng với đó, cơ chế quản lý sẽ được rà soát, hoàn thiện theo hướng quản lý chuỗi, tăng cường truy xuất nguồn gốc và áp dụng phương pháp quản lý rủi ro, trong đó lấy khâu giết mổ làm trung tâm kiểm soát.

Theo các chuyên gia, để bảo đảm an toàn thực phẩm, việc kiểm soát phải được thực hiện đồng bộ từ chăn nuôi, vận chuyển, buôn bán đến giết mổ và phân phối sản phẩm. Tuy nhiên hiện nay, việc kiểm dịch vận chuyển nội tỉnh chưa được thực hiện đầy đủ, đặc biệt tại các địa phương có quy mô lớn, khiến công tác kiểm soát gặp nhiều khó khăn. Đây được xem là một trong những “điểm yếu” cần sớm hóa giải.

Về vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ phối hợp chặt chẽ với các địa phương và bộ, ngành liên quan để tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các cơ sở giết mổ không đảm bảo điều kiện. Công tác kiểm dịch tại các lò mổ cũng sẽ được chấn chỉnh, đồng thời tăng cường kiểm soát tại khu vực biên giới và trong nội địa.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết, lĩnh vực giết mổ, kiểm dịch và phòng chống dịch bệnh động vật vốn rất phức tạp, trong khi tại nhiều địa phương vẫn tồn tại phổ biến mô hình giết mổ nhỏ lẻ, manh mún. Dù đã có nhiều đề án, quy định và chương trình kiểm soát từ chăn nuôi đến giết mổ, chế biến, song việc triển khai tại một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu. Đặc biệt, tình trạng vận chuyển động vật, sản phẩm động vật qua nhiều địa bàn khiến công tác kiểm soát càng trở nên khó khăn.

Trước thực tế này, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong toàn hệ thống, nâng cao trách nhiệm của từng khâu, từ cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng kiểm dịch đến doanh nghiệp và người chăn nuôi.

Đồng thời, các đơn vị liên quan cần khẩn trương rà soát, đề xuất sửa đổi những cơ chế, chính sách không còn phù hợp, bảo đảm tính đồng bộ, hiệu quả trong công tác quản lý.

Theo đánh giá của các chuyên gia, vụ việc tại Hà Nội là bài học đắt giá, cho thấy nếu không kiểm soát chặt chẽ và minh bạch toàn bộ chuỗi sản xuất, nguy cơ mất an toàn thực phẩm và bùng phát dịch bệnh là rất lớn. Trong bối cảnh ngành chăn nuôi đang hướng tới phát triển bền vững, việc củng cố hệ thống kiểm soát giết mổ, nâng cao năng lực quản lý và tăng cường kỷ luật công vụ là yêu cầu cấp thiết, không thể chậm trễ.