Mở rộng cơ hội tham gia đấu giá cho người có nhu cầu thực

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến thảo luận một số nội dung về đấu giá trực tuyến

Làm rõ trách nhiệm khi xảy ra sự cố

Thảo luận tại Tổ về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến nêu quan điểm, người có tài sản luôn muốn bán được giá cao, còn người mua luôn mong muốn mua được giá rẻ.

Đồng thời, việc mua bán còn có tâm lý xã hội, tài sản không còn nhu cầu sử dụng “người chán” thì giá rẻ cũng bán; ngược lại, người có nhu cầu thực sự thì giá nào cũng mua. Từ quy luật cung - cầu và tâm lý đó, tầng lớp môi giới đã hình thành để kết nối giữa hai nhóm đối tượng này. Đấu giá tài sản trở thành là một bước tiến bộ trong công tác quản lý nhằm lựa chọn tổ chức, cá nhân mua hoặc bán tài sản đấu giá có lợi nhất cho người bán. Qua đó bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, tổ chức, cá nhân, người mua và bán.

Thực tế cũng cho thấy, cùng một địa bàn hoặc đối với cùng một loại tài sản, đặc biệt là nhà đất, dễ dàng có những tổ chức, cá nhân liên tục trúng đấu giá với tần suất rất nhiều và khối lượng tài sản trúng rất lớn. Tờ trình của Chính phủ có nêu, một số ít vụ việc vẫn còn tình trạng thông đồng, dìm giá ngày càng tinh vi, phức tạp. Song, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội lưu ý, tình trạng này có lẽ không hề ít, mà xuất hiện phổ biến ở hầu hết các địa phương. Tại các thành phố, thị xã và các khu đô thị mới phát triển cho thấy, tỷ lệ xây dựng nhà ở trên đất trúng đấu giá chỉ đạt khoảng 20% - 30%. Xuất hiện tình trạng vi phạm đạo đức nghề nghiệp và tiêu cực trong đấu giá, làm méo mó bản chất của cuộc đấu giá. Thậm chí, chính đấu giá viên trở thành người môi giới, vì họ là những người nắm rõ nhất thông tin người bán, người mua. Từ đó, yêu cầu đặt ra là phải sửa đổi để mọi cuộc đấu giá diễn ra minh bạch, khách quan, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước và các chủ thể tham gia đấu giá.

Một trong những giải pháp Chính phủ đưa ra là đấu giá trực tuyến, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đánh giá, đây là giải pháp tiến bộ, cần được khuyến khích, hạn chế tiếp xúc trực tiếp. Tuy nhiên, cần lưu ý những khó khăn khi triển khai. Đó là, phải có phương án để xử lý các sự cố kỹ thuật phát sinh trong quá trình đấu giá. Mặt khác, hạ tầng số chưa đáp ứng yêu cầu, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, địa bàn khó khăn, hạ tầng chưa thể đáp ứng ngay cho việc đấu giá trực tuyến.

Về quy định mức tiền đặt cọc từ 20% đến 50%, một đại biểu dẫn ví dụ đấu giá quyền sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở thương mại có giá khởi điểm 1.000 tỷ đồng, đại biểu phân tích, nếu áp dụng tỷ lệ tiền đặt trước 20%, doanh nghiệp phải bố trí tới 200 tỷ đồng. Đây là khoản tiền lớn, không phải doanh nghiệp nào cũng có khả năng đáp ứng. Tương tự, với một thửa đất ở có giá trị 50 tỷ đồng, mức đặt trước 20% đã tương đương 10 tỷ đồng, có thể hạn chế khả năng tham gia đấu giá của hộ gia đình, cá nhân.

Cùng chung nhận định này, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đề nghị cân nhắc biên độ dao động từ 20% đến 50% là lớn. Hơn nữa, với biên độ này, nhiều người có nhu cầu sử dụng thật muốn mua một mảnh đất thì mức cọc cũng rất cao; trong khi đó, với những người đầu cơ, khoản tiền cọc này lại đơn giản hơn. Vậy phải hết sức cân nhắc, làm sao để người có nhu cầu thật sự mua được đất ở. Đồng thời cần thiết kế chính sách ưu tiên giao đất ở là người địa phương, người có nhu cầu ở tại chỗ, ngay tại địa phương.

Các ĐBQH thảo luận về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi)

Bảo đảm an toàn thông tin và kết nối, chia sẻ dữ liệu

Liên quan quy định tiền đặt trước và xử lý tiền đặt trước trong dự thảo Luật Đấu giá (sửa đổi), ĐBQH Ma Thị Thúy (Tuyên Quang) đồng tình với việc tăng trách nhiệm của người tham gia đấu giá, nhưng cho rằng mức tối đa 50% có thể hạn chế những người thực sự có nhu cầu về nhà ở. Do đó, cần bổ sung đánh giá tác động, xác định tiêu chí lựa chọn mức tiền đặt trước cụ thể, tránh mặc nhiên áp dụng mức cao nhất 50%. Đồng thời, cần làm rõ thời điểm chuyển tiền đặt trước thành tiền đặt cọc, thời hạn hoàn trả và trách nhiệm xử lý trong trường hợp kết quả đấu giá không được phê duyệt, nhất là khi nguyên nhân xuất phát từ lỗi của cơ quan có thẩm quyền hoặc người có tài sản đấu giá.

Góp ý về quy định đấu giá trực tuyến, ĐBQH Ma Thị Thúy ủng hộ việc mở rộng hình thức đấu giá này, song đề nghị làm rõ căn cứ xác định ngưỡng tổng giá khởi điểm từ 200 triệu đồng trở lên đối với tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân thuộc diện bắt buộc đấu giá trực tuyến. Bởi quy trình điện tử và hạ tầng kết nối dữ liệu còn thiếu đồng bộ. Có nơi tiếp nhận hồ sơ qua email, nơi vẫn yêu cầu nộp trực tiếp hoặc qua bưu chính; cách thức nộp hồ sơ, xác nhận tiền đặt trước chưa thống nhất. Hạ tầng kỹ thuật còn phân tán, hạn chế về khả năng đáp ứng số lượng lớn người tham gia cùng lúc, bảo đảm an toàn thông tin và kết nối, chia sẻ dữ liệu.

Từ thực tế này, ĐBQH Ma Thị Thúy đề nghị dự thảo Luật quy định rõ nguyên tắc xử lý khi xảy ra sự cố mất kết nối, lỗi ghi nhận giá trả hoặc sự cố thanh toán; đồng thời xác định trách nhiệm của đơn vị vận hành hệ thống và tổ chức đấu giá. Bên cạnh việc công khai thông tin trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia, đại biểu đề xuất có hình thức thông báo phù hợp tại địa phương, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, nhằm tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin và tham gia đấu giá.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, làm rõ một số quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất, khả thi và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia đấu giá. Trong đó, cần làm rõ ranh giới giữa các quy định về trình tự, thủ tục tổ chức đấu giá với quy định của pháp luật chuyên ngành về thẩm quyền đưa tài sản ra đấu giá, xác định giá khởi điểm, điều kiện chuyển quyền sở hữu, phê duyệt kết quả và bàn giao tài sản. Nguyên tắc cần quán triệt là Luật Đấu giá tài sản điều chỉnh thống nhất quy trình tổ chức đấu giá, trong khi pháp luật chuyên ngành điều chỉnh nội dung quản lý và đặc thù của từng loại tài sản. Những trường hợp ngoại lệ phải được quy định rõ ràng, có giới hạn cụ thể, tránh tạo ra cách hiểu và cách áp dụng khác nhau trong thực tiễn.

Đặc biệt quan tâm đến quy định xác định người trúng đấu giá khi không có người trả giá hợp lệ tại Khoản 7 Điều 28 dự thảo Luật, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, dự thảo quy định người tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả ít nhất bằng giá khởi điểm. Trường hợp không có người trả giá hoặc tất cả giá trả đều không hợp lệ thì tổ chức bốc thăm để xác định người trúng đấu giá với giá trúng bằng giá khởi điểm. Quy định này cần được cân nhắc rất kỹ vì bản chất của đấu giá là cạnh tranh để xác lập giá trên cơ sở tự nguyện và các quy tắc đã được công khai. Vì vậy, không thể mặc nhiên coi việc tham dự phiên đấu giá là hành vi trả giá.