Kiểm soát lạm phát, tháo gỡ điểm nghẽn để thực hiện mục tiêu tăng trưởng

Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, đại biểu quốc hội đoàn Đà Nẵng

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, đồng chí Trần Cẩm Tú cho biết, năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đồng thời là năm mở đầu Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030. Trong bối cảnh tình hình thế giới biến động nhanh chóng, đan xen khó khăn, thách thức và cơ hội, những kết quả đạt được của nền kinh tế là rất đáng ghi nhận.

Theo đồng chí, tăng trưởng kinh tế đạt trên 9%, thuộc nhóm kết quả cao nhất trong 15 năm qua. Thu ngân sách đạt gần 2,2 triệu tỷ đồng, tương đương trên 86,5% dự toán, với mức thu được đánh giá cao so với cùng kỳ năm trước.

Đặc biệt, kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm. Đời sống người dân được nâng lên, các chính sách an sinh xã hội về giáo dục, y tế, đi lại, tiền lương và phụ cấp được quan tâm triển khai.

Đồng chí Trần Cẩm Tú nhấn mạnh, những kết quả này thể hiện sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của cả hệ thống chính trị, cùng sự đóng góp tích cực của người dân và doanh nghiệp. Trong đó, việc Quốc hội kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc về thể chế từ những năm cuối nhiệm kỳ khóa XV có đóng góp rất quan trọng đối với tăng trưởng.

Theo đồng chí, việc sửa đổi, hoàn thiện thể chế thời gian qua được triển khai với tinh thần quyết tâm, quyết liệt, làm việc ngày đêm, vướng mắc ở đâu tập trung tháo gỡ ở đó. Đây là một trong những đóng góp tích cực, tạo điều kiện cho nền kinh tế đạt được kết quả tăng trưởng như vừa qua.

Kiểm soát lạm phát dưới 4,5%, không chạy theo thành tích giải ngân

Đề cập nhiệm vụ những tháng cuối năm, đồng chí Trần Cẩm Tú cho biết, Trung ương đã ban hành kết luận, Chính phủ đã có nghị quyết và chương trình hành động, xác định cụ thể nhiệm vụ, chỉ tiêu tăng trưởng của từng ngành, lĩnh vực và địa phương. Các bộ, ngành, địa phương cũng đã được chỉ rõ dư địa, điều kiện và nguồn lực để thực hiện.

Theo Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, vấn đề quan trọng hiện nay là tập trung bàn cách tổ chức thực hiện, trên cơ sở những nhiệm vụ, mục tiêu và nguồn lực đã được xác định.

Đối với mục tiêu tăng trưởng, đồng chí lưu ý yêu cầu phải tiếp tục nỗ lực ở mức cao. Hiện mới có 12/34 địa phương đạt yêu cầu, trong khi hai thành phố lớn nhất vẫn chưa đạt. Tuy nhiên, cần nhìn nhận đặc thù về quy mô kinh tế của các địa phương này, bởi mức tăng trưởng thấp hơn về tỷ lệ có thể tương ứng với mức đóng góp lớn hơn nhiều địa phương khác.

Một trong những vấn đề được đồng chí đặc biệt quan tâm là áp lực lạm phát. Với xu hướng lạm phát trong quý III đã tăng nhẹ, đòi hỏi phải tiếp tục kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm mức lạm phát dưới 4,5%.

Đồng chí nhấn mạnh, tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với kiểm soát giá cả, bởi nếu tăng trưởng cao nhưng lạm phát gia tăng, đời sống người dân gặp khó khăn thì kết quả tăng trưởng cũng không còn nhiều ý nghĩa. Việc xử lý lạm phát rất khó khăn, vì vậy cần đặc biệt chú trọng thực hiện yêu cầu kiểm soát lạm phát mà Trung ương đã đề ra.

Liên quan đến giải ngân vốn đầu tư công, đồng chí Trần Cẩm Tú đề nghị cần làm rõ tình trạng vốn đã tạm ứng nhưng chưa được triển khai thực hiện. Đề cập con số 37% được nêu tại phiên thảo luận, đồng chí đề nghị Bộ Tài chính báo cáo cụ thể số vốn đã ứng nhưng chưa thực hiện các công việc tương ứng.

Theo đồng chí, vốn đã tạm ứng phải được sử dụng để mua vật liệu, triển khai công trình, dự án, không chạy theo thành tích giải ngân. Đối với những chương trình, dự án chưa thể thực hiện hoặc chưa có khả năng sử dụng vốn, cần chủ động đề xuất điều chỉnh, phân bổ cho những dự án khác có điều kiện triển khai.

Đồng chí dẫn trường hợp khoảng 100.000 tỷ đồng được bố trí cho dự án đường sắt tốc độ cao nhưng công tác chuẩn bị, tư vấn chưa hoàn thành, nên cần xem xét điều chỉnh cho các công trình cấp bách. Tương tự, những địa phương có dự án chưa chuẩn bị tốt hoặc chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng cần chủ động đề xuất điều chuyển vốn sang các công trình có khả năng thực hiện theo thẩm quyền.

Một khó khăn khác được đồng chí Trần Cẩm Tú đề cập là tình trạng giá vật liệu xây dựng tăng cao, ảnh hưởng đến chi phí đầu tư và khả năng triển khai dự án.

Thực tế tại một số địa phương, giá một mét khối cát, một mét khối đá và một tấn xi măng có thời điểm xấp xỉ nhau, khoảng 800.000 đồng. Nếu không kiểm soát được xu hướng này, tổng mức đầu tư công trình có thể tăng lên, trong khi các nhà thầu gặp khó khăn do chi phí vượt khả năng thực hiện.

Đồng chí cũng đề cập những biểu hiện lợi ích nhóm trong hoạt động liên quan đến các mỏ vật liệu, cho biết vấn đề này đang được thanh tra tổng thể để xử lý.

Bên cạnh đó, một số địa phương đã có cách làm tốt trong cung ứng vật liệu cho các công trình trọng điểm thông qua cơ chế chỉ định mỏ, kiểm soát chi phí và áp dụng mức lợi nhuận định mức khoảng 14%. Đồng chí dẫn trường hợp sân bay Gia Bình và lưu ý yêu cầu kiểm soát giá vật liệu đối với các công trình lớn, đặc biệt là dự án đường sắt tốc độ cao.

Đối với tình trạng hạn chế lưu thông vật liệu giữa các địa phương, đồng chí yêu cầu tăng cường điều phối vùng, liên kết và phối hợp liên ngành. Dẫn ví dụ Cà Mau thiếu đá, sỏi trong khi việc cung ứng từ An Giang gặp vướng mắc, đồng chí cho rằng cần rà soát, tính toán lại cơ chế điều phối và kiểm soát giá cả.

Không chỉ vật liệu xây dựng, giá các mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, điện, nước cũng cần được quan tâm. Đồng chí cho biết Chính phủ đang được yêu cầu nghiên cứu, rà soát việc điều chỉnh giá điện theo hướng tốt nhất là giảm giá, thay vì tăng giá.

Giảm áp lực lãi suất, thúc đẩy đầu tư tư nhân và củng cố nguồn thu ngân sách

Cùng với yêu cầu kiểm soát lạm phát và giá cả, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú nhấn mạnh áp lực về lãi suất đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo đồng chí, Trung ương và Chính phủ đang chỉ đạo triển khai các giải pháp giảm lãi suất, tạo điều kiện để doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận nguồn vốn phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đề cập tình hình ngân sách, đồng chí cho biết, mặc dù kết quả thu ngân sách đạt mức cao, nhưng trong quý III đã xuất hiện dấu hiệu chững lại. Bộ Tài chính cần phân tích kỹ nguyên nhân, qua đó có giải pháp phù hợp.

Đặc biệt, cần quan tâm đến nguồn thu nội địa, nhất là nguồn thu từ hoạt động sản xuất, nhằm bảo đảm tính bền vững của ngân sách. Đồng chí lưu ý không thể phụ thuộc kéo dài vào nguồn thu từ đất đai và hoạt động mua bán, chuyển nhượng.

Đối với nguồn thu xuất nhập khẩu, đồng chí cũng đề cập tình trạng các địa phương coi đây là thành tích, dẫn đến sự co kéo lẫn nhau, trong khi doanh nghiệp có thể lựa chọn địa điểm khai báo. Vấn đề này cần được tiếp tục tính toán, xem xét.

Một nội dung quan trọng khác là tình hình đầu tư tư nhân. Theo đồng chí Trần Cẩm Tú, đầu tư tư nhân hiện mới đạt 56% kế hoạch, còn ở mức thấp so với yêu cầu.

Đồng chí nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của kinh tế tư nhân trong tạo việc làm, thu nhập cho người lao động và phát triển kinh tế. Vì vậy, cần tiếp tục quan tâm hoàn thiện các chính sách về đất đai, vốn để tạo điều kiện thúc đẩy đầu tư tư nhân.

Những yêu cầu về giảm lãi suất, củng cố nguồn thu ngân sách và hỗ trợ kinh tế tư nhân được đồng chí đặt ra cùng với nhiệm vụ tiếp tục thực hiện quyết liệt các mục tiêu tăng trưởng, kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô trong những tháng cuối năm.