Nâng cao vị thế và nội lực ngành Ngân hàng

Công tác hội nhập quốc tế trong lĩnh vực ngân hàng góp phần khẳng định vai trò, vị thế và hình ảnh của Việt Nam trên các diễn đàn tài chính - tiền tệ quốc tế.

Tham gia sâu vào các tổ chức tài chính - tiền tệ quốc tế

Với vai trò là đơn vị đầu mối, Vụ HTQT đã chủ động điều phối sự tham gia của NHNN tại IMF, WB, ADB, AIIB, BIS, IIB, IBEC…, đảm bảo thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ thành viên. Trong đó, một số thành quả đáng chú ý trong nhiệm kỳ vừa qua của NHNN là: Chính thức gia nhập BIS vào tháng 10/2022; Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ Giám đốc Nhóm nước tại AIIB giai đoạn 2020–2022, qua đó nâng cao vị thế và tiếng nói của Việt Nam trong định hình chính sách phát triển hạ tầng tại châu Á; Phối hợp với ADB tổ chức thành công Lễ kỷ niệm 30 năm quan hệ Việt Nam - ADB vào tháng 3/2024, khẳng định vai trò đối tác chiến lược lâu dài; Chính thức gia nhập Ủy ban Tư vấn Basel (BCG) của BIS vào tháng 10/2024, là dấu mốc quan trọng khẳng định sự ghi nhận của BIS đối với những nỗ lực Việt Nam trong quá trình cải thiện công tác thanh tra, giám sát ngân hàng.

Từ tháng 9/2024, Thống đốc NHNN đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội đồng Tư vấn châu Á (ACC) nhiệm kỳ 2024 - 2026; và từ tháng 9/2025, Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà đảm nhiệm vai trò đồng Chủ tịch Nhóm Tư vấn khu vực (RCG) châu Á thuộc BIS nhiệm kỳ 2025 - 2027, đây là những vị trí cấp cao, phản ánh sự ghi nhận của cộng đồng tài chính quốc tế đối với năng lực và uy tín của NHNN nói chung và Lãnh đạo NHNN nói riêng.

Việc chủ động điều phối sự tham gia của NHNN tại các tổ chức quốc tế một cách đồng bộ, hiệu quả đã thể hiện sự đóng góp tích cực, chủ động hơn của Việt Nam trong nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế vì sự hợp tác và phát triển; phấn đấu là thành viên nòng cốt tại một số cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế, phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới (Nghị quyết 59).

Nhiệm kỳ 2025-2030 Chi bộ Vụ HTQT tiếp tục phát huy tinh thần chủ động - sáng tạo - chuyên nghiệp, đóng góp thiết thực vào định hình chính sách kinh tế quốc tế, tranh thủ tối đa nguồn lực tri thức và tài chính quốc tế phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao hình ảnh và vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Kết nối nguồn lực tài chính quốc tế phục vụ phát triển bền vững

Vụ HTQT đã tích cực điều phối các hoạt động đối thoại chính sách cấp cao giữa Chính phủ Việt Nam với IMF, WB, ADB... trong khuôn khổ các Hội nghị thượng đỉnh, Diễn đàn Doanh nghiệp, Nhóm Công tác Ngân hàng, đảm bảo gắn kết giữa ưu tiên phát triển trong nước với chiến lược tài trợ của các đối tác. Với IMF, đối tác mang tính chiến lược toàn cầu, Vụ HTQT đã phối hợp hiệu quả trong công tác giám sát kinh tế vĩ mô, cung cấp số liệu định kỳ, tham vấn chính sách và tổ chức 178 HTKT quan trọng (từ năm 2010 tới nay) về hiện đại hóa khuôn khổ chính sách tiền tệ, ổn định tài chính, số liệu - thống kê, thanh tra - giám sát ngân hàng, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực thanh toán - ngân hàng, kiểm toán nội bộ, phòng chống rửa tiền...

Đối với hoạt động kết nối nguồn lực phục vụ phát triển bền vững, trong bối cảnh nhu cầu đầu tư hạ tầng và phát triển xã hội ngày càng lớn, Vụ đã chủ động kết nối, dẫn dắt và đàm phán hiệu quả với các đối tác như WB, ADB, IFC, AFD, SECO..., tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như: Tài chính toàn diện và tài chính vi mô; Tăng trưởng xanh, tài chính xanh, đổi mới sáng tạo; Chuyển đổi số và phát triển khu vực tư nhân. Thông qua các hoạt động này, hàng loạt khoản vay và hỗ trợ kỹ thuật được triển khai, giúp khơi thông dòng vốn quốc tế cho Việt Nam, tạo điều kiện nâng cao năng lực nội tại và khả năng chống chịu của nền kinh tế. Tính tới nay, Việt Nam đã huy động 203 chương trình/dự án với tổng trị giá 26,1 tỷ USD và 69 HTKT với tổng trị giá 424,7 triệu USD từ WB; 176 chương trình/dự án với tổng trị giá 16 tỷ USD và 322 HTKT với tổng trị giá 345 triệu USD từ ADB; và 04 chương trình/dự án với tổng trị giá 370 triệu USD từ AIIB. Đặc biệt, trong giai đoạn 2022 - 2024, Vụ HTQT đã phối hợp các cơ quan hữu quan tham mưu Chính phủ ban hành Quyết định 12/2022/QĐ-TTg, thiết lập quy trình cấp Thư phản đối/không phản đối cho các khoản đầu tư vào khu vực tư nhân từ các tổ chức tài chính quốc tế, tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước đồng thời thúc đẩy huy động vốn cho khu vực tư nhân.

Việc NHNN tích cực kết nối, huy động nguồn lực, tri thức, kinh nghiệm quốc tế phục vụ phát triển bền vững đã đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế bền vững, cải thiện đời sống nhân dân, nâng cao vai trò, vị thế, uy tín của đất nước, đồng thời góp phần củng cố khuôn khổ quan hệ với các đối tác, tổ chức quốc tế đi vào chiều sâu, ổn định và bền vững, mang lại hiệu quả thiết thực, phù hợp với tinh thần của 03 Nghị quyết của Bộ Chính trị là Nghị quyết 59, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57), Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân (Nghị quyết 68).

Thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng

Trong thời gian qua, Vụ HTQT đã chủ trì, phối hợp hiệu quả trong việc thực thi các cam kết về dịch vụ tài chính trong 16 FTA đã ký kết, bao gồm nhiều hiệp định thế hệ mới như EVFTA, CPTPP, RCEP và IPEF. Trong quá trình đàm phán, đặc biệt với các đối tác lớn như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, UAE…, Vụ luôn bám sát chỉ đạo của Chính phủ, đảm bảo bảo vệ lợi ích quốc gia đồng thời mở rộng không gian chính sách cho ngành ngân hàng. Đối với các cuộc điều tra phòng vệ thương mại của Hoa Kỳ về tiền tệ, Vụ đã tham mưu hiệu quả cho Lãnh đạo NHNN, phối hợp với các Bộ, ngành cung cấp thông tin, giải trình chính sách minh bạch, góp phần bảo vệ hình ảnh và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế. Những nỗ lực của NHNN trong thời gian qua nhằm triển khai các cam kết hội nhập quốc tế và tham gia đàm phán FTA, đẩy mạnh rà soát và nâng cao hiệu quả nhiệm vụ liên quan đến các cam kết quốc tế, tăng cường công tác tham mưu trong việc cung cấp thông tin, giải trình chính sách minh bạch đã góp phần thực hiện đồng bộ và hiệu quả các nghĩa vụ, cam kết quốc tế phù hợp với điều kiện của đất nước và bối cảnh quốc tế mới, hỗ trợ đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật trong nước, bảo vệ hình ảnh của Việt Nam trên trường quốc tế và góp phần giữ vững môi trường ổn định, thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng cao tiềm lực và vị thế quốc tế của ngành ngân hàng và của đất nước, phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 59.

Đặc biệt NHNN đã chủ động và tích cực trong hợp tác khu vực ASEAN, ASEAN+3 và SEACEN. Giai đoạn 2020-2025, Việt Nam đã cử 984 cán bộ tham gia 135 khóa học/hội thảo của SEACEN. Trong khuôn khổ ASEAN, NHNN cùng với Bộ Tài chính giữ vai trò Chủ trì tiến trình hợp tác tài chính tiền tệ ASEAN và là Đồng Chủ trì (cùng với Nhật Bản) trong tiến trình ASEAN+3 vào năm 2020. Vụ HTQT đã điều phối đảm nhận thành công vai trò đồng chủ trì các Nhóm công tác về thanh toán (WC-PSS), hội nhập ngân hàng (WC-ABIF) giai đoạn 2022-2024 và Ủy ban cấp cao SLC nhiệm kỳ 2024 - 2025, góp phần hoàn thành các KPI của Kế hoạch AEC 2025. Nổi bật là việc chủ trì tổ chức thành công Hội nghị SLC lần thứ 28 tại Đà Nẵng (9/2024) và SLC lần thứ 29 tại Malaysia (3/2025), thúc đẩy các sáng kiến kết nối thanh toán đa phương khu vực.

Trong khuôn khổ ASEAN+3, Vụ đã tham mưu các nội dung sửa đổi quan trọng cho Thỏa thuận CMIM, thúc đẩy tiến trình chuyển đổi sang mô hình góp vốn thực (PIC), tăng cường năng lực phản ứng nhanh với các cú sốc kinh tế. Năm 2022, NHNN đảm nhiệm vai trò Chủ tịch SEACEN, đăng cai thành công Hội nghị Hội đồng Thống đốc SEACEN và các sự kiện quan trọng khác, khẳng định vai trò tích cực của Việt Nam trong các cơ chế hợp tác chuyên sâu khu vực. Những kết quả trên là minh chứng rõ ràng cho thấy sự chủ động, tích cực của ta trong việc đảm nhiệm trọng trách và nỗ lực vươn lên, đóng vai trò nòng cốt, dẫn dắt trên những lĩnh vực phù hợp với khả năng, lợi ích của ta tại các tổ chức, cơ chế hợp tác, khu vực và quốc tế; cũng như phát huy hiệu quả mạng lưới quan hệ đối tác, gia tăng mức độ gắn kết, đan xen lợi ích lâu dài, mở rộng sang lĩnh vực, mô hình hợp tác mới phù hợp với lợi ích, nhu cầu, điều kiện của ngành, theo đúng tinh thần Nghị quyết 59.

Mở rộng hợp tác song phương và quan hệ với các đối tác chiến lược

Trong công tác hợp tác song phương, Vụ HTQT đã tích cực triển khai các hoạt động mở rộng và làm sâu sắc quan hệ hợp tác ngân hàng với các đối tác truyền thống như Lào, Campuchia, Trung Quốc, Liên bang Nga; đồng thời, chủ động mở rộng quan hệ với các đối tác mới, tiềm năng tại khu vực ASEAN, Trung Đông - Châu Phi, Nam Á, phù hợp với định hướng đối ngoại của Đảng, Chính phủ và chiến lược hội nhập quốc tế của Ngân hàng Nhà nước. Tính đến nay, NHNN đã ký gần 100 chương trình/thỏa thuận hợp tác với các NHTW đối tác, góp phần tạo lập khuôn khổ pháp lý và thuận lợi hóa các hoạt động thương mại, đầu tư, thanh toán song phương.

Trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế toàn cầu diễn biến nhanh, phức tạp, được sự chỉ đạo, lãnh đạo của Ban Cán sự Đảng NHNN, Vụ HTQT đã kịp thời tham mưu xử lý hiệu quả các vấn đề chưa có tiền lệ trong quan hệ với các đối tác lớn như Hoa Kỳ, Nga. Với Hoa Kỳ, Vụ HTQT đã tích cực phối hợp liên ngành giải quyết thành công các vụ việc liên quan đến cáo buộc thao túng tiền tệ, bảo vệ hình ảnh và lợi ích quốc gia, đồng thời tiếp tục tham gia sâu vào đàm phán Hiệp định thương mại đối ứng Việt – Mỹ, đảm bảo tối đa lợi ích quốc gia trong lĩnh vực ngân hàng. Với Nga, Vụ đã chủ trì rà soát, đánh giá tác động và tham mưu xử lý kịp thời các khó khăn do cấm vận, bảo đảm tuân thủ pháp luật quốc tế và giữ vững ổn định hệ thống ngân hàng. Bên canh đó, để thúc đẩy sử dụng đồng nội tệ trong thanh toán, Vụ đã phối hợp thúc đẩy triển khai các sáng kiến kết nối thanh toán bán lẻ qua mã QR với Thái Lan, Lào, Campuchia; nghiên cứu mở rộng với Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản; triển khai các nội dung hợp tác thanh toán bằng bản tệ trong thương mại, viện trợ, vay nợ với Lào, góp phần gia tăng tính tự chủ và giảm lệ thuộc vào ngoại tệ mạnh.

Các hoạt động trên cho thấy, thời gian qua, NHNN đã tích cực đẩy mạnh sự tham gia tích cực, phát huy vai trò trong việc triển khai các hoạt động với các đối tác song phương, phù hợp với nhu cầu, lợi ích, điều kiện của ta, cũng như tích cực đóng góp có trách nhiệm với các nội dung, vấn đề mới nổi, có tầm quan trọng chiến lược, phù hợp với yêu cầu, điều kiện đất nước, tăng cường hợp tác, phối hợp với các đối tác quốc tế để sớm nhận diện và chủ động ứng phó, xử lý hiệu quả các vấn đề, thách thức, đảm bảo tối đa lợi ích trong lĩnh vực ngân hàng, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, phù hợp với các yêu cầu đặt ra tại Nghị quyết 59.

Tăng cường hợp tác kỹ thuật, xây dựng nội lực Ngành

Cũng trong giai đoạn này, Vụ HTQT đã làm đầu mối điều phối khoảng 20 chương trình hỗ trợ kỹ thuật về tăng cường năng lực với các đối tác như IMF, SECO, DID Canada, FSS Hàn Quốc,... Trong giai đoạn 2020-2025, đã có hơn 3200 lượt cán bộ NHNN và hệ thống ngân hàng tham gia đào tạo chuyên sâu ở các lĩnh vực tài chính vi mô, thanh toán, thống kê, giám sát ngân hàng… giúp tăng cường năng lực và chuẩn hóa theo thông lệ quốc tế.

Vụ đã chủ trì xây dựng nhiều báo cáo nghiên cứu chuyên sâu phục vụ tham mưu chiến lược như: chuyển đổi cơ cấu kinh tế, kết nối thanh toán khu vực, quản lý thị trường vàng, tác động của lệnh cấm vận, các sáng kiến phi đô la hóa của BRICS và kinh nghiệm xây dựng trung tâm tài chính quốc tế… Các kết quả nghiên cứu đã được sử dụng trực tiếp trong công tác điều hành, xây dựng chính sách và phục vụ các đoàn công tác cấp cao của Lãnh đạo NHNN. Những kết quả nêu trên là minh chứng sinh động cho vai trò nòng cốt của Vụ HTQT trong việc triển khai đường lối hợp tác quốc tế và hội nhập của ngành ngân hàng.

Trong thời gian tới, diễn biến kinh tế - địa chính trị thế giới đặt ra không ít thách thức cho công tác hội nhập kinh tế quốc tế ngành ngân hàng. Tình hình thế giới và khu vực tiếp tục chuyển biến nhanh, phức tạp, gây trở ngại cho xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển. Toàn cầu hóa, hợp tác và hội nhập quốc tế tiếp tục phát triển song đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Quá trình tái cấu trúc các liên kết kinh tế quốc tế, chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục được đẩy nhanh. Các quốc gia chuyển mạnh sang các mô hình tăng trưởng mới, theo hướng phát triển bền vững, bao trùm và nâng cao năng lực chính trị, song cũng tạo ra nhiều rủi ro, nhất là nguy cơ tụt hậu với các nước đang phát triển. Trong bối cảnh đó, Việt Nam ngày càng hợp tác và hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện hơn, bước vào giai đoạn thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo các cam kết, thỏa thuận quốc tế.

Phát huy các thành quả đã đạt được, khắc phục khó khăn, hạn chế, tranh thủ tối đa cơ hội để vượt qua thách thức, thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển, đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, công tác hợp tác và hội nhập quốc tế của Việt Nam nói chung và ngành ngân hàng nói riêng đứng trước yêu cầu cấp bách về triển khai chủ động, đồng bộ, tích cực, toàn diện, sâu rộng, chất lượng và hiệu quả hơn. Theo đó, hợp tác quốc tế và hội nhập trong lĩnh vực ngân hàng cần phát huy vai trò tiên phong trong huy động nguồn lực, tri thức, kinh nghiệm quốc tế để phục vụ phát triển, bảo vệ đất nước, triển khai một cách thống nhất, phù hợp với quan điểm chỉ đạo của Đảng và Chính phủ về đối ngoại đa phương, duy trì và phát triển các kênh hợp tác thực chất và hiệu quả với các nước đối tác để khai thác các lĩnh vực hợp tác tiềm năng, đảm bảo an ninh, an toàn hệ thống ngân hàng và trên tất cả là đảm bảo cao nhất lợi ích quốc gia, dân tộc. Trong đó, việc triển khai hợp tác quốc tế và hội nhập ngành ngân hàng cần toàn diện, sâu rộng đi đôi với giữ vững độc lập, tự chủ và tự cường quốc gia, đảm bảo ổn định tài chính; Tham gia tích cực hiệu quả, có trách nhiệm, đối với các vấn đề mới, vấn đề chung của khu vực và thế giới trong lĩnh vực tài chính ngân hàng; tăng cường vai trò dẫn dắt với các sáng kiến mới của khu vực ASEAN về hội nhập ngân hàng; Triển khai và tận dụng hiệu quả các FTA trong lĩnh vực ngân hàng; Thông qua việc thực hiện tốt vai trò đại diện của Chính phủ tại các tổ chức tài chính tiền tệ quốc tế, phối hợp với các bộ, ngành liên quan đẩy mạnh, vận động ODA thế hệ mới và nâng cao hiệu quả tư vấn chính sách; tập trung vào các lĩnh vực mới như chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn,...